G7 diskuton Ukrainën pasi SHBA rifillon ndihmën dhe propozon një armëpushim 30-ditor

Ministrat e jashtëm të grupit G7 të vendeve kryesore të industrializuara po takohen në Quebec, Kanada, për bisedime disaditore që do të përfshijnë përfundimin e luftës ruso-ukrainase dhe mbështetjen e Ukrainës në luftën e saj trevjeçare kundër pushtimit.

Bisedimet pasojnë vendimin e Shteteve të Bashkuara për të rifilluar shkëmbimin e inteligjencës dhe ndihmën e sigurisë për Ukrainën pas një takimi midis zyrtarëve të lartë nga të dy vendet në Jeddah të Arabisë Saudite.

Pas gati tetë orësh bisedimesh, Ukraina deklaroi të martën gatishmërinë e saj për të pranuar një propozim të SHBA-së për një armëpushim të menjëhershëm, të përkohshëm 30-ditor në luftën me Rusinë, me kusht që Kremlini të pajtohet.

Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio u tha gazetarëve gjatë rrugës për në Kanada të mërkurën se SHBA do të ketë “pika të shumta kontakti” me Rusinë për të vlerësuar gatishmërinë e saj për marrëveshjen e paqes.

“Tani të gjithë presim me padurim përgjigjen ruse dhe i nxisim ata të marrin në konsideratë përfundimin e të gjitha armiqësive … në mënyrë që një proces të mund të fillojë për të gjetur një paqe të qëndrueshme,” i tha Rubio Zërit të Amerikës të mërkurën.

Rubio shtoi se do të nevojiteshin vëzhgues nëse Rusia binte dakord për një armëpushim.

“Nëse ata [rusët] thonë po, një nga gjërat që duhet të kuptojmë është se kujt besojnë të dyja palët të jenë në terren për të monitoruar disa nga shkëmbimet e armëve të vogla dhe të armëve që mund të ndodhin,” u tha Rubio gazetarëve.

Të mërkurën, Presidenti Donald Trump tha në Shtëpinë e Bardhë se tani i takon Rusisë të përgjigjet.

“Dhe shpresojmë se ne mund të arrijmë një armëpushim nga Rusia,” tha ai. “Dhe nëse ia dalim, kjo do të ishte 80 për qind e rrugës për t’i dhënë fund kësaj gjakderdhjeje të tmerrshme.”

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy tha në Kiev se një armëpushim do t’i lejojë palët të “përpunojnë një plan me faza për t’i dhënë fund luftës, duke përfshirë garancitë e sigurisë për Ukrainën”.

Kancelari gjerman Olaf Scholz përshëndeti propozimin për një armëpushim 30-ditor dhe tha të mërkurën në X se ai ishte “një hap i rëndësishëm dhe i drejtë drejt një paqeje të drejtë për Ukrainën”.

“Ne qëndrojmë me Ukrainën dhe Shtetet e Bashkuara dhe mirëpresim propozimet nga Jeddah. Tani varet nga Putini”, tha Scholz.

Zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov u tha gazetarëve të mërkurën se Rusia ishte duke pritur për një konferencë mbi propozimin nga Shtetet e Bashkuara.

Topi tani është në fushën e Rusisë

Të martën vonë në mbrëmje, Rubio u tha gazetarëve se Ukraina kishte ndërmarrë një hap konkret drejt përfundimit të luftës.

“Ne shpresojmë se tani mund t’ua bëjmë këtë ofertë rusëve. Dhe ne shpresojmë se ata do të thonë po – se ata do t’i thonë po paqes. Topi tani është në fushën e tyre”, tha ai.

Këshilltari i Sigurisë Kombëtare, Mike Waltz, i cili drejtoi palën amerikane në Jeddah me Rubion, tha se do të fliste me homologun e tij rus “në ditët në vijim”.

Një vizitë e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte në Shtëpinë e Bardhë është planifikuar për të enjten. Të gjitha këto bisedime janë pjesë e përpjekjeve për avancimin e procesit të paqes.

Zelenskyy nuk mori pjesë në bisedimet midis SHBA-së dhe Ukrainës, por tha në fjalimin e tij të mbrëmjes të martën se plani i armëpushimit ishte një “propozim pozitiv”.

“Tani i takon Shteteve të Bashkuara të bindin Rusinë të bëjë të njëjtën gjë”, tha Zelenskyy. “Nëse Rusia bie dakord, armëpushimi do të hyjë në fuqi menjëherë”.

Biznesi me minerale?

Trump ka shprehur interesin e tij për ta bërë ndihmën e vazhdueshme ushtarake të varur nga aksesi në lëndët e para të Ukrainës.

Më shumë se katër duzina minerale, duke përfshirë disa lloje të tokave të rralla, si dhe nikelin dhe litiumin, konsiderohen kritike për ekonominë dhe mbrojtjen kombëtare të SHBA. Ukraina ka depozita të mëdha të uraniumit, litiumit dhe titanit.

Pas bisedimeve të së martës, deklarata e përbashkët tha se të dyja palët ranë dakord të “përfundojnë sa më shpejt të jetë e mundur një marrëveshje gjithëpërfshirëse për zhvillimin e burimeve të rëndësishme natyrore të Ukrainës në mënyrë që të zhvillohet ekonomia e Ukrainës dhe të sigurohet prosperiteti dhe siguria afatgjatë e Ukrainës”.

Një marrëveshje përkatëse supozohej të nënshkruhej nga Trump dhe Zelenskyy muajin e kaluar, por u anulua pas takimit të tyre të tensionuar në Zyrën Ovale më 28 shkurt./VOA/