Çfarë duhet përcjellur në samitin e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait?

Presidenti rus Vladimir Putin, kryeministri indian Narendra Modi dhe udhëheqës të tjerë të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO) po marrin pjesë në një samit dy-ditor në Kinë, ku Xi Jinping do të përpiqet të rafinojë vizionin e tij për një rend alternativ botëror.

Më shumë se 20 udhëheqës do të mblidhen në qytetin portual verior të Tianjin nga 31 gushti deri më 1 shtator. Kina po pret samitin vjetor, ku do të diskutohen çështjet e sigurisë rajonale dhe tregtisë mes tensioneve në rritje me Perëndimin.

Samiti është gjithashtu një mundësi për Kinën që të paraqitet si udhëheqëse e Jugut global. Ja çfarë duhet të prisni në samitin e këtij viti.

1. Një tjetër “shfaqje e Putinit dhe Xi”

Pas një serie bisedimesh diplomatike mbi luftën në Ukrainë, përfshirë një samit me Presidentin e SHBA-së Donald Trump, të gjithë sytë do të jenë tek Putini kur ai të takohet me udhëheqësin kinez.

“SCO është bërë një lloj shfaqjeje për Putinin dhe Xi”, tha për Radion Evropa e Lirë Temur Umarov, bashkëpunëtor në Qendrën Carnegie Rusia Eurasia në Berlin. “Ka më pak të bëjë me vetë samitin dhe më shumë me takimet në periferi.”

Si Pekini ashtu edhe Moska e shohin organizatën, anëtarët e së cilës përfshijnë Bjellorusinë, Kinën, Indinë, Iranin, Kazakistanin, Kirgistanin, Pakistanin, Rusinë, Uzbekistanin dhe Taxhikistanin, si një mjet për t’u kundërvënë institucioneve të udhëhequra nga Perëndimi.

Ata e shohin gjithnjë e më shumë bllokun si një lloj laboratori për koordinimin e qëllimeve të përbashkëta për Euroazinë dhe më gjerë, dhe për riformësimin e rendit botëror.

Putini gjithashtu do ta shndërrojë samitin në një vizitë më të gjerë shtetërore në Kinë, gjatë së cilës ai do të marrë pjesë në një paradë ushtarake të profilit të lartë në Pekin më 3 shtator për të shënuar fundin e Luftës së Dytë Botërore.

2. Pikëpamja e Modit për Perëndimin

Kryeministri indian po udhëton për në Kinë për herë të parë në më shumë se shtatë vjet. Vizita vjen në një kohë kur Pekini dhe Nju Delhi po përpiqen të ulin tensionet pas përplasjeve vdekjeprurëse kufitare në vitin 2020.

Ministri i Jashtëm kinez Wang Yi përfundoi një vizitë në Nju Delhi në fillim të këtij muaji, ku ai kërkoi të përfitonte nga një shkrirje e re në marrëdhëniet SHBA-Indi e shkaktuar nga sanksionet e rinovuara të SHBA-së dhe thirrjet e Trump që India të kufizojë blerjet e naftës ruse, nga të cilat është blerësi kryesor. Takimi midis Modit dhe Xi mund të pasohet nga masa të mëtejshme, duke përfshirë tërheqjen e trupave dhe heqjen e disa kufizimeve tregtare dhe të vizave.

Ambasada Ruse në Nju Delhi ka njoftuar tashmë se shpreson për bisedime trepalëshe midis Modit, Putinit dhe Xi.

3. “Partnerë dhe rivalë”

Kur u themelua Organizata e Bashkëpunimit të Shangait në vitin 2001, ishte kryesisht një iniciativë kineze për të bashkëpunuar me Azinë Qendrore, ndërsa në të njëjtën kohë përpiqej të respektonte ndjeshmërinë e Moskës ndaj ndikimit në rritje të Pekinit në rajon.

“Kina dhe Rusia janë si partnerë ashtu edhe rivalë”, tha për Radion Evropa e Lirë Luca Anceschi, një profesor i studimeve euroaziatike në Universitetin e Glasgout. “Por, siç e shohim në Azinë Qendrore, ata janë shumë më tepër partnerë sesa rivalë.”

Raport Special i REL/RL: Kina në Ballkan

Kjo mund të krijojë ndërlikime të reja për vendet e Azisë Qendrore, ndërsa ato përpiqen të balancojnë Pekinin dhe Moskën në SCO për të shmangur varësinë e tepërt nga secila prej tyre, ndërkohë që ofrojnë edhe disa mundësi të reja për qeveritë e tyre autoritare.

“Një grup i përbashkët vlerash autoritare po shfaqet në rajon që mund ta bëjë jetën më të lehtë për regjimet e Azisë Qendrore”, thotë Anceschi.

4. A është zgjerimi i mëtejshëm në horizont?

Organizata e Bashkëpunimit të Shangait u zgjerua vitin e kaluar për të përfshirë Bjellorusinë. Irani u bashkua në vitin 2023, ndërsa India dhe Pakistani u bashkuan në vitin 2017.

Përveç dhjetë anëtarëve të plotë, SCO ka gjithashtu dy shtete vëzhguese dhe 14 partnerë dialogu.

Edhe pse nuk pritet zgjerim i mëtejshëm, vëmendje e veçantë do t’i kushtohet Armenisë dhe Azerbajxhanit. Këta rivalë rajonalë janë tashmë partnerë dialogu dhe kanë aplikuar për anëtarësim të plotë.

5. Një organizatë në kërkim të identitetit

Organizata e Bashkëpunimit të Shangait (SCO) ka gjetur vlerën e saj si një vend simbolik për udhëheqësit që kërkojnë të thellojnë partneritetet dhe të ndikojnë në normat shoqërore dhe politike në pjesë të botës jashtë rendit botëror të dominuar nga Perëndimi.

Megjithatë, dallimet e brendshme mbeten një pikë e dobët pavarësisht tërheqjes në rritje të SCO-së. Për shembull, gjatë një takimi të ministrave të mbrojtjes të organizatës në qershor, India refuzoi të bashkohej me një deklaratë që dënonte sulmet izraelite ndaj Iranit. Nju Delhi tha se kjo ndodhi sepse deklarata nuk përmendi sulmet vdekjeprurëse ndaj turistëve hindu më 22 prill në Kashmirin indian, të cilat çuan në përleshje të reja midis Indisë dhe Pakistanit.

“Me Shtetet e Bashkuara që ushtrojnë presion në rritje mbi Kinën, Indinë dhe Rusinë, ky samit do të testojë nëse SCO mund të funksionojë si një organizatë kohezive apo nëse do të mbetet një platformë e fragmentuar e drejtuar kryesisht nga interesat kombëtare”, tha për Radion Evropa e Lirë Junis Sharifli, një bashkëpunëtor jorezident në projektin China Global So./RSE/