Trendi i dhënies së shtetësisë për rusët në Serbi vazhdoi edhe në vitin 2023

Nga 10 pasaportat serbe të lëshuara për shtetas të huaj në vitin 2023, pothuajse gjashtë iu drejtuan një shtetasi rus.

Kështu thuhet në një analizë të Radios Evropa e Lirë (REL).

Kështu, trendi i dhënies së shtetësisë serbe për shtetasit rusë nga viti 2022 vazhdoi edhe në vitin 2023.

Analiza përfshin vetëm ato shtetësi të dhëna nga Qeveria e Serbisë me procedurë të veçantë.

Vendimet e qeverisë botohen në Fletoren Zyrtare, nga e cila REL ka marrë të dhënat.

Të dhënat për shtetësitë e dhëna sipas procedurës së zakonshme dhe të vendosura nga Ministria e Brendshme (MPB) e Serbisë nuk janë të disponueshme për publikun.

Në vitin e pushtimit rus të Ukrainës, qindra mijëra rusë kërkuan qëndrim të përkohshëm ose të përhershëm në Serbi, disa për shkak të sanksioneve perëndimore kundër Moskës që i penguan ata të punonin për kompanitë perëndimore, disa për shkak të frikës nga mobilizimi.

Serbia, edhe pse kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian (BE), është një nga vendet e pakta në Evropë që ende nuk ka vendosur sanksione kundër Rusisë dhe ka fluturime direkte me Moskën.

Beogradi zyrtar nuk i ka shkëputur lidhjet speciale me Kremlinin, pavarësisht apeleve nga Brukseli dhe Uashingtoni, edhe një vit e gjysmë që nga fillimi i pushtimit rus në Ukrainën fqinje.

Në shtatë muajt e vitit 2023, pothuajse po aq sa në të gjithë 2022-shin.

Në vitin 2022, numri i shtetasve rusë që morën pasaportë serbe u trefishua në krahasim me vitin para pushtimit.

Trendi vazhdoi edhe në vitin 2023.

Vetëm në shtatë muajt e parë, numri i shtetasve rusë që kanë marrë nënshtetësinë serbe është pothuajse i barabartë me numrin e të gjithë vitit të kaluar.

Akti i Kombësisë i lejon qeverisë të japë shtetësinë sipas procedurave të veçanta në kushte të caktuara.

Siç thotë ligji, nënshtetësia jepet sipas kësaj procedure nëse “pranimi në shtetësi do të ishte me interes” për Serbinë.

Vendimi miratohet nga Qeveria me propozim të ministrisë kompetente dhe botohet në “Gazetën Zyrtare”.

Rusët me pasaporta serbe i tejkalojnë të gjitha kombësitë e tjera së bashku

Sipas vendimeve të Qeverisë së Serbisë të publikuar në Gazetën Zyrtare, deri më 21 gusht janë pranuar në shtetësi serbe 76 shtetas të nacionaliteteve tjera.

Shumica e tyre vijnë nga Rusia.

Lista e qytetarëve rusë të cilëve u është dhënë shtetësia nga qeveria në vitin 2022 përfshin kryesisht sportistë dhe biznesmenë, siç ka raportuar tashmë REL.

Serbia si një vendstrehim

Që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës, qindra mijëra rusë kanë kaluar nëpër Serbi, e cila ka mbetur e hapur për qytetarët rusë që nuk kanë nevojë për vizë për të hyrë.

Kjo është përkeqësuar veçanërisht nga fakti se në shtator 2022, presidenti rus Vladimir Putin shpalli një mobilizim të pjesshëm në vend.

Sipas të dhënave të siguruara për RFE nga Ministria e Brendshme (MPB) më 15 maj të këtij viti, pothuajse 30 000 shtetas rusë qëndrojnë në Serbi në bazë të një leje qëndrimi të përkohshme të miratuar.

Shumë prej tyre kanë zhvendosur vendet e tyre të punës në Serbi, kështu që numri i kompanive ruse është rritur paralelisht me rritjen e numrit të rusëve.

Ministria e Brendshme e Serbisë nuk i ishte përgjigjur pyetjes së REL se sa shtetas rusë aktualisht kanë leje qëndrimi në Serbi deri në kohën e publikimit të tekstit.

Dy rrugë për shtetësinë serbe

Sipas Ligjit për Shtetësinë, shtetasit e huaj mund ta fitojnë shtetësinë serbe në dy mënyra.

Një i huaj që ka leje të përhershme qëndrimi në Serbi mund të marrë nënshtetësinë me kërkesë personale, me kusht që të jetë mbi 18 vjeç dhe të jetë i aftë për punë.

Gjithashtu është kusht që ai/ajo të jetë liruar nga shtetësia e huaj, të ketë tre vjet qëndrim të vazhdueshëm të regjistruar në Serbi dhe të ketë dorëzuar një deklaratë me shkrim se ai/ajo e konsideron Serbinë si shtetin e tij/saj.

Për pranimin e shtetësisë serbe vendos Ministria e Brendshme. Këto të dhëna nuk janë të disponueshme për publikun.

Sipas nenit 19 të të njëjtit ligj, i huaji i cili nuk i plotëson kushtet e kërkuara, por pranimi i të cilit në shtetësi do të “përbënte interes” për Serbinë, mund të fitojë edhe shtetësinë serbe.

“Sot Serbia është si shtëpia për mua”

Njëzet e shtatë vjeçari Lev erdhi në Serbi nga Rusia pak më shumë se një vit më parë, nga frika e mobilizimit dhe mbylljes së kufijve.

Një programues me profesion, ai punon për një kompani të madhe perëndimore IT në Beograd, tha ai për REL.

Fakti që ai nuk kishte nevojë për vizë për të hyrë në vend ishte një nga arsyet kryesore pse ai zgjodhi Serbinë.

“Për ne (rusët) është shumë e leverdishme që mund të qëndrojmë këtu pa viza. Gjithashtu mendoj se është mjaft e lehtë të marrësh një leje qëndrimi, edhe nëse është e përkohshme, por pas një kohe ajo bëhet e përhershme”, tha Lev.

I pyetur se si e percepton Serbinë sot, një vit më vonë, ai tha:

“Unë mendoj se është si shtëpia për mua tani. Unë e dua Beogradin dhe zonën time. I dua njerëzit që janë kaq të ngrohtë dhe ju pranojnë. Të gjithë qeshin, gjë që është e kundërta e Rusisë.”

Lev tha se po mëson serbisht dhe planifikon të qëndrojë në Serbi për një kohë të gjatë.

Rusët si një pakicë kombëtare në rritje

Në regjistrimin e tetorit 2022, numri i rusëve u trefishua në krahasim me regjistrimin e mëparshëm të vitit 2011.

Statistikat zyrtare të regjistrimit përfshinin më shumë se 10,000 qytetarë që e identifikonin veten si rusë.

Kjo i bën ata komunitetin e 16-të më të madh pakicë në Serbi. Për krahasim, në vitin 2011 ata ishin të 20-të më të mëdhenj.

Regjistrimi i vitit 2022 ka numëruar të gjithë ata qytetarë që jetojnë në Serbi për një vit e më pak, por synojnë të qëndrojnë për një kohë.

Ndryshimet në ligj si lehtësim për marrjen e shtetësisë

Qeveria serbe ka hartuar ndryshime në Ligjin për Shtetësinë, të cilat, nëse miratohen nga Parlamenti, mund të lehtësojnë procesin me të cilin shtetasit e huaj mund të marrin pasaportën serbe pas tre vjet qëndrimi të përhershëm.

Më 5 maj, qeveria i dërgoi projekt-amendamentet deputetëve të PE për shqyrtim, sipas faqes së internetit të Parlamentit.

Nuk dihet ende se kur do të jenë në rend dite ndryshimet e propozuara në seancën parlamentare.

Njoftimit të amendamenteve ka reaguar edhe BE-ja, për të cilën aspiron Serbia.

Në maj, Brukseli raportoi se regjimi pa viza i Serbisë me BE-në mund të rrezikohej nëse Serbia miratonte procedura të thjeshtuara për marrjen e shtetësisë.

Fakti që regjimi pa viza e Serbisë me BE-në u rrezikua menjëherë më pas, u hodh poshtë nga Ministria e Integrimeve Evropiane të Serbisë./RSE/