Stradner: Vendimi i OSBE-së për Serbinë dërgon mesazhin e gabuar  

Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) ka bërë një gabim duke pranuar kandidaturën e Serbisë për të qenë mikpritëse e sesionit vjetor të Asamblesë Parlamentare të OSBE-së në vitin 2027 në Beograd, vlerëson analistja Ivana Stradner në një artikull autorial për faqen prestigjioze The National Interest. Sipas saj, një vendim i tillë përbën një shpërblim për, siç thotë ajo, prapambetjen demokratike të Serbisë dhe afrimin gjithnjë e më të madh të saj me shtetet autoritare.

Stradner shkruan se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, po përballet me krizën më të madhe politike që nga ardhja e tij në pushtet, për shkak të protestave shumëmujore të studentëve, të nisura pas shembjes së strehës së betonit në Stacionin Hekurudhor të Novi Sadit, ku humbën jetën 16 persona. Protestuesit, kujton autorja, e fajësojnë korrupsionin për tragjedinë dhe kërkojnë përgjegjësi nga institucionet shtetërore.

Megjithatë, sipas saj, në vend që Perëndimi të ushtrojë presion ndaj autoriteteve në Beograd për të zbatuar reforma, vendet perëndimore i kanë dhënë Vuçiqit legjitimitet politik duke pranuar kandidaturën e Serbisë për organizimin e sesionit të OSBE-së.

Kongresmenët amerikanë kërkojnë ndryshimin e vendit pritës

Autorja shkruan se javën e kaluar një grup dypartiak anëtarësh të Kongresit amerikan, i udhëhequr nga republikani Joe Wilson, i cili drejton delegacionin amerikan në Asamblenë Parlamentare të OSBE-së, kërkoi që sesioni i vitit 2027 të mbahet në Charleston, Karolina e Jugut, në vend të Beogradit.

Sipas tyre, Serbia nuk duhet të jetë vend pritës për shkak të, siç pretendojnë, shtypjes shumëvjeçare të lirive qytetare, destabilizimit të Ballkanit dhe marrëdhënieve të ngushta me regjimet autoritare.

“Vuçiqit i duhet mbështetje ndërkombëtare”

Stradner vlerëson se vendimi i OSBE-së është marrë pikërisht në momentin kur Vuçiqit i nevojitet më shumë legjitimiteti ndërkombëtar. Ajo thotë se presidenti serb po përpiqet ta zbusë krizën politike duke paralajmëruar dorëheqjen dhe zgjedhje të jashtëzakonshme, por pretendon se kjo është një taktikë që ajo e krahason me atë të presidentit rus Vladimir Putin – ndryshimin e funksionit, por jo të pushtetit real.

“Vuçiq e di se qetësimi i trazirave të brendshme kërkon krijimin e përshtypjes së mbështetjes ndërkombëtare për regjimin e tij”, shkruan Stradner.

Sipas saj, pavarësisht nëse do të jetë president, kryeministër apo do të mbetet në prapaskenë, Vuçiq synon të ruajë ndikimin vendimtar në vend.

Autorja shton se humbja e pushtetit nga kryeministri hungarez Viktor Orbán, të cilin e përshkruan si aleatin më të afërt rajonal të Vuçiqit, e ka rritur edhe më shumë rëndësinë e mbështetjes së Perëndimit për presidentin serb.

Stradner kujton se OSBE-ja u krijua gjatë Luftës së Ftohtë me synimin për të promovuar sigurinë, demokracinë dhe të drejtat e njeriut, por pretendon se Serbia vitet e fundit është larguar nga këto parime.

Ajo thekson se, që nga ardhja e Vuçiqit në pushtet në vitin 2014, ka pasur rënie të lirisë së medias, për këtë arsye organizata Freedom House e rendit Serbinë si një vend “pjesërisht të lirë”.

Autorja kujton gjithashtu vlerësimet e misionit vëzhgues të OSBE-së pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, ku, sipas saj, u konstatuan mangësi serioze në procesin zgjedhor dhe kushte të pabarabarta për pjesëmarrësit në zgjedhje.

Akuza për destabilizimin e rajonit

Në tekst thuhet më tej se Beogradi kontribuon në paqëndrueshmërinë e Ballkanit Perëndimor përmes marrëdhënieve me Kosovën, si dhe përmes mbështetjes ndaj presidentit të Republikës Sërpska, Milorad Dodik, për të cilin autorja thotë se me deklaratat e tij për shkëputje të mundshme destabilizon Bosnjë dhe Hercegovinën.

Ajo gjithashtu pretendon se Serbia është përpjekur të ngadalësojë integrimin evropian të Malit të Zi.

Lidhje të ngushta me Rusinë, Kinën dhe Iranin

Një pjesë e veçantë e artikullit, i cili është ndër më të spikaturit në faqen The National Interest, i kushtohet politikës së jashtme të Serbisë.

Stradner shkruan se Vuçiq mban marrëdhënie të ngushta me presidentin rus Vladimir Putin dhe kujton se Serbia, pavarësisht sanksioneve që vendet perëndimore i vendosën Rusisë pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, vazhdon të importojë naftë dhe gaz rus.

Autorja pretendon gjithashtu se shërbimet ruse të sigurisë e përdorin Serbinë si qendër për aktivitete të inteligjencës, përfshirë rekrutimin e operativëve për luftë hibride dhe shmangien e kufizimeve perëndimore të eksportit.

Sa i përket Kinës, ajo kujton se të dy vendet kanë krijuar një partneritet strategjik gjithëpërfshirës, se kompanitë kineze kanë investime të mëdha në Serbi dhe se Beogradi ka blerë vitet e fundit sisteme kineze të mbrojtjes ajrore dhe dronë. Ajo shton se Serbia dhe Kina zhvilluan për herë të parë stërvitje të përbashkëta ushtarake në vitin 2025.

Për Iranin, Stradner e përshkruan Serbinë si partnerin më të afërt evropian të Teheranit. Ajo kujton se në vitin 2025 të dy vendet nënshkruan një memorandum bashkëpunimi në fushën e teknologjive të informacionit dhe komunikimit dhe se, pas shpërthimit të luftës me Iranin, Vuçiq kritikoi Shtetet e Bashkuara dhe dërgoi një delegacion në ceremoninë mortore të udhëheqësit suprem iranian Ali Khamenei.

“OSBE po dërgon mesazhin e gabuar”

Në fund të artikullit, Stradner thekson se çështja nuk është vetëm se ku do të mbahet Asambleja Parlamentare e OSBE-së, por çfarë mesazhi po dërgon organizata me këtë vendim.

“Pyetja nuk është vetëm ku mblidhet Asambleja Parlamentare e OSBE-së. Pyetja është çfarë mesazhi dërgon organizata me zgjedhjen e vendit pritës”, shkruan ajo.

Autorja përfundon se, duke lejuar Serbinë të organizojë sesionin e vitit 2027, OSBE-ja rrezikon të japë një sinjal të gabuar.

“Duke lejuar një qeveri gjithnjë e më autoritare, me lidhje të thella me Rusinë, Kinën dhe Iranin, të jetë mikpritëse e sesionit të vitit 2027, OSBE-ja rrezikon të legjitimojë pikërisht ato forca të cilave fillimisht synonte t’u kundërvihej”, përfundon Stradner.