“Glorifikimi i kriminelëve të luftës”, Schmidt në KS të OKB-së paralajmëron rreziqe për integritetin e Bosnjës

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara zhvilloi të martën debatin e tij të rregullt gjashtëmujor mbi situatën në Bosnjë dhe Hercegovinë, në një moment të shënuar nga rritja e tensioneve politike dhe diskutimet e ashpra mbi rolin e bashkësisë ndërkombëtare në vend, veçanërisht mbi Zyrën e Përfaqësuesit të Lartë (OHR).

Në qendër të debatit ishte Përfaqësuesi i Lartë Christian Schmidt, i cili mori leje për të mbajtur fjalim në seancë pavarësisht kundërshtimeve të Rusisë. Zëvendësambasadorja ruse në OKB, Anna Evstigneeva, kundërshtoi pjesëmarrjen e tij, ndërsa Kina, përmes Kryetarit të Këshillit të Sigurisë Geng Shuang, nuk e bllokoi paraqitjen e tij.

Schmidt, në fjalimin e tij, paralajmëroi për sfida serioze ndaj integritetit territorial të Bosnjës dhe Hercegovinës, duke përmendur si probleme kryesore glorifikimin e kriminelëve të luftës, diskriminimin strukturor dhe bllokadat politike që, sipas tij, po pengojnë zhvillimin ekonomik të vendit. Ai theksoi gjithashtu se çështja e pronës shtetërore mbetet një nga pikat më të ndjeshme në vend.

Një ditë para seancës, më 11 maj, Schmidt kishte konfirmuar se do të largohej nga detyra pas pothuajse pesë vitesh në këtë post, duke përmendur arsye personale. Megjithatë, ai do të qëndrojë në detyrë deri në emërimin e pasardhësit, proces që pritet të finalizohet në qershor. Emërimi i ri do të kalojë përmes Këshillit për Zbatimin e Paqes, ku bëjnë pjesë SHBA-ja, Turqia, Japonia dhe disa vende të BE-së.

Që nga emërimi i tij në vitin 2021, Schmidt nuk është njohur nga Rusia si Përfaqësues i Lartë, me argumentin se emërimi i tij nuk është konfirmuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së. Ky qëndrim mbështetet edhe nga Kina, ndërsa Moska dhe Pekini vazhdojnë të kërkojnë mbylljen e OHR-së.

Shtetet e Bashkuara, përmes përfaqësueses së tyre Tammy Bruce, theksuan se OHR nuk është menduar të jetë institucion i përhershëm dhe se kompetencat duhet të kalojnë gradualisht tek autoritetet vendore. Ajo shtoi se Përfaqësuesi i ri duhet të përqendrohet në forcimin e institucioneve lokale dhe në përgatitjen e një tranzicioni institucional.

Nga ana tjetër, Mbretëria e Bashkuar shprehu mbështetje të plotë për Schmidt-in dhe kompetencat e tij, duke theksuar rëndësinë e reagimit ndërkombëtar në rastet kur institucionet demokratike “ndodhen nën sulm”, sidomos në periudha zgjedhore.

Kina dhe Rusia mbajtën qëndrime kritike ndaj rolit të OHR-së. Përfaqësuesi rus në OKB, Vasily Nebenzia, deklaroi se ndërhyrja ndërkombëtare po dëmton marrëdhëniet e brendshme në Bosnjë dhe bëri thirrje për mbylljen e menjëhershme të Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë. Ai gjithashtu përsëriti kërkesën për trajtim të veçantë për ish-zyrtarë të dënuar të luftës, përfshirë Ratko Mladić dhe Radovan Karadžić, çka shkaktoi reagime të ndryshme në sallë.

Përfaqësuesi kinez Geng Shuang theksoi nevojën për stabilitet politik dhe dialog të brendshëm mes tre popujve përbërës të Bosnjës dhe Hercegovinës, duke kërkuar shmangien e ndërhyrjeve të jashtme dhe respektimin e sovranitetit të vendit.

Nga ana evropiane, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar riafirmuan mbështetjen për integritetin territorial të Bosnjës dhe rrugën e saj drejt Bashkimit Evropian, duke paralajmëruar kundër retorikës separatiste. Përfaqësuesi francez Jérôme Bonnafont theksoi se “e ardhmja e Bosnjës është në BE” dhe se çdo përpjekje për destabilizim është e papranueshme.

Në debat u përfshinë edhe përfaqësuesit e rajonit. Kryetari i Presidencës së Bosnjës dhe Hercegovinës, Denis Bećirović, paralajmëroi për përpjekje destabilizuese dhe ndërhyrje nga vendet fqinje, duke akuzuar aktorë politikë nga Republika Srpska për minimin e institucioneve shtetërore. Ai kërkoi gjithashtu emërimin sa më të shpejtë të një Përfaqësuesi të ri të Lartë dhe ruajtjen e kompetencave të OHR-së.

Përfaqësuesi i Serbisë, Radomir Ilić, hodhi poshtë akuzat për ndërhyrje dhe tha se Beogradi mbështet integritetin territorial të Bosnjës në përputhje me Marrëveshjen e Dejtonit. Ndërsa përfaqësuesi i Kroacisë, Hrvoje Ćurić Hrvatinić, theksoi mbështetjen për sovranitetin e Bosnjës, por kërkoi reforma zgjedhore, duke argumentuar se duhet respektuar përfaqësimi i zgjedhësve.

Ambasadori i Bosnjës në OKB, Zlatko Lagumdžija, vlerësoi se deklaratat e brendshme politike nuk duhet të keqpërdoren për fushata dhe rikujtoi rëndësinë e respektimit të dokumenteve ekzistuese ndërkombëtare mbi strukturën e shtetit.

Debati i Këshillit të Sigurimit përfundoi pa një konsensus të qartë mbi të ardhmen e OHR-së, ndërsa ndarjet mes anëtarëve të përhershëm të Këshillit – SHBA-së, Rusisë dhe Kinës – mbeten të thella. Çështja pritet të rikthehet sërish në seancën e ardhshme në nëntor, kur do të diskutohet edhe zgjatja e mandatit të misionit EUFOR në Bosnjë dhe Hercegovinë.

The Geopost