A po lëviz BE-ja drejt një rendi pa veto – dhe pse kjo ka rëndësi?

Të Premten e Madhe, Ministri i Jashtëm i Gjermanisë, Johann Wadephul, ringjalli një debat që duhej të ishte zgjidhur kur Rusia pushtoi për herë të parë Ukrainën: si mund të veprojë Bashkimi Evropian (BE) me vendosmëri në kohë krize?

Rusia, Kina dhe gjithnjë e më shumë Shtetet e Bashkuara po i rrisin rreziqet; BE-ja duhet të marrë masa. Zgjidhja e Wadephul, për të kaluar nga unanimiteti në shumicën e kualifikuar në vendimet e politikës së jashtme, është e shëndoshë, por jo e re.

Pak veta do të argumentonin se një vend me madhësinë e Qipros duhet të ketë fuqinë për të vënë veton ndaj vendimeve të miratuara nga 26 anëtarët e tjerë për të përcaktuar nëse BE-ja ka një të ardhme në një epokë gjeopolitike. Kryeministri hungarez Viktor Orbán është piromani më i shquar, por sigurisht jo i vetmi që e sheh vlerën e përdorimit të vetos si një levë mbi Brukselin, Berlinin dhe Parisin. Ai do të largohet nga detyra në javët e ardhshme, por çështja e unanimitetit mbetet. Pyetja mbetet se si t’i bëjmë vendet anëtare të BE-së të heqin dorë nga vetoja e tyre. Për këtë, Gjermania duhet të japë një përgjigje.

Gjermania duhet të udhëheqë në këtë debat sepse unanimiteti është gjithashtu një sigurim kundër fuqisë gjermane dhe dilemës së një vendi “shumë të madh për Evropën, shumë të vogël për botën”. Kancelari Friedrich Merz premtoi udhëheqjen gjermane për të ndërtuar ushtrinë më të fortë konvencionale të kontinentit dhe për të penguar Rusinë, por ai bëri pak për të qetësuar frikën e dominimit gjerman mbi fqinjët e saj. Disa mund të kundërpërgjigjen se Ministri i Jashtëm i Polonisë, Radosław Sikorski, argumentoi se ai i frikësohet fuqisë gjermane më pak sesa pasivitetit gjerman. Ai sqaroi , megjithatë, se kjo vlen për “për sa kohë që Gjermania është në BE dhe NATO”.

Dhe të tjerë janë më skeptikë: vendet më të vogla, midis tyre vendet baltike, Austria dhe Sllovakia, mbeten të kujdesshme për të hequr dorë nga e drejta e tyre e vetos. Ekziston një kërkesë e fortë në Evropë që Gjermania të ndërmarrë hapa, por edhe një shqetësim serioz se Berlini mund të tejkalojë fqinjët e saj.

Përpara se t’u kërkojë të tjerëve të heqin dorë nga vetoja, qeveria Merz duhet të përcaktojë se si duket një lidership i pranueshëm gjerman. Ky debat duhet të zhvillohet së pari brenda kabinetit, pastaj me publikun gjerman dhe së fundmi me fqinjët e saj. Deri më tani, ka pak shenja se Berlini po përballet seriozisht me këtë çështje.

Vota me shumicë të kualifikuar do t’u jepte shteteve anëtare më të mëdha ndikim më të madh mbi politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së, por me fuqi të madhe vjen edhe përgjegjësi e madhe. SHBA-të e ruajtën ndikimin e tyre mbi kontinentin jo vetëm nga madhësia, por duke mbajtur barrën e sigurisë dhe prosperitetit. Për dekada të tëra, gjermanët kanë hequr dorë nga mjetet tradicionale të pushtetit që kërkon lidershipi i vërtetë. Në vend të kësaj, ata idolizuan absolutet morale dhe virtytet e të qenit një ” pushtet civil “, i cili lindi politikën famëkeqe të Wandel durch Handel (ndryshim përmes tregtisë) me Rusinë.

Nëse Gjermania është e sinqertë në lidhje me ambiciet e saj për të marrë përgjegjësi për Evropën, ajo duhet të mësohet më mirë me gjuhën dhe përdorimin e fuqisë për të penguar, detyruar dhe siguruar interesat evropiane përmes diplomacisë, gjeoekonomisë dhe mbrojtjes ushtarake të besueshme. Evolucioni i ndihmës së saj për Ukrainën, nga 5,000 helmeta fillestare në dhjetëra miliarda euro në ndihmë financiare, humanitare dhe ushtarake, është një shenjë premtuese; përgjigjja e saj ndaj Grenlandës dhe Iranit ka qenë më pak mbresëlënëse. Gjermania duhet të jetë konsistente në qëndrimet e saj dhe të tregojë se e kupton fuqinë – aftësinë për të bërë zgjedhje të vështira pa luksin e shmangies së tyre. Vetëm atëherë fqinjët e Gjermanisë do të jenë të gatshëm t’ia besojnë sigurinë e tyre asaj.

Shkëputja midis aspiratave të Gjermanisë dhe realitetit është e dyfishtë: nga njëra anë, ekziston një mungesë besueshmërie në lidhje me gatishmërinë e saj për të udhëhequr dhe për të përballuar kostot. Nga ana tjetër, ekziston një mungesë sigurie se lidershipi nuk do të përbëjë dominim.

Në Foreign Affairs , Liana Fix propozoi një sërë “prangash të arta” për të qetësuar shqetësimet rreth kësaj të fundit. Ajo me të drejtë thekson se historia e integrimit evropian është plot me kompromise që i lejuan Gjermanisë të grumbullonte pushtet në këmbim të kufizimit nga institucionet evropiane. Integrimi fiskal, borxhi i përbashkët dhe konsolidimi i industrisë mbrojtëse të kontinentit janë sigurisht mjete për të përafruar interesat e Gjermanisë me ato të BE-së. Qeveria Merz duhet t’i marrë seriozisht këto hapa, pasi ato janë një çmim i vogël, por i nevojshëm për t’u paguar për ta bërë BE-në një aktor më të fortë gjeopolitik.

Përveç ngritjes së flamurit të bardhë, alternativa është dyfishimi i koalicioneve të të vullnetshmëve, të cilat ofrojnë fleksibilitet për të vepruar kur lindin kriza. Ato kanë qenë të suksesshme në disa çështje, duke përfshirë organizimin e ndihmës për Ukrainën për të anashkaluar veton e Hungarisë. Por, ndërsa grupime të tilla janë të dobishme në afat të shkurtër, ato rrezikojnë të minojnë BE-në në planin afatgjatë. Nëse vendimet pasuese merren jashtë strukturave të BE-së dhe çojnë në bllokime institucionale ose politike, projekti evropian humbet qëllimin e tij, duke e zbrazur BE-në nga brenda.

Gjermania duhet të komunikojë se çfarë dëshiron dhe çfarë është e gatshme të japë në këmbim./CPD.

The Geopost