Disidenti i Bjellorusisë i frikësohet ‘torturës dhe vdekjes’ nëse Serbia e ekstradon

Një vit pasi u arrestua në Serbi, një disident i shquar bjellorus ende jeton me frikën se mund të ekstradohet në vendin e tij të origjinës, ku është i bindur se përballet me tortura – apo edhe vdekje.

Gjendja e vështirë e Andrey Gnyot nxjerr në pah jo vetëm perspektivat e tmerrshme për kundërshtarët e të fortit të Bjellorusisë, Aleksandër Lukashenko, një aleat i palëkundur i Moskës, por edhe me liderin e Serbisë që po ecën mes afrimit perëndimor dhe besnikërisë historike ndaj Rusisë.

“Njëzet e pesë të burgosur politikë kanë vdekur në Bjellorusi që nga viti 2020”, tha Gnyot për Financial Times nga arresti i tij shtëpiak në një apartament në Beograd me pamje nga një mur me tulla. “Tortura dhe vdekja më presin atje, 100 për qind”.

Lukashenko ka qenë në pushtet për 30 vjet dhe tani ka burgosur rreth 1300 kundërshtarë politikë, sipas grupit të të drejtave të njeriut Viasna.

42-vjeçari u arrestua në aeroportin e Beogradit vitin e kaluar në bazë të një urdhër-arresti ndërkombëtar që Minsk kishte kërkuar për akuza për evazion fiskal. Ai jetonte në Tajlandë që nga viti 2021, ku u arratis pasi u ftua për t’u intervistuar nga shërbimi i sigurisë bjelloruse, i cili ende mban emrin sovjetik, KGB.

Ai foli me FT menjëherë pasi gjykata e apelit e Serbisë e ktheu çështjen e tij të ekstradimit përsëri në gjykatën më të lartë të Beogradit për herë të tretë.

Aktorët dhe kineastët evropianë duke përfshirë Juliette Binoche, Agnieszka Holland dhe Wim Wenders në gusht i dërguan një letër të hapur autoriteteve serbe duke u kërkuar atyre që të mos ekstradojnë Gnyot.

“Për Serbinë është një rast i vështirë se si të ruajë fytyrën dhe të mbajë marrëdhënie të mira me ata që mbështesin Rusinë dhe në të njëjtën kohë të mbajë planin e saj të integrimit në BE”, tha Franak Viačorka, këshilltar i lartë i udhëheqëses së opozitës bjelloruse në ekzil Sviatlana Tsikhanouskaya.

“Ka pasur shumë presion nga Brukseli, duke përfshirë [Presidenten e Komisionit Evropian] Ursula von der Leyen, dhe mendoj se çdo vendim ekstradimi do të ishte një goditje serioze për marrëdhëniet me Brukselin”.

Gnyot tha se ai ra në kundërshtim me regjimin kryesisht sepse ai ndihmoi atletët disidentë në përgjigjen e tyre ndaj shtypjes brutale të Lukashenkos ndaj protestave pro-demokracisë pas rizgjedhjes së tij në 2020. Atletët i dërguan një letër të hapur Komitetit Olimpik Ndërkombëtar duke kërkuar një hetim mbi ngacmimet nga regjimi dhe duke kërkuar nga IOC të pezullojë Minskun.

Shoqata e Gnyot kontribuoi gjithashtu në largimin e Minskut si bashkë-pritës i kampionatit botëror të hokejit në akull 2021, i cili u mbajt përfundimisht vetëm në Letoni.

Regjimi bjellorus pretendon se dëshiron ta dënojë për evazion fiskal, por më parë e ka dënuar punën dhe aktivizmin e tij kundër Lukashenkos.

Gnyot tha se ndihej i sigurt dhe mjaft larg Bjellorusisë për të udhëtuar në Serbi një vit më parë për një projekt filmik.

“Në vend që të xhiroja një film për klientët në Rumani dhe Suedi, më ndaluan pikërisht në aeroport,” kujton ai.

“Më futën në një dhomë me dhjetëra njerëz nga e gjithë bota, të mbushur me pak vend për të qëndruar, pa ujë, ushqim apo pushim për tualet.”

Kur ai i tha gjykatës së Beogradit se evazioni fiskal, “paragrafi 243”, ishte përdorur nga diktatura bjelloruse për të mbyllur armiqtë e saj, Gnyot kujtoi gjykatësin duke thënë: “Diktaturë në Bjellorusi? Kjo është hera e parë që kam dëgjuar për këtë në jetën time. A keni ndonjë provë?”

Por Viačorka nga opozita e Bjellorusisë tha se arrestimi duhet të ngrejë gjithashtu pikëpyetje se si Interpoli mund të ndihmojë ndonjëherë regjimet autoritare.

“Çdo vend mund të dërgojë një njoftim të kuq në bazën e të dhënave ndërkombëtare, por është një situatë shumë e çuditshme kur Interpoli në thelb punon në emër të diktaturave për të arrestuar ata që diktatorët nuk i pëlqejnë,” tha ai.

/www.ft.com