Shefi i NATO-s, Rutte i thotë REL/RL: Nevojitet ‘Dialog i thelluar’ për Ukrainën

Përmbledhje

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, diskuton me REL/RL planin 28-pikësh të SHBA-së për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, duke theksuar rolin e aleancës në nxitjen e dialogut midis Ukrainës dhe Uashingtonit.

Plani propozon masa të diskutueshme, duke përfshirë kufizimin e ushtrisë së Ukrainës, dorëzimin e territorit Rusisë dhe lehtësimin e sanksioneve ndaj Moskës, duke shkaktuar shqetësime në Evropë dhe Kiev, të cilët nuk ishin pjesë e hartimit të propozimit fillestar.

Rutte theksoi rëndësinë e sigurimit që çdo marrëveshje paqeje ta pengojë Rusinë të sulmojë sërish Ukrainën dhe të mos përjashtojë anëtarësimin e ardhshëm të Kievit në NATO.

BRUKSEL — Një propozim paqeje i SHBA-së ka ndihmuar në afrimin e Kievit dhe Uashingtonit në rrugën drejt dhënies fund të luftës së Rusisë kundër Ukrainës, konflikti më i madh dhe më vdekjeprurës i Evropës që nga Lufta e Dytë Botërore, tha shefi i NATO-s.

Duke folur për REL/RL nga selia e aleancës në Bruksel më 24 nëntor, Sekretari i Përgjithshëm Mark Rutte i cilësoi bisedimet e fundjavës rreth propozimit – i cili i mori në befasi Kievin dhe aleatët e tij evropianë – në Gjenevë midis negociatorëve amerikanë dhe ukrainas si “shumë të suksesshme”.

“Epo, padyshim që disa nga elementet duhet të shqyrtohen me të vërtetë,” tha Rutte për planin 28-pikësh, duke shtuar se “qartësisht si bazë, ai i shërbeu qëllimit të tij dje për t’i bërë dy palët të dialogojnë vërtet.”

Plani, i zbuluar në disa media, duke përfshirë REL/RL, në fund të javës së kaluar shkaktoi alarm në disa kryeqytete evropiane, si dhe në Kiev, me disa që e quajtën atë një “listë dëshirash” të Kremlinit.

Kushtet kërkonin lëshime të mëdha nga Kievi dhe dukej se pasqyronin shumë nga kërkesat e Kremlinit – duke përfshirë dorëzimin e rajoneve Donjeck dhe Luhansk të Ukrainës – të njohura si Donbas – dhe Krimesë, së bashku me vendosjen e kufijve për madhësinë e ushtrisë së Ukrainës.

Propozimi gjithashtu do t’i lejonte Moskës të kthehej në Grupin e Shtatë vendeve kryesore të industrializuara, si dhe të lehtësonte gradualisht sanksionet perëndimore ndaj Kremlinit.

Me bërjen publike të propozimit, diplomatët evropianë u përpoqën të hartonin një kundërpropozim që të ishte më i favorshëm për Kievin.

Ish-kryeministri holandez 58-vjeçar tha se “elementet që kanë të bëjnë më shumë me BE-në ose NATO-n do të diskutohen veçmas.”

Presidenti amerikan Donald Trump fillimisht i dha Ukrainës deri më 27 nëntor për të rënë dakord për propozimin, megjithëse më vonë ai e zbuti atë afat.

Nuk kishte asnjë deklaratë publike se si një plan i rishikuar do të trajtonte çështje të tilla si se si do të mbrohej siguria e Ukrainës kundër kërcënimeve të ardhshme ruse ose si do të financohej rindërtimi i Ukrainës së pasluftës.

Rutte konfirmoi se kishte qenë në kontakt si me Trump ashtu edhe me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy gjatë fundjavës dhe ishte i ngurruar të diskutonte propozimin rresht për rresht.

Por ai theksoi se “gjendja përfundimtare” e bisedimeve “është një Ukrainë sovrane që ecën përpara, një komb i fortë, dhe Rusia që nuk përpiqet më kurrë ta sulmojë atë.”

“Unë di një gjë për rusët në përgjithësi dhe Putinin në veçanti. Sa herë që bëni një marrëveshje, duhet të siguroheni që është në interesin e tij që t’i përmbahet asaj,” tha Rutte.

“Kjo është arsyeja pse është kaq e rëndësishme që sa herë të arrihet një marrëveshje paqeje për Ukrainën, ai të mos provojë më kurrë,” tha ai. “Dhe ai nuk do të provojë më kurrë kur të dijë se pasojat për të do të jenë shkatërruese nëse ai përpiqet të pushtojë Ukrainën përsëri pas një armëpushimi afatgjatë ose, mundësisht, një marrëveshjeje paqeje.”

Anëtarësimi në NATO për Ukrainën?

Rutte komentoi dy aspekte që plani prek në lidhje me aleancën ushtarake: dialogun e ardhshëm me Rusinë dhe anëtarësimin e mundshëm në NATO për Ukrainën.

Shefi i NATO-s, i cili mori drejtimin e aleancës në tetor të vitit të kaluar, tha se diskutimet e ardhshme nuk do të ndodhin nën kujdesin e Këshillit NATO-Rusi, i cili u takua për herë të fundit pak para pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022, ose përmes Aktit Themelues NATO-Rusi të vitit 1997, i cili kodifikonte marrëdhëniet midis aleancës ushtarake me 32 anëtarë dhe Moskës.

“Këto gjëra janë të vdekura, këto dy institucione, Këshilli NATO-Rusi dhe Akti Themelues NATO-Rusi janë të vdekura që kur Putini pushtoi Ukrainën,” tha Rutte, duke shtuar se pushtimi i fqinjit nga Kremlini shkonte “kundër të gjitha themeleve të vlerave tona perëndimore dhe asaj që përfaqësonte Akti Themelues NATO-Rusi dhe asaj që Këshilli Ruso-NATO u përpoq të arrinte.”

Në mënyrë të ngjashme, ai nuk e përjashtoi plotësisht anëtarësimin e ardhshëm të Ukrainës në NATO, edhe pse propozimi fillestar i SHBA-së deklaronte se aleanca ushtarake nuk duhet të avancohej më tej.

Rutte u shpreh shpejt, megjithatë, se anëtarësimi i Kievit në NATO nuk është në plan tani.

“Çdo vend në fushën e NATO-s – pra në zonën Euro Atlantike që dëshiron të bëhet anëtar i NATO-s dhe ky është Traktati i Uashingtonit i vitit 1949 – mund të aplikojë për anëtarësim. Por për t’u bërë anëtar ju nevojitet unanimitet. Dhe për momentin ai unanimitet është larg,” tha ai.

“Për momentin kemi disa aleatë që shprehen shprehimisht se jemi kundër anëtarësimit të Ukrainës në NATO,” tha ai. “Sigurisht që kemi pasur edhe gjuhën nga samiti i Uashingtonit vitin e kaluar, që thoshte se ekziston kjo rrugë e pakthyeshme drejt NATO-s. Pra, kjo është një realitet.”/Rferl/