Ndikimi malinj i Moskës ka pushtuar Serbinë

Nëse ka një kolaps apo prishje të marrëdhënieve mes Serbisë dhe BE-së, politikanët serbë do të tentojnë ta zhvendosin fajin, jo tek paaftësia e tyre për të avancuar në procesin e negociatave, por vetëm tek BE-ja. Rusia do t’i ndihmojë ata. Dhe, natyrisht, sidomos Kisha Ortodokse serbe! I takon BE-së që të mos i lërë ta bëjnë këtë. Dhe shpresoj se nuk do të jetë kështu – thotë Milan Jovanoviq, kryetar i Forumit për siguri dhe demokraci, për Pobjeda. Ai thekson se narrativat anti-evropiane janë të zakonshme në Serbi.

Serbia me vetëdije ka komplikuar marrëdhëniet e saj me BE – në, sepse nuk ka përmbushur angazhimin e saj të mëparshëm-për të përafruar politikën e saj të jashtme me BE-në. Në vend të kësaj, vazhdimisht po flirton me Rusinë. Kjo është arsyeja pse ajo është e ekspozuar ndaj presionit të BE-së, tani për tani vetëm verbale. Propozimi i Parlamentit Evropian për të ndaluar Serbinë në rrugën e BE-së për shkak të bashkëpunimit me Rusinë nuk ka kaluar dhe shtrohet pyetja se sa kohë BE-ja do ta tolerojë Serbinë të ulur në dy karrige. Jovanoviç shpjegon se një kthesë është në proces.

Lufta në Ukrainë e ka kthyer politikën” dhe – dhe ” në “ose – ose”. Më mirë të themi se përmbysja është në proces. Mendoj se BE-ja po vepron me mend, pa dallim dhe me mirëkuptim, dhe se tensionet po shpalosen në strukturat anti – BE në vetë Serbinë, si në pushtet ashtu edhe në opozitë- përgjigjet kryetari i Forumit për siguri dhe demokraci.

Disponimi anti-evropian

Ai thekson se nervozizmi verbal dhe toni e ngritur në Serbi drejtuar drejt BE-së dhe perëndimit tregojnë se edhe në Serbi janë shumë të vetëdijshëm për kthimin në “ose – ose”.

Gjë që, natyrisht, nuk u pëlqen. Në të njëjtën kohë, narrativat anti-Evropiane janë të zakonshme në Serbi. Deklaratat e herëpashershme formale për Serbinë në rrugën drejt BE-së janë gjithnjë e më të vështira për t’i mbuluar ato me kalimin e kohës, thotë Jovanoviç.

Ai shprehet se nevojiten hapa dhe lëvizje të qarta që në veprim, në mënyrë pragmatike, do të manifestojnë përkushtimin e Serbisë ndaj BE-së.

Jo vetëm përmes marrëdhënieve me Rusinë, jo vetëm përmes sanksioneve, por përmes çlirimit gjithëpërfshirës nga pasojat e brendshme negative të ndikimit anti-Evropian dhe malinj të Rusisë dhe përfaqësuesve të saj të shumtë në vetë Serbinë. BE-ja nuk i kushtoi vëmendje me kohë minimit të ndjenjave pro-evropiane dhe entuziazmit të BE-së nga Rusia në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në Mal të Zi dhe Serbi – thotë bashkëbiseduesi ynë.

Pyetja është se cili është plani i Bashkimit Evropian për Ballkanin Perëndimor, dhe cili është plani i Shteteve të Bashkuara dhe pse ata po shikojnë në mënyrë të favorshme”Ballkanin e hapur”. A do të jetë e dëshirueshme anëtarësimi në të për të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor – pavarësisht se sa larg janë në negociata me BE-në. A i ka braktisur BE-ja partnerët e saj properëndimorë në Ballkanin Perëndimor me politikën e saj aktuale?

Gjithnjë e më shumë probleme për Ballkanin e Hapur

Jovanoviq thotë se BE-ja dhe SHBA-ja pajtohen absolutisht se Ballkani Perëndimor është i rëndësishëm dhe me interes strategjik për BE-në, si dhe për SHBA-në, të cilat mbështesin idenë se një ditë do të bëhet BE.

SHBA e shikojnë Ballkanin e hapur në mënyrë të favorshme sepse ishte një ide që nisi nga Uashingtoni dhe u promovua fillimisht përmes Edi Ramës në Sarajevë, dhe më pas u prezantua nga Amerikanët tek Aleksandar Vuçiç, i cili më pas do ta promovojë më tej. Nuk duhet të harrojmë kurrë se Ballkani i hapur është një ide amerikane. Gjithçka në anën ruse ishte pengesa e saj, që nga fillimi. Mendoj se Amerikanët fillimisht e panë në Ballkanin e hapur mundësinë, para së gjithash, për të ndikuar në afrimin e Shqiptarëve dhe Serbëve përmes Shqipërisë dhe Serbisë. Asnjëherë nuk bëhej fjalë për pengimin e Procesit të Berlinit apo BE – së, por për idenë për të shtyrë proceset integruese kudo që është e mundur, sepse ato janë thelbi i vetë BE-së-shpjegon Jovanoviq.

Ai thekson se nuk duhet harruar se në momentin që filloi Ballkani i Hapur, Maqedonia e Veriut pësoi pengesa kur filloi procesi i negociatave me BE-në, ndërsa Mali i Zi hapi të gjithë kapitujt negociues.

Unë besoj se Ballkani i hapur do të shihej me më pak dyshim edhe në Mal të Zi, po të mos ishte ngritja e një grupi politik që është katalizator i interesave të Rusisë, të cilat janë qartë kundër të ardhmes Euroatlantike të Malit të Zi dhe rajonit – vlerëson Jovanoviç dhe tha se me tre anëtarë të NATO-s Ballkani i hapur do të kishte një mbiemër të qartë dhe unë mendoj se ai ka një edhe me dy.

Megjithatë, ai thekson se vështirësitë e reja u krijuan nga opozita në Maqedoni, e cila ndaloi ratifikimin e letrave që supozohet se përfaqësojnë një interes vital ekonomik dhe alibi ekonomike të Ballkanit të hapur. Më pas ai thekson se dyshimi shtesë është shkaktuar nga futja në qarkullim e frazës”bota serbe”.

Ky dyshim, kur shohim se çfarë ka ndodhur dhe po ndodh në botën ruse – e cila nuk pasqyrohet vetëm me emër, është sigurisht i kuptueshëm – vëren Jovanović dhe thotë se futja e Hungarisë dhe Viktor Orban në dinamikën politike të Ballkanit të Hapur është vetëm një nxitje e re për spekulime për të ardhmen e saj të mëtejshme.

“Ballkani i hapur” dhe gjithçka që lidhet me të mund të përdoret vetëm nëse nuk dëmton strategjinë Euroatlantike të rajonit dhe aspiratat e tij për t’u integruar në BE – përfundoi Jovanoviq./Pobjeda