“Po sikur të refuzoj”: Plani i Dodikut për të penguar zgjedhjet presidenciale pas revokimit të mandatit të tij

“Po sikur të refuzoj?”

Me këto fjalë, të postuara në rrjetet sociale, Milorad Dodik njoftoi një kapitull të ri të mundshëm në konfliktin me institucionet e Bosnjës dhe Hercegovinës, pak para se Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) i BiH-së t’i revokonte mandatin si president i Republikës Srpska më 6 gusht.

Vendimi i KQZ-së u mor në përputhje me ligjin zgjedhor të BiH-së, pasi gjykata e BiH-së dha një dënim përfundimtar prej një viti burg dhe i ndaloi Dodikut të mbante poste publike për gjashtë vjet.

Kjo hapi rrugën për zgjedhje të parakohshme për presidentin e RS-së, por në të njëjtën kohë ngriti shqetësime serioze se ato mund të bllokoheshin ose pengoheshin brenda vetë entitetit.

Të mërkurën, Dodik njoftoi një referendum në RS për mandatin e tij në përgjigje të vendimit të KQZ-së.

Kushtetuta e Bosnjës dhe Hercegovinës nuk parashikon mundësinë e mbajtjes së referendumeve në entitete.

Përpara kësaj, pasi u shpall vendimi më 1 gusht, Dodik tha se “për sa kohë që është president, nuk do të ketë zgjedhje në RS”.

“U bëj thirrje kolegëve të mi që të hedhin poshtë çdo mundësi për zgjedhje të parakohshme presidenciale dhe të angazhojnë policinë për të parandaluar organizimin e çdo qendre votimi”, u tha ai gazetarëve në Banja Luka në atë kohë.

Misioni i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) në Bosnjë dhe Hercegovinë, në përgjigje të Radios Evropa e Lirë, u bëri thirrje të gjithë zyrtarëve që të respektojnë vendimet e Komisionit Qendror Zgjedhor të Bosnjës dhe Hercegovinës dhe institucioneve përkatëse gjyqësore.

“Çdo përpjekje për të penguar ose parandaluar mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme do të përbënte një shkelje të drejtpërdrejtë të sundimit të ligjit dhe parimeve demokratike”, tha OSBE në përgjigje të një kërkese nga Radio Evropa e Lirë.

Zgjedhjet e parakohshme mund të shpallen vetëm pasi të ketë skaduar afati për apelim të vendimit të KQZ-së. Pasi vendimi të bëhet i formës së prerë, zgjedhjet duhet të mbahen brenda 90 ditëve.

Ligji zgjedhor në Bosnjë dhe Hercegovinë përcakton qartë se mandati i një zyrtari të zgjedhur përfundon në ditën kur një vendim që e dënon atë me të paktën gjashtë muaj burg bëhet i formës së prerë.

Në ditët pas shpalljes së vendimit përfundimtar të gjykatës së BiH-së, Aleanca e tij e Social Demokratëve të Pavarur (SNSD) e hodhi poshtë vendimin, qeveria e RS-së mbajti të njëjtin qëndrim dhe u njoftua një seancë e jashtëzakonshme e Asamblesë Kombëtare të entitetit, e cila, siç u njoftua, do të sillte një “përgjigje të përshtatshme”.

Megjithatë, asnjë institucion në Republikën Srpska nuk ka vendosur ende zyrtarisht të mbështesë kërcënimet e Dodikut.

KQZ BIH pa koment mbi kërcënimet

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë në lidhje me njoftimin e Dodikut për të bllokuar zgjedhjet.

Një zyrtar i KQZ-së, i cili foli me Radion Evropa e Lirë në kushte anonimiteti, tha se KQZ-ja është e detyruar të shpallë zgjedhje të parakohshme sapo vendimi për revokimin e mandatit të Dodikut të bëhet përfundimtar.

Megjithatë, mandati i Milorad Dodikut nuk përfundon zyrtarisht derisa vendimi të bëhet përfundimtar.

Kjo do të thotë se ai do të vazhdojë të shërbejë si president i RS-së, gjë që ai tashmë po e përdor për të hedhur poshtë vendimin e KQZ-së BIH.

“Nëse ekziston ndonjë mundësi që zgjedhjet të mos mbahen, sepse të gjitha autoritetet shtetërore, të entiteteve dhe komunale janë të detyruara të ndihmojnë KQZ-në në zbatimin e tyre, dhe nëse do të ketë ndonjë pengesë, nuk është për ne që të ‘spekulojmë’. Parashikime të tilla ekzistojnë, por ne presim që të gjithë të veprojnë në përputhje me ligjin dhe rregulloret”, tha ai. Sipas tij, procedura zgjedhore është e njëjtë me atë të zgjedhjeve të rregullta, por me afate më të shkurtra. Të gjitha qendrat e votimit, të cilat në Slloveni janë më shumë se 2,000, duhet të ngrihen, anëtarët e komisioneve zgjedhore të emërohen, zyrtarët zgjedhorë të trajnohen dhe fletët e votimit të shtypen e të shpërndahen.

“Shteti nuk është vetëm Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, por edhe organe të tjera që duhet të kryejnë atë që është brenda kompetencës së tyre. Po i referohem të gjitha organeve dhe institucioneve, nga Ministria e Financave e BiH, e cila duhet të sigurojë fonde, deri te aparati i mundshëm shtypës, në rast të ndonjë ndërhyrjeje të organizuar në zhvillimin e zgjedhjeve, deri te autoritetet gjyqësore, nëse lindin situata të tilla”, thotë ai.

Ligji zgjedhor në BiH nuk specifikon pjesëmarrjen e kërkuar që zgjedhjet të jenë të vlefshme. Përveç institucioneve, Dodik u bëri thirrje gjithashtu qytetarëve të kundërshtojnë zgjedhjet.

“Në rast të pjesëmarrjes së ulët, nuk ka pengesë për publikimin e rezultateve. Deri më tani, ka pasur bojkote politike. Pavarësisht se sa votues marrin pjesë, zgjedhjet do të jenë të vlefshme. Në vitin 2016, kutitë e votimit lundruan në lumin në Stoc, pati një përleshje midis anëtarëve të qendrave të votimit dhe zgjedhjet u desh të anuloheshin dhe të riorganizoheshin. Në atë kohë, aparati shtypës dhe gjyqësori funksiononin, por ato u vonuan, duke pasur parasysh se procesi zgjedhor ishte ndërprerë”, thotë ai.

Megjithatë, Dodik ka “pranuar se është në dijeni të situatës” në paraqitjet publike.

Vehid Šehić, një ish-anëtar i Komisionit Qendror Zgjedhor të Bosnjës dhe Hercegovinës dhe anëtar i koalicionit “Pod Lupom” (Nën Lupë), një organizatë që monitoron procesin zgjedhor, i tha Radios Evropa e Lirë se parashikimet për pengimin e mundshëm të zgjedhjeve të parakohshme “po marrin më shumë vëmendje sesa është e nevojshme”, duke pasur parasysh se Dodik megjithatë ka konfirmuar në paraqitjet publike se është në dijeni të qëndrimit të tij dhe pasojave të vendimit të Gjykatës së BiH-së.

“Po harrojmë se pasi u dha vendimi përfundimtar, ai tha, ‘Shihemi pas gjashtë vitesh’. Atje, ai tha se i njihte të gjitha ato që kishte vendosur Gjykata e BiH-së. Ajo që po thotë tani janë vetëm përpjekje, sepse qeveria e tij e unitetit kombëtar, në të cilën ai u përpoq të tërhiqte opozitën, po shembet”, tha Šehić.

Šehić beson se nuk do të ketë bojkot të zgjedhjeve të parakohshme, duke pasur parasysh se asnjë nga partitë opozitare në RS nuk e ka njoftuar këtë.

“Është e pamundur që të mos ketë kandidatë. Kjo nuk ka ndodhur kurrë më parë. Në rrethana të tilla politike, nuk duhet t’i hedhim benzinë zjarrit, por thjesht të respektojmë vendimet e institucioneve shtetërore, sepse kështu ndërtohet sundimi i ligjit.”

Se Dodik i njeh institucionet që Šehić i ka sfiduar për vite me radhë është e qartë edhe nga njoftimi i avokatëve të tij se ata do të paraqesin një ankesë në Gjykatën Kushtetuese të BiH-së dhe do të kërkojnë një masë të përkohshme për të shtyrë vendimin e KQZ-së.

“Ai do të shkojë në Gjykatën Kushtetuese për të marrë të drejtën për të ngritur një padi kundër BiH-së para Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut në Strasburg”, tha ai.

Çfarë ndodh më pas?

Milorad Dodik ka të drejtë të apelojë vendimin e KQZ-së në Dhomën e Apelit të Gjykatës së Bosnjës dhe Hercegovinës, dhe afati për ta bërë këtë është dy ditë pas marrjes së vendimit për revokimin e mandatit të tij.

Ligji Zgjedhor përcakton që pas përfundimit të një mandati, vendimet “si rregull, duhet të dorëzohen me postë, personalisht personit të cilit i adresohen, dhe me faks, dhe vetëm në raste të jashtëzakonshme me tërheqje personale në selinë e KQZ-së së BiH, me njoftim paraprak të shërbimit kompetent”.

Pas seancës në të cilën u revokua mandati i Dodik, anëtari i KQZ-së, Suad Arnautović, u tha gazetarëve se procedurat ligjore para shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme mund të zgjasin deri në dy muaj, dhe se pas skadimit të periudhës së apelimit, KQZ-ja do të jetë e detyruar të shpallë zgjedhjet dhe t’i zhvillojë ato në përputhje me afatet ligjore.

Zgjedhjet e rregullta të përgjithshme në Bosnjë dhe Hercegovinë janë planifikuar për tetor 2026, kështu që mandati i presidentit të entitetit të zgjedhur në zgjedhje të parakohshme do të zgjasë deri në zgjedhjet e përgjithshme.

Shumica e partive opozitare në RS e kanë refuzuar tashmë thirrjen e Dodikut që SNSD të formojë një “qeveri uniteti kombëtar” në RS dhe të bashkëpunojë në institucionet e BiH në përgjigje të humbjes së mandatit të Dodikut.

Megjithatë, ende nuk ka një vendim të qartë nëse ata do të marrin pjesë në zgjedhjet e parakohshme.

Të mërkurën, përfaqësuesit e partive opozitare nuk iu përgjigjën thirrjeve nga RFE/RL.

Vetëm kreu i Partisë së Progresit Demokratik, Draško Stanivuković, kishte deklaruar më parë se partia e tij do të bojkotonte zgjedhjet, por vendimi përfundimtar i partisë për këtë çështje është ende në pritje.

Më 6 gusht, zyrtari i PDP-së Igor Crnadak u tha gazetarëve në Banja Luka se nëse shpallen zgjedhje presidenciale, opozita duhet të kandidojë me një kandidat të vetëm të përbashkët.

Milorad Dodik ka mbajtur poste të ndryshme në Bosnje dhe Hercegovinë që nga viti 2006, nga Kryeministër dhe President i Republikës Srpska deri te anëtar i Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës.

Ai u zgjodh në pozicionin e tij aktual si President i Republikës Srpska në tetor 2022.

https://www.slobodnaevropa.org