Kush është Milan Knezheviç, politikani proserb në Mal të Zi që çoi përpara iniciativën për “çnjohjen” e Kosovës

Kuvendi i Komunës së Zeta ka miratuar një deklaratë me të cilën është shfuqizuar vendimi për njohjen e Kosova, duke rikthyer në qendër të debatit një nga temat më të ndjeshme politike në Mali i Zi.

Nisma është shtyrë nga kreu i Partia Demokratike Popullore, Milan Knezheviç, i cili prej kohësh kërkon që çështja e njohjes së Kosovës të rikthehet në agjendën politike të vendit, me synimin për ta çuar më pas debatin edhe në Parlamentin e Malit të Zi.

Megjithatë, juridikisht, deklarata e miratuar nga Kuvendi Komunal i Zetës nuk prodhon efekte ligjore mbi statusin ndërkombëtar të Kosovës apo mbi politikën e jashtme të Malit të Zi. Sipas sistemit kushtetues të këtij shteti, komunat nuk kanë kompetenca për njohje apo çnjohje shtetesh, pasi politika e jashtme është kompetencë ekskluzive e institucioneve qendrore.

Por në realitetin politik të Ballkanit, veprimet simbolike shpesh marrin peshë më të madhe sesa vetë efekti juridik. Pikërisht në këtë kontekst po interpretohet edhe vendimi i Zetës, si një lëvizje me mesazh të fortë politik, e orientuar drejt mobilizimit të elektoratit proserb dhe rritjes së presionit publik ndaj institucioneve shtetërore në Podgoricë.

Knezheviç prej vitesh përdor temat identitare si instrument politik. Sa herë skena politike në Mal të Zi hyn në periudha tensioni apo pasigurie, në plan të parë rikthehen tema si Kosova, Serbia, NATO apo raportet me Rusinë. Këto çështje vazhdojnë të prodhojnë polarizim të fortë në shoqërinë malazeze dhe mobilizojnë bazën nacionaliste serbe në vend.

Në prapavijë mbetet përplasja e vazhdueshme mes dy vizioneve për të ardhmen e Malit të Zi. Njëra palë mbështet kursin euro-atlantik dhe integrimin në Bashkimin Evropian dhe NATO, ndërsa pala tjetër kërkon lidhje më të forta politike, kulturore dhe strategjike me Serbia dhe Rusia.

Knezheviç konsiderohet një nga figurat kryesore të kampit proserb dhe proruz në Mal të Zi. Për këtë arsye, iniciativa për “çnjohjen” e Kosovës po shihet më shumë si sinjal politik sesa si proces real institucional.

Vetë lideri i DNP-së ka paralajmëruar se synon që çështjen ta çojë edhe në Parlamentin e Malit të Zi, duke kërkuar nga qeveria të tërheqë njohjen e Kosovës.

Por pikërisht në këtë pikë nis përplasja me realitetin politik dhe ndërkombëtar të Malit të Zi. Ky shtet e ka njohur Kosovën në vitin 2008 dhe ky vendim konsiderohet pjesë e orientimit të tij strategjik euro-atlantik. Një tërheqje eventuale e njohjes do të kishte pasoja serioze diplomatike për një vend anëtar të NATO-s dhe kandidat për integrim në Bashkimin Evropian.

Po ashtu, një zhvillim i tillë do të mund të prodhonte tensione të reja të brendshme në një shoqëri që vazhdon të mbetet thellësisht e ndarë në çështjet identitare dhe gjeopolitike.

Shumë analistë në Mal të Zi e konsiderojnë të pamundur që kjo iniciativë të përkthehet lehtë në vendim shtetëror, por paralajmërojnë se vetë debati mund të ketë pasoja politike të konsiderueshme, duke rritur polarizimin dhe duke vendosur nën presion partitë e qendrës dhe qeverinë që të pozicionohen qartë.

Emri i Milan Knezheviçit vazhdon të lidhet edhe me episodin e vitit 2016, kur autoritetet malazeze pretenduan për një tentativë grushti shteti në ditën e zgjedhjeve parlamentare, me përfshirjen e nacionalistëve serbë dhe elementëve rusë.

Edhe pse proceset gjyqësore më pas përfunduan me anulime të vendimeve të mëhershme, ajo ngjarje vazhdon të konsiderohet simbol i përplasjes për orientimin strategjik të Malit të Zi mes Perëndimit dhe ndikimit serbo-rus.

Për mbështetësit e tij, Knezheviç paraqitet si figurë që kundërshton politikat që ata i konsiderojnë të imponuara nga Perëndimi. Për kundërshtarët, ai mbetet simbol i një politike që harmonizohet më shumë me interesat e Beogradit dhe Moskës sesa me kursin euro-atlantik të Podgoricës.

Në këtë mënyrë, edhe pse deklarata e Zetës nuk ka efekt praktik mbi statusin e Kosovës, ajo po shihet si një zhvillim me ndikim të madh politik dhe simbolik në Mal të Zi, duke rikthyer edhe një herë në qendër të debatit çështjet identitare, raportet me Serbinë dhe drejtimin strategjik të shtetit malazez.

The Geopost