NyTimes: Brenda operacionit sekret të Izraelit për të kultivuar Mahmoud Ahmedinexhatin

Një përpjekje shumëvjeçare e dyshuar e inteligjencës izraelite për ta afruar ish-presidentin iranian Mahmoud Ahmadinexhad dhe për ta përdorur atë si një figurë politike në një skenar të mundshëm të ndryshimit të regjimit në Iran, thuhet se ka përfunduar me dështim.

Sipas një raportimi të bazuar në burime amerikane dhe iraniane, operacioni kishte arritur deri në një fazë dramatike, ku gjatë ditëve të para të luftës mes Izraelit dhe Iranit ishte planifikuar largimi i Ahmadinexhadit nga Teherani dhe dërgimi i tij në një shtëpi të sigurt të kontrolluar nga inteligjenca izraelite.

Por plani, sipas këtyre burimeve, nuk u realizua siç ishte parashikuar.

Në fillim të vitit 2024, rektori i Universitetit Ludovika të Shërbimit Publik në Budapest, profesor Gergely Deli, mori një kërkesë të pazakontë nga një zyrtar i lartë i qeverisë hungareze.

Sipas raportimit, zyrtari i kërkoi universitetit të organizonte një konferencë për ndryshimet klimatike dhe të ftonte si mysafir special ish-presidentin iranian Mahmoud Ahmadinexhad, një figurë që prej vitesh ishte kritikuar ashpër në arenën ndërkombëtare për qëndrimet e tij kundër Izraelit, programin bërthamor të Iranit dhe deklaratat e tij për Holokaustin.

Megjithatë, sipas burimeve të cituara, konferenca kishte edhe një qëllim tjetër: të krijonte një mundësi që Ahmadinexhadi të zhvillonte takime të fshehta me përfaqësues të inteligjencës izraelite.

Për profesor Delin, ftesa ishte një vendim i vështirë, pasi mund të dëmtonte reputacionin e tij dhe të universitetit. Megjithatë, ai tha se e shihte si një mundësi për të ndihmuar në krijimin e një kanali komunikimi mes palëve armiqësore.

“Ju keni dy armiq dhe, nëse këta armiq duan të flasin me njëri-tjetrin, atëherë gjëja më e mirë është të bëni çfarë mundeni për t’i ndihmuar të flasin”, ka deklaruar Deli në një intervistë.

Vizita e Ahmadinexhadit në Universitetin Ludovika në vitin 2024 dhe një tjetër vizitë një vit më vonë, sipas zyrtarëve amerikanë dhe iranianë të njohur me çështjen, ishin pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për ta përgatitur atë si një aset të inteligjencës izraelite.

Këta zyrtarë kanë folur në kushte anonimiteti, duke përmendur ndjeshmërinë e operacionit të dyshuar.

Përfshirja e drejtpërdrejtë e drejtuesit të Mossadit

Sipas ish-zyrtarëve amerikanë, përpjekja për afrimin e Ahmadinexhadit ishte aq e rëndësishme për Izraelin, saqë drejtori i atëhershëm i Mossadit, David Barnea, udhëtoi personalisht në Budapest gjatë vitit 2024 për t’u takuar me ish-presidentin iranian.

Pas këtij takimi, sipas të njëjtave burime, Mossadi informoi CIA-n se kishte krijuar kontakte me Ahmadinexhadin.

Raportimi pretendon se gjatë viteve të fundit Izraeli kishte financuar në mënyrë të fshehtë disa shpenzime të Ahmadinexhadit, përfshirë udhëtime dhe qëndrime jashtë vendit, ndërsa operativë izraelitë ishin takuar me të në disa raste jashtë Iranit.

Nëse këto pretendime janë të sakta, do të përbënin një kthesë të jashtëzakonshme në marrëdhënien mes Izraelit dhe Ahmadinexhadit, i cili gjatë kohës së tij në pushtet ishte një nga kundërshtarët më të zëshëm të shtetit izraelit.

Operacioni për largimin nga Teherani

Sipas burimeve të cituara, përpjekja arriti kulmin në fund të muajit shkurt, gjatë ditëve të para të konfliktit ushtarak mes Izraelit dhe Iranit.

Objektivi ishte që Ahmadinexhadi, i cili jetonte nën mbikëqyrje të rreptë të autoriteteve iraniane, të largohej nga kontrolli i regjimit dhe të vendosej në një pozicion që do t’i mundësonte të luante rol në një ndryshim të mundshëm politik në Teheran.

Më 28 shkurt, një sulm ajror izraelit goditi kompleksin ku ndodhej Ahmadinexhadi. Sulmi kishte në shënjestër ndërtesën e truprojave të tij dhe një automjet të blinduar.

Pas bombardimit, sipas katër zyrtarëve të lartë iranianë, një automjet i zi Peugeot mbërriti në zonë dhe e largoi me shpejtësi ish-presidentin nga vendi.

Zyrtarë amerikanë dhe iranianë me dijeni për operacionin pretenduan se automjeti drejtohej nga operativë të Mossadit, të cilët e dërguan Ahmadinexhadin në një shtëpi të fshehtë sigurie brenda territorit iranian.

Megjithatë, sipas këtyre burimeve, Ahmadinexhadi ishte i pakënaqur me mënyrën kaotike të operacionit dhe u zhgënjye nga plani për rikthimin e tij në pushtet.

Ai më vonë u largua nga ajo shtëpi e sigurt në rrethana ende të paqarta.

Për disa muaj ai nuk u shfaq publikisht, deri në ceremoninë mortore të liderit suprem iranian Ajatollah Ali Khamenei.

Arrestimi i dyshuar dhe hetimet iraniane

Sipas katër zyrtarëve të lartë iranianë, aktualisht Ahmadinexhadi ndodhet nën kontrollin e njësive të inteligjencës së Gardës Revolucionare Islamike dhe mbahet në arrest shtëpie.

Autoritetet iraniane, sipas këtyre burimeve, kanë zbuluar një pjesë të kontakteve të tij me Izraelin dhe kanë nisur hetime për lidhjet e tij të mundshme me shërbimet e huaja.

Zyrtarët izraelitë nuk kanë komentuar publikisht mbi pretendimet për një plan për ta vendosur Ahmadinexhadin në krye të Iranit.

Sipas raportimit, ky plan ishte pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për ndryshim regjimi, ku një tjetër element përfshinte mbështetjen për grupe opozitare kurde iraniane me bazë në Irakun verior.

Skenari parashikonte armatosjen dhe trajnimin e këtyre forcave, hyrjen e tyre në Iranin perëndimor, krijimin e zonave të kontrolluara dhe më pas avancimin drejt Teheranit.

Ky plan, sipas burimeve, nuk u realizua.

Transformimi i imazhit të Ahmadinexhadit

Pas largimit nga presidenca, Ahmadinexhadi filloi gradualisht të ndryshonte imazhin e tij publik.

Ish-presidenti, i njohur më parë për retorikën e ashpër kundër Izraelit dhe Perëndimit, filloi të shfaqte qëndrime më të moderuara.

Ai dha intervista ku foli për kulturën, muzikën pop në Iran, kritikoi përdorimin e forcës nga autoritetet ndaj protestuesve dhe akuzoi elitën politike iraniane për korrupsion.

Ai hoqi dorë nga xhaketa tradicionale kaki që ishte bërë simbol i tij politik dhe filloi të shfaqej me kostume të qepura posaçërisht.

Sipas raportimeve, ai ndryshoi edhe pamjen personale, rregulloi mjekrën, iu nënshtrua trajtimeve estetike dhe filloi të mësonte gjuhën angleze.

Në zyrën e tij në Teheran, Ahmadinexhadi zhvillonte takime të rregullta me qytetarë të zakonshëm, të cilët i kërkonin ndihmë për probleme administrative dhe ekonomike.

Ai udhëtonte nëpër qytete dhe zona rurale të Iranit, ku takohej me mbështetës.

Ambicia për rikthim në pushtet

Marrëdhënia e Ahmadinexhadit me regjimin iranian ishte përkeqësuar pas largimit nga presidenca.

Udhëheqësit e lartë e kishin margjinalizuar dhe ia kishin kufizuar ndikimin politik, ndërsa tri herë i ishte ndaluar kandidimi për president.

Megjithatë, ai vazhdonte të kishte mbështetje te disa shtresa të shoqërisë iraniane.

Abdolreza Davari, ish-këshilltar i tij i afërt, tha se Ahmadinexhadi nuk do të rrezikonte për para, por për pushtet.

“Ahmadinexhadi nuk do ta bënte këtë për para. Ai ka para; ai ka një rrjet të gjerë ekonomik. Do ta bënte për pushtet. Ai dëshiron të jetë në krye të pushtetit”, ka deklaruar Davari.

Sipas një bashkëpunëtori të afërt të tij, Ahmadinexhadi kishte diskutuar me njerëzit e besuar ambicien e tij për t’u rikthyer në pushtet edhe me ndihmën e faktorëve të jashtëm.

Ai e paraqiste veten si një reformator të mundshëm, duke e krahasuar rolin e tij të ardhshëm me atë të ish-presidentit rus Boris Jelcin.

Sipas këtij burimi, Ahmadinexhadi kishte thënë gjithashtu se, nëse do të vinte në pushtet, Irani mund të njihte Izraelin dhe të normalizonte marrëdhëniet me të në kuadër të Marrëveshjeve të Abrahamit të mbështetura nga administrata e Donald Trumpit.

Dyshimet e Gardës Revolucionare

Sipas burimeve iraniane, veprimet e Ahmadinexhadit filluan të ngjallnin dyshime në inteligjencën e Gardës Revolucionare.

Dyshimet u shtuan pasi ai nisi t’i dërgonte letra publike Donald Trumpit në vitin 2017 dhe më vonë princit saudit Mohammed bin Salman.

Pas sulmit izraelit dhe largimit të përkohshëm të Ahmadinexhadit nga mbikëqyrja e Gardës Revolucionare, shërbimet iraniane nisën të hetojnë lidhjet e tij të mundshme me Izraelin.

Nuk dihet saktësisht se kur nisën përpjekjet për afrimin e Ahmadinexhadit me inteligjencën izraelite.

Zyrtarë iranianë pretendojnë se një kontakt i hershëm mund të ketë ndodhur gjatë një udhëtimi të tij në Guatemalë në vitin 2023, ku mori pjesë në një konferencë për mjedisin.

Gjatë atij udhëtimi, Ahmadinexhadi fillimisht u ndalua në aeroportin e Teheranit nga forcat e sigurisë, të cilat nuk e lejuan të largohej.

Ai protestoi për disa orë dhe publikoi materiale në rrjetet sociale, duke bërë fotografi me qytetarë dhe punonjës të aeroportit.

Në fund, autoritetet e lejuan të udhëtonte.

Një vit më pas ai shkoi në Budapest për konferencën e Universitetit Ludovika, ku sipas burimeve u zhvillua takimi me David Barnean.

Hungaria, e udhëhequr nga kryeministri Viktor Orbán, kishte zhvilluar marrëdhënie të afërta me Izraelin dhe me qeverinë e Benjamin Netanyahut.

Dy muaj pas vizitës së parë, Ahmadinexhadi u kthye përsëri në Budapest, pak para nisjes së konfliktit ushtarak me Iranin.

Sipas raportimeve, kjo vizitë shërbeu si mbulesë për takime të tjera me përfaqësues të inteligjencës izraelite.

Truprojat iraniane që e shoqëronin jashtë vendit raportuan se gjatë kësaj periudhe ai ishte larguar disa herë nga mbikëqyrja e tyre dhe kishte zhvilluar takime të gjata.

Në konferencën universitare, Ahmadinexhadi mbajti një fjalim në anglisht dhe foli për “humanitetin e përbashkët” dhe një “rend botëror në ndryshim”.

Ai i dhuroi rektorit Gergely Deli një kopje të veprës klasike perse “Shahnameh”, ndërsa mori si dhuratë stemën e universitetit.

Deli më vonë tha se roli i tij në këtë proces ishte ai i një “Strohmann”, një term gjerman që nënkupton një person të përdorur si mbulesë për interesat e dikujt tjetër.

Paraqitja e fundit publike

Deri javën e kaluar, Ahmadinexhadi nuk ishte parë në publik që nga largimi i tij nga Teherani.

Ai u shfaq papritur në ceremoninë mortore të Ajatollah Ali Khameneit.

Pamjet nga ceremonia e tregonin të veshur me një xhaketë të trashë, edhe pse temperatura ishte rreth 32 gradë Celsius.

Ai mbante maskën kirurgjikale të ulur poshtë mjekrës dhe qëndronte i heshtur, me kokën ulur, i rrethuar nga persona që dukeshin pjesëtarë të forcave të sigurisë.

Ndërkohë, ish-presidentët e tjerë të gjallë të Iranit, Hassan Rouhani dhe Mohammad Khatami, nuk u panë në ceremonitë mortore.

Statusi i Ahmadinexhadit dhe e ardhmja e tij politike mbeten të paqarta.

The GeoPost