Vulin paralajmëron kandidaturën për president të Serbisë – “Bota Serbe” dhe Rusia në qendër të platformës

Aleksandar Vulin ka paralajmëruar kandidaturën për president të Serbisë, duke e vendosur konceptin e “Botës Serbe” në qendër të garës së tij politike dhe duke kërkuar një orientim edhe më të hapur të Beogradit drejt Moskës.

Lideri i Lëvizjes Socialiste e bëri të ditur këtë më 5 tetor, në tubimin e subjektit të tij politik të titulluar “Srpski svet” – “Bota Serbe” – ku njëkohësisht u kërkoi mbështetësve të votojnë listën e Aleksandar Vuçiqit në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit.

Vulin nuk e ka paraqitur ende kandidaturën si një kandidaturë të formalizuar. Ai tha se do të kandidojë në zgjedhjet presidenciale që priten të mbahen në dhjetor, nëse merr mbështetjen e përkrahësve të tij.

Por mënyra se si e artikuloi ambicien e tij presidenciale tregon qartë se me çfarë platforme synon të hyjë në garë.

“Dua të besoj se presidenti i ardhshëm do të jetë president i Botës Serbe. Nëse më jepni mbështetjen tuaj, dua të kandidoj për president të Republikës së Serbisë”, deklaroi Vulin.

Ai shtoi se “Bota Serbe” duhet të ketë kandidatin dhe zërin e saj në zgjedhjet presidenciale, duke e lidhur këtë koncept me një platformë që përfshin kundërshtimin e presionit evropian, ruajtjen e marrëdhënieve me Rusinë dhe një referendum për anëtarësimin e Serbisë në Bashkimin Evropian.

Rusia si pikë e pandashme e platformës

Në fjalimin e tij, Vulin e bëri të qartë se një prej shtyllave kryesore të politikës së tij të jashtme do të ishte ruajtja e lidhjeve me Moskën.

Ai deklaroi se Serbia nuk duhet të vendosë sanksione ndaj Rusisë dhe se nuk duhet të vendosë viza për qytetarët rusë dhe kinezë vetëm për shkak të kërkesave nga disa vende evropiane.

“Me gjithë dallimet tona, e di se nuk do të dallojmë në atë se kurrë nuk do të vendosim sanksione ndaj Federatës Ruse”, tha Vulin.

Ai kërkoi gjithashtu referendum për rrugën evropiane të Serbisë, duke argumentuar se qytetarët duhet të vendosin për raportin e vendit me Bashkimin Evropian.

Qëndrimi i Vulin ndaj Rusisë nuk përbën një kthesë të re. Në vitin 2024, ai deklaronte se Serbia nuk mund të mbijetojë si shtet i lirë nëse Rusia dhe Kina nuk mbeten shtete të lira dhe të pavarura. Në të njëjtën periudhë, ai fliste edhe për “formalizimin” e “Botës Serbe” dhe për bashkimin e serbëve.

Edhe në qershor të këtij viti, Vulin akuzonte NATO-n dhe Bashkimin Evropian se synojnë ndryshimin e qeverisë në Serbi dhe ushtrimin e presionit ndaj Beogradit për vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë.

Një qëndrim që e ka vendosur prej kohësh në krah të Moskës

Qëndrimi pro-rus i Vulin ka qenë prej vitesh një prej karakteristikave më të dallueshme të profilit të tij politik.

Në korrik të vitit 2023, Departamenti amerikan i Thesarit e sanksionoi Vulin, duke e akuzuar, ndër të tjera, se kishte përdorur pozitat e tij për të mbështetur interesat ruse dhe për të lehtësuar aktivitetet që, sipas Washingtonit, forconin ndikimin malinj të Rusisë në Serbi dhe Ballkanin Perëndimor.

Vulin ka qenë ministër i Brendshëm dhe ministër i Mbrojtjes i Serbisë, ndërsa më pas drejtoi Agjencinë e Sigurisë dhe Informacionit (BIA).

Një analizë e Institutit për Dialog Strategjik (ISD) e ka përshkruar atë si një prej promovuesve më të hapur të Rusisë në mesin e zyrtarëve të lartë serbë, duke vënë në dukje edhe rolin e tij në promovimin e konceptit të “Botës Serbe”.

“Bota Serbe” kalon nga retorika në garën presidenciale

Pikërisht ky koncept është pjesa më e rëndësishme e kandidaturës së paralajmëruar nga Vulin.

Në tubimin e 5 tetorit, ai nuk e paraqiti “Botën Serbe” thjesht si një koncept identitar apo kulturor, por si një projekt politik që duhet të ketë përfaqësimin e vet në institucionet e Serbisë.

“Dua që Bota Serbe të ketë të drejtën për kandidatin e saj, për zërin e saj”, tha ai.

Vulin ka qenë prej figurave kryesore që e kanë promovuar këtë koncept në politikën serbe. Në deklaratat e mëparshme, ai ka folur për “bashkimin e popullit serb” dhe për nevojën e “formalizimit” të “Botës Serbe”.

Për këtë arsye, kandidatura e tij mund të shihet edhe si përpjekje për ta zhvendosur termin “Bota Serbe” nga një slogan i përdorur në diskursin politik në një platformë të drejtpërdrejtë elektorale.

Një raport i ISD-së e ka lidhur konceptin e promovuar nga Vulin me modele të ndikimit rus dhe me konceptin e “Botës Ruse”, duke e cilësuar atë si një prej kanaleve përmes të cilave janë promovuar narrativat pro-ruse në Ballkanin Perëndimor.

Mbështet Vuçiqin në parlamentare, por kërkon votën për vete në presidenciale

Një tjetër element që e bën të veçantë pozicionimin e Vulin është marrëdhënia me Aleksandar Vuçiqin.

Edhe pse Lëvizja Socialiste e Vulin nuk është pjesë e listës “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”, ai u ka kërkuar mbështetësve të tij që më 25 tetor të votojnë pikërisht këtë listë.

Vulin e arsyetoi këtë duke thënë se dallimet e tij me Vuçiqin nuk lidhen me “dashurinë për Serbinë” dhe se, në çështje të rëndësishme si Rusia dhe sanksionet, ata nuk do të kenë dallime.

Megjithatë, në zgjedhjet presidenciale, Vulin kërkon një mandat të veçantë politik.

Pra, formula e tij është e qartë: votë për listën e Vuçiqit në zgjedhjet parlamentare, por mbështetje për Vulin në garën presidenciale.

Kjo e vendos atë në një pozitë interesante brenda kampit politik serb – njëkohësisht mbështetës i Vuçiqit në betejën parlamentare dhe kandidat potencial për një garë presidenciale me një profil më të theksuar nacionalist dhe pro-rus.

Tubimi nisi me nderimin e Ratko Mlladiqit

Edhe simbolika e tubimit ku Vulin shpalli ambicien presidenciale ishte domethënëse.

Sipas raportimeve të mediave serbe, tubimi i Lëvizjes Socialiste nisi me një minutë heshtje për ish-komandantin e Ushtrisë së Republikës Srpska, Ratko Mlladiq, i dënuar për krime lufte dhe gjenocid nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë.

Pas kësaj u intonuan himnet e Serbisë dhe Republikës Srpska.

Kjo simbolikë, e kombinuar me retorikën për “Botën Serbe”, Rusinë dhe kundërshtimin e orientimit evropian, e vendos kandidaturën e Vulin në një linjë të qartë politike.

Një garë që mund ta shtyjë më tej debatin për orientimin e Serbisë

Kandidatura e paralajmëruar nga Vulin vjen në një periudhë të ndjeshme për Serbinë, e cila zyrtarisht vazhdon ta deklarojë integrimin në Bashkimin Evropian si objektiv strategjik, ndërsa ruan marrëdhënie të ngushta politike, ekonomike dhe të sigurisë me Rusinë dhe refuzon vendosjen e sanksioneve ndaj Moskës.

Në këtë kontekst, Vulin po ndërton një profil që e vendos përplasjen mes orientimit evropian dhe lidhjeve me Rusinë në qendër të garës politike.

Ai nuk po premton thjesht një politikë më të afërt me Moskën. Po kërkon referendum për rrugën evropiane të Serbisë, kundërshton sanksionet ndaj Rusisë dhe e vendos “Botën Serbe” si një projekt që, sipas tij, duhet të ketë përfaqësim politik të drejtpërdrejtë.

Nëse kandidatura e tij formalizohet, zgjedhjet presidenciale serbe pritet të ofrojnë një tjetër betejë për orientimin strategjik të vendit: mes integrimit evropian, marrëdhënieve me Perëndimin dhe forcimit të lidhjeve me Rusinë, por edhe mbi mënyrën se si Beogradi e koncepton rolin e tij ndaj serbëve jashtë kufijve të Serbisë.

The GeoPost