Nga “Panda” te rasti Rashkoviq: A po rikthehet modeli i njohur i propagandës së Beogradit?

Rasti i Nenad Rashkoviqit në Zubin Potok ka hapur një debat të ri për mënyrën se si Beogradi i përdor incidentet në Kosovë për të ndërtuar narrativa politike dhe për t’i shndërruar ato në instrumente të propagandës shtetërore.

Pa përfunduar ende hetimet e institucioneve të Kosovës dhe pa u publikuar rezultatet e Inspektoratit Policor të Kosovës, zyrtarët serbë e paraqitën rastin si një dëshmi të “dhunës sistematike” ndaj serbëve në Kosovë. Brenda pak orësh, reaguan Lista Serbe, drejtues të institucioneve serbe në veri, mediat në Serbi dhe vetë presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili e vizitoi Rashkoviqin në Beograd. Pretendimet për rrahje dhe keqtrajtim u shndërruan menjëherë në një temë qendrore në diskursin politik serb.

Megjithatë, zhvillimet e mëvonshme e ndërlikuan edhe më shumë këtë rast.

Pranë pronave të Rashkoviqit, Policia e Kosovës gjeti armatim dhe uniforma me simbole serbe, një element i ri që ndryshoi rrjedhën e debatit publik dhe ngriti pikëpyetje të shumta për rrethanat e ngjarjes.

Edhe pse hetimet janë ende në zhvillim, mënyra se si rasti u trajtua nga zyrtarët serbë ka ngjallur krahasime me një nga episodet më të diskutueshme të historisë së fundit në Kosovë: rastin “Panda”.

Masakra në kafenenë “Panda” në Pejë, në dhjetor të vitit 1998, u përdor nga autoritetet serbe si argument për të akuzuar shqiptarët dhe për të justifikuar operacionet e mëvonshme të forcave serbe në Kosovë. Megjithatë, vite më vonë, vetë Aleksandar Vuçiq deklaroi se nuk kishte prova që shqiptarët ishin autorët e sulmit. Më pas, edhe hetimet e autoriteteve serbe arritën në përfundimin se nuk kishte prova që krimi ishte kryer nga shqiptarët.

Pikërisht për këtë arsye, analistë dhe njohës të zhvillimeve politike në Kosovë po tërheqin paralele mes mënyrës se si u ndërtua narrativa e rastit “Panda” dhe mënyrës se si po trajtohet rasti Rashkoviq.

Ngjashmëria nuk qëndron domosdoshmërisht te vetë ngjarjet, por te modeli i reagimit.

Së pari, ngjarja publikohet përmes mediave serbe me akuza të rënda ndaj institucioneve të Kosovës. Më pas, zyrtarët politikë dalin me deklarata që e paraqesin incidentin si pjesë të një politike të organizuar kundër serbëve. Në fazën e tretë, rasti ndërkombëtarizohet përmes kërkesave drejtuar KFOR-it, EULEX-it dhe Bashkimit Evropian për reagim të menjëhershëm. Në fund, narrativa shndërrohet në një argument politik për të dëshmuar se serbët në Kosovë janë viktima të një fushate të vazhdueshme.

Në rastin e Rashkoviqit, pretendimet për keqtrajtim u shoqëruan me akuza se policët e Kosovës e kishin detyruar atë të pranonte krime lufte dhe e kishin lidhur për një pemë. Këto pretendime u publikuan gjerësisht në mediat serbe, ndërsa Policia e Kosovës deklaroi se nuk kishte informacione që zyrtarët e saj kishin ushtruar dhunë ndaj ndonjë personi.

Në ndërkohë, Inspektorati Policor i Kosovës nisi hetimet për të sqaruar rastin.

Fakti që presidenti serb u përfshi personalisht në këtë rast dhe e vizitoi Rashkoviqin në Beograd tregon rëndësinë politike që Beogradi po i kushton kësaj ngjarjeje. Kjo qasje nuk është e re.

Në të kaluarën, Serbia ka përdorur incidente të ndryshme në Kosovë për të ndërtuar narrativa politike me ndikim të madh në opinionin publik, si në Serbi ashtu edhe në arenën ndërkombëtare.

Prandaj, pyetja kryesore nuk është më vetëm se çfarë ka ndodhur me Nenad Rashkoviqin.

Pyetja është nëse rasti po përdoret për të ndërtuar një tjetër narrativë politike, të ngjashme me modelet e mëparshme të propagandës së Beogradit.

Përgjigjja përfundimtare do të varet nga rezultatet e hetimeve zyrtare. Deri atëherë, çdo përfundim i nxituar rrezikon ta shndërrojë një incident ende të paqartë në një tjetër instrument të luftës së narrativave mes Kosovës dhe Serbisë./Telegrafi/