Bugajski për The Geopost: Polarizimi etnik intensfikohet në Rusi

Shkrim autorial i Janusz Bugajskit për The Geopost

Në një përpjekje për të shtypur çdo manifestim të pavarësisë kombëtare midis jo-rusëve, Kremlini po promovon gjithnjë e më shumë etnonacionalizmin rus. Konflikti në rritje midis nacionalizmave konkurruese do të kontribuojë në ndarjen e vendit dhe mund të kujtojë fragmentimin e Jugosllavisë në vitet 1990.

Deri kohët e fundit, regjimi i Putinit është shmangur nga përdorimi i nacionalizmit rus ose etnik “Rus” për të mobilizuar qytetarët, pasi kjo mund të ketë efekt të kundërt duke përçarë shtetin multietnik. Në vend të kësaj, ai është mbështetur në identitetin jo-etnik “Rus”, i cili synon të përfshijë të gjitha kombet dhe rajonet e kolonizuara. Megjithatë, lufta kundër Ukrainës ka çuar në viktima masive dhe rënie ekonomike, gjë që kërcënon të shkatërrojë konsensusin pasiv multietnik. Duke ngritur kombin rus dhe duke kërkuar fajtorë për politikat e tij gjithnjë e më katastrofike, Kremlini shpreson të mobilizojë qytetarët për të mbështetur regjimin, madje edhe në kurriz të kombeve më të vogla të vendit.

Moska ka ndërmarrë disa masa për të dobësuar pozicionin e jo-rusëve përmes bashkimeve të entiteteve federale dhe përshpejtimit të rusifikimit. Zyrtarët kanë minuar gjuhët jo-ruse, duke pretenduar se folësit e tyre duhet të përdorin rusishten si mjetin e tyre kryesor të komunikimit. Premisa është se vendi do të shpërbëhet përgjatë vijave etnike-gjuhësore nëse të gjithë nuk e flasin rrjedhshëm rusishten. Masa të tilla kanë përkeqësuar polarizimin etnik. Për jo-rusët, humbja e gjuhës së tyre amtare do të thotë humbje e një pjese të konsiderueshme të identitetit të tyre kombëtar, një proces që nxit edhe radikalizimin për vetëmbrojtje.

Në qershor 2025, Agjencia Federale e Rusisë për Çështjet e Kombësive (FADN) publikoi një draft të Strategjisë së re të Kombësive për periudhën deri në vitin 2036. Dokumenti do të përkeqësojë më tej tensionet ndëretnike, pasi përqendrohet në forcimin e statusit të rusëve etnikë si një komb “shtetformues” dhe thekson nevojën për unitet rreth tyre. Strategjia pohon se jo-rusët kërcënojnë unitetin e vendit dhe mund të ndikohen nga përmbysja e huaj. Përfaqësuesit e kombeve jo-ruse ka të ngjarë të arrijnë në përfundimin se duhet të kërkojnë pavarësi për të shmangur rusifikimin e plotë.

Në dekretin e tij të fundit mbi politikën shtetërore në fushën e edukimit historik, Presidenti Putin deklaroi se rusët etnikë janë “populli që ndërton shtetin”. Prandaj, politika shtetërore është e detyruar të promovojë “formimin e një identiteti qytetar gjithë-rus dhe forcimin e komunitetit të botës ruse bazuar në vlerat tradicionale shpirtërore, morale dhe kulturore-historike ruse”. Kjo qasje do ta thellojë më tej ndarjen midis rusëve dhe jo-rusëve.

Regjimi gjithashtu ka autorizuar bandat paraushtarake të sulmojnë jo-rusët nën pretekstin e zhdukjes së “ekstremizmit”. Në ballë të këtij sulmi është lëvizja “Komuniteti Rus” – një organizatë etno-nacionaliste dhe ultra-konservatore që sulmon rregullisht emigrantët dhe jo-sllavët e tjerë dhe mban lidhje të ngushta me shërbimet e sigurisë dhe Kishën Ortodokse Ruse. Shumë nga udhëheqësit e saj janë të lidhur me Konstantin Malofeyev, i njohur gjerësisht si “oligarku ortodoks”, i cili me sa duket financon lëvizjen.

Fillimisht, mbështetësit kryesorë të Komunitetit Rus ishin rusët etnikë në rajonet jo-ruse, veçanërisht në Kaukazin e Veriut, ku ai punoi ngushtë me forcat e sigurisë për të shtypur aktivistët vendas. Kohët e fundit, grupi është zgjeruar në qytete të shumta, përfshirë Shën Petersburgun, ku frikëson qytetarët jo-rusë dhe punëtorët migrantë. Ai po koordinon gjithnjë e më shumë aktivitetet e tij me Ministrinë e Brendshme dhe Shërbimin Federal të Sigurisë (FSB) dhe duket se po përgatitet për një goditje ndaj “separatizmit etnik”.

Kremlini mbetet i bindur se një shtypje më e rreptë do të jetë efektive në frenimin e mobilizimit etnik dhe separatizmit, edhe pse e njëjta politikë pati efekt të kundërt para rënies së Bashkimit Sovjetik. Zyrtarët kanë frikë se çdo tolerancë ndaj diversitetit etnik ose rajonal do të përkeqësojë kërkesat për decentralizim ose pavarësi të plotë. Ndërsa Komuniteti Rus dhe grupe të tjera ultranacionaliste kryejnë sulme ndaj enklavave etnike të punëtorëve migrantë nga Azia Qendrore dhe Kaukazi, po rritet frika se sulme të ngjashme mund të kryhen edhe ndaj republikave jo-ruse në Vollgën e Mesme, Kaukazin e Veriut dhe Siberinë.

Politikat shtetërore po nxisin një spirale polarizimi etnik, konflikti dhe dhune. Retorika anti-emigrante e Moskës dhe paralajmërimet e vazhdueshme për separatizëm etnik dhe shembje të shtetit e kanë përshpejtuar këtë proces, duke i bërë emigrantët dhe komunitetet e tjera jo-ruse të kërkojnë mbrojtje nga sulmet. Emigrantët po krijojnë enklava vetëmbrojtëse në disa qytete, të cilat Moska i sheh si prova të “ekstremizmit” dhe shpërndahen me forcë nga forcat e sigurisë. Mesazhi për kombet indigjene jo-ruse është pra i qartë: Ndërsa shteti intensifikon nënshtrimin e tyre, ato duhet të jenë më të përgatitura për t’u organizuar dhe për t’u rezistuar.

Janusz Bugajski është bashkëpunëtor i lartë në Fondacionin Jamestown në Uashington DC dhe autor i tre librave të rinj: Pivotal Poland: Europe’s Rising Power, Failed State: A Guide to Russia’s Rupture, dhe Free Nations, New States: The End Stage of Russian Colonialism (Anthology)