Kush po përhap narrativat e Kremlinit në Serbi? Nga faqet anonime te media shtetërore ruse

Mijëra njerëz në Facebook dhe Instagram ndjekin faqen “Govorit Moskva”, pothuajse e vetmja përmbajtje e së cilës janë fjalimet e Presidentit rus Vladimir Putin të përkthyera në serbisht.

Në një nga fjalimet e publikuara nga faqja, Putin thotë se “miliona njerëz në Perëndim e kuptojnë se ata (autoritetet) po i çojnë drejt një katastrofe të vërtetë shpirtërore”.

Ndërsa faqja publikon çdo ditë fjalimet e Putinit që justifikojnë pushtimin e Ukrainës, lavdërojnë ushtrinë ruse dhe kritikojnë Perëndimin, nuk ka asnjë informacion se kush qëndron pas faqes.

Portalet agreguese janë gjithashtu aktive në Serbi, gjithashtu me pronësi të paqartë, të cilat në përgjithësi nuk prodhojnë përmbajtje origjinale, por transmetojnë vetëm raportime nga mediat ruse.

Rusia ka gjithashtu median e vet zyrtare shtetërore në Serbi.

Mediat ruse Sputnik dhe Russia Today po operojnë pa pengesa sepse Serbia nuk i është përmbajtur sanksioneve perëndimore kundër Rusisë pas pushtimit të Ukrainës.

Edhe pas pushtimit, Serbia vazhdoi të zhvillonte bashkëpunim me Rusinë pavarësisht se ishte kandidate për anëtarësim në BE.

Gjithashtu, në Serbi punojnë gazetarë rusë të cilët raportojnë mbi ngjarjet e brendshme përmes narrativave pranë Kremlinit, dhe raportimi i tyre në disa raste përkon me narrativat e autoriteteve serbe.

Thomas Brey, një lektor dhe ish-shef i zyrës rajonale për Evropën Juglindore në Agjencinë Gjermane të Shtypit (DPA) për një kohë të gjatë, në analizën e tij të vitit 2025 trajtoi në mënyrë specifike rolin e Serbisë në përhapjen e narrativave të propagandës ruse në Ballkan.

“Të gjitha gazetat dhe kanalet televizive kryesore serbe, përmes portaleve të tyre dixhitale, shërbejnë gjithashtu si qendra për përhapjen e propagandës serbo-ruse”, thotë ai në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë.

Një vlerësim i ngjashëm u bë në një raport të vitit 2025 nga Reporterët pa Kufij, duke vlerësuar se propaganda ruse po “lulëzon” në Serbi, përmes televizionit shtetëror rus.

Kush qëndron pas ‘Govorit Moskva’?

Faqja “Govorit Moskva”, e cila transmeton fjalimet e Putinit, ka më shumë se 20,000 ndjekës në Facebook. E njëjta faqe në Instagram ka rreth 14,000 ndjekës.

Faqja në Facebook është krijuar në vitin 2025 dhe, sipas informacionit të disponueshëm, administratori është nga Serbia.

Në faqe thuhet gjithashtu se drejtohet nga një organizatë joqeveritare, por RFE/RL nuk gjeti një organizatë me atë emër në regjistrin publik të Agjencisë Serbe të Regjistrave të Biznesit.

E njëjta përmbajtje si faqja e lartpërmendur është ndarë nga profili “Sa vrha” në kanalin YouTube që nga viti 2024, por gjithashtu nuk thuhet se kush qëndron pas atij profili.

Faqja “Govorit Moskva” mban të njëjtin emër si një radiostacion i Moskës që është simpatizant i politikës së Kremlinit.

Kryeredaktori i Radios Ruse është Roman Babayan, i cili mban disa pozicione publike në institucionet shtetërore ruse dhe është i njohur për mbështetjen e politikave zyrtare të Kremlinit. Babayan ka qenë nën sanksione të Bashkimit Evropian që nga viti 2022.

Në justifikimin e saj për sanksionet, BE-ja deklaron se ai përhapi propagandë anti-ukrainase dhe promovoi një qëndrim pozitiv ndaj veprimeve të separatistëve rusë në rajonin ukrainas të Donbasit.

As Radio Moska dhe as faqja e internetit me të njëjtin emër, “Govorit Moskva”, nuk iu përgjigjën pyetjes së Radios Evropa e Lirë nëse ka ndonjë lidhje midis radios dhe faqes së mediave sociale që paraqet fjalimet e Putinit.

Narrativat ruse nëpërmjet mediave shtetërore dhe ‘agreguesve’ Fjalimet e Putinit po shpërndahen në një mënyrë paksa të ndryshme në Serbi dhe përmes mediave ruse të financuara nga Rusia.

RT (më parë Russia Today) dhe Sputnik kanë qenë nën sanksione të BE-së që nga viti 2022 dhe pushtimi rus i Ukrainës është në kulmin e tij.

Më pas, BE-ja pezulloi transmetimin e programeve të Sputnik dhe RT në BE “derisa të përfundojë agresioni kundër Ukrainës dhe Federata Ruse dhe mediat e lidhura me të të ndalojnë dezinformimin dhe manipulimin e informacionit kundër BE-së dhe shteteve anëtare të saj”.

Pavarësisht këtyre sanksioneve, “RT Balkan” filloi transmetimin e përmbajtjes online në serbisht në nëntor 2022, tetë muaj pas pushtimit rus të Ukrainës.

Për shkak të zgjerimit të kanalit RT në Serbi, u morën paralajmërime nga BE-ja.

Ish-raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Vladimir Bilčik, me rastin e hapjes së zyrës editoriale të RT në Serbi në nëntor, shkroi në X se hapja e kanalit në Serbi është në kundërshtim me politikën e jashtme evropiane.

‘Pravda Srbija’ pjesë e rrjetit rus të fushatës së dezinformimit në Evropë

Megjithatë, narrativat pro-ruse në Serbi nuk përhapen vetëm përmes mediave zyrtare ruse, por edhe përmes portaleve grumbulluese që shkarkojnë dhe rishpërndajnë lajme nga media të tjera.

Njëri prej tyre është portali “Pravda Srbija”, i cili nuk ka përmbajtje origjinale, por kryesisht transmeton lajme nga Sputnik dhe RT.

Uebsajti nuk përmban asnjë informacion në lidhje me pronësinë ose stafin editorial, dhe përmbajtja e tij është botuar në disa gjuhë të huaja.

Sekretariati i Përgjithshëm për Mbrojtjen dhe Sigurinë Kombëtare të Francës e identifikoi këtë portal në një raport të vitit 2024 si pjesë të një rrjeti “fushatash dezinformuese ruse në shkallë të gjerë në Evropë”.

“Qëllimi kryesor i këtij përmbajtjeje duket të jetë raportimi mbi konfliktin ruso-ukrainas përmes një portretizimi pozitiv të ‘operacionit ushtarak special’ dhe denigrimit të Ukrainës dhe udhëheqjes së saj”, thuhet në raport, duke shtuar se portalet në gjuhë të ndryshme filluan të publikojnë në vitin 2023.

Uebsajti i BE-së thotë se edhe pasi u zbulua rrjeti, përhapja e faqeve “Pravda” nuk u ndal.

RFE/RL nuk ka marrë një përgjigje nga ky portal në lidhje me atë se kush e redakton faqen dhe si po i përgjigjen ata këtyre akuzave.

Raportime për ‘protesta paqësore qeveritare’ dhe ‘revolucion me ngjyra’

Narrativat e Kremlinit janë gjithashtu të dukshme në raportet e gazetarëve rusë që banojnë në Serbi.

Radio Evropa e Lirë analizoi disa nga këto raportime për mediat ruse të kontrolluara nga Kremlini.

Ato paraqesin raportime pozitive mbi autoritetet në Serbi, ndërsa protestat antiqeveritare vendosen në kontekstin e një “revolucioni me ngjyra”, d.m.th. nënkuptohet se protestat u organizuan nga shërbimet e inteligjencës perëndimore.

Disa nga këto raportime u shfaqën në faqen e internetit të gazetës ruse Izvestia, shpërndarja e së cilës u ndalua nga BE në vitin 2024 për promovimin e luftës së Rusisë në Ukrainë.

Gazetari Sergej Petrov raportoi për këtë faqe interneti në vitin 2025 rreth një tubimi pro-qeveritar në Vranje, në Serbinë jugore, se ai ishte “paqësor, ndryshe nga tubimet studentore të mbajtura në Beograd dhe protesta të shumta të tjera”.

Partia në pushtet organizoi një sërë tubimesh në përgjigje të tubimeve antiqeveritare në Serbi, duke kërkuar përgjegjësi për vdekjen e 16 personave në shembjen e një tendë në Stacionin Hekurudhor të Novi Sadit.

Nga ana tjetër, në një raport mbi një tubim antiqeveritar të organizuar në mars në Rektoratin e Universitetit të Beogradit për shkak të një bastisjeje policore në atë institucion, Petrov raportoi se tubimi lidhej me “humbjen e listës studentore në zgjedhjet lokale”.

Ky interpretim i ngjarjeve përpara Rektoratit përkon me deklaratën e Presidentit serb Aleksandar Vuçiç, i cili e lidhi tubimin edhe me zgjedhjet lokale të mbajtura më parë në disa vende në Serbi, në të cilat fitoi partia në pushtet.

Zgjedhjet u shoqëruan nga një sërë incidentesh që Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Koss, i përshkroi si të papranueshme.

Kur u pyet nga Radio Evropa e Lirë në lidhje me raportimin e tij nga protestat, Petrov tha se punon si punonjës i pavarur dhe nuk është “i përfshirë në politikat editoriale të medias” për të cilën raporton.

Daria Grigorova, korrespondente për Kompaninë Shtetërore Televizive dhe Radiotelevizive Gjithë-Ruse (VGTRK), e cila gjithashtu ka qenë nën sanksione të BE-së që nga viti 2022, raportoi gjithashtu mbi protestat antiqeveritare në Serbi.

Grigorovas iu ndalua hyrja në Ukrainë në vitin 2016 për pesë vjet, gjë që shkaktoi reagim dhe dënim nga Ministria e Jashtme ruse .

U përmend gjithashtu në një raport të vitit 2018 nga Shërbimi i Sigurisë Shtetërore i Letonisë në kontekstin e “shpërndarjes së informacionit që u sjell dobi interesave gjeopolitike të Rusisë”.

Në mars të vitit 2025, ajo mbuloi një tubim të madh studentor dhe antiqeveritar, nga i cili raportoi në një video se mund të dëgjoheshin slogane të ngjashme me “Maidan”.

“Simboli kryesor i këtyre protestave është grushti i kuq, një simbol klasik i revolucionit me ngjyra”, thuhet në raport, duke treguar grushtin e përgjakshëm si një simbol të protestave studentore në Serbi.

Grigorova nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë në lidhje me këtë.

Protestat në Maidan në Ukrainë në vitin 2014 rrëzuan presidentin ukrainas pro-Moskë, Viktor Janukoviç, pasi ai braktisi planet për një marrëveshje tregtare me BE-në dhe iu drejtua Rusisë. Kremlini i quan ngjarjet një revolucion me ngjyra.

Nga ana tjetër, autoritetet në Serbi i quajnë protestat antiqeveritare një “revolucion me ngjyra” dhe shërbimet ruse i bashkohen këtyre pretendimeve.

Kujt i shkojnë për shtat narrativat pro-ruse?

Sipas gazetarit dhe lektorit gjerman Thomas Brey, mediat, gazetarët, agreguesit dhe faqet pro-ruse kontribuojnë në krijimin e një “pikëpamjeje jorealiste të politikës ndërkombëtare” që u sjell dobi autoriteteve në Serbi.

“Ata paraqesin pamjen e mëposhtme të botës: një botë e dominuar nga Perëndimi po shpërbëhet dhe po zëvendësohet nga një rend shumëpolar i udhëhequr nga Rusia dhe Kina. Theksohet superioriteti i supozuar i sistemit politik dhe shoqëror rus mbi atë perëndimor, me Putinin si babain e kombit në krye të tij”, thotë Bray.

Ai thekson se propaganda pro-ruse në Serbi mund të njihet edhe në përforcimin e narrativës për Rusinë dhe Serbinë si viktima të përjetshme që dyshohet se trajtohen vazhdimisht padrejtësisht nga pjesa tjetër e botës.

Këto narrativa, sipas tij, po përhapen pa pengesa sepse i sjellin dobi regjimit të Presidentit Aleksandar Vuçiç.

“Vuçiç e mban në punë makinerinë e tij të propagandës për t’i treguar Perëndimit se çfarë lloj ndjenjash anti-perëndimore mund të nxisë në vend me shtypjen e një butoni”, beson ai.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiç u përfshi në listën e “Grabitqarëve të Lirisë së Medias” për vitin 2025, në një raport të Reporterëve pa Kufij.

Lista përfshinte 34 udhëheqës ose subjekte pushteti që, sipas organizatës, janë të lidhur nga “urrejtja për lirinë e shtypit”, si dhe “heshtja e zërave të mediave të pavarura” dhe “shkelja e së drejtës për informacion”.

Në raportin e zgjerimit për Serbinë në vitin 2025, Komisioni Evropian vlerësoi se mjedisi për median dhe aktivitetet e tyre të lira, të pavarura dhe profesionale është “i kufizuar”.