Lidhjet e Rusisë me Kinën dhe Iranin nënkuptojnë se konfliktet nuk do të mbeten lokale, thonë udhëheqësit ushtarakë amerikanë

Zyrtarët ushtarakë amerikanë janë gjithnjë e më të shqetësuar se Shtetet e Bashkuara përballen me perspektivën e shndërrimit të pikave të nxehta globale në konfrontime të zgjatura dhe shumëfrontale, të nxitura nga kundërshtarët e tyre kryesorë – Rusia, Kina, Irani dhe Koreja e Veriut.

Duke pasur parasysh lidhjet në rritje midis katër vendeve, kjo ka të ngjarë të thotë që luftërat e shkurtra dhe të kufizuara gjeografikisht – lloji i konfrontimeve që ushtria amerikane parashikonte kryesisht – janë një gjë e së kaluarës, thanë zyrtarët ushtarakë amerikanë në Uashington më 13 maj në një konferencë të organizuar nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS).

“Mendoj se duhet të supozohet menjëherë se një luftë në një zonë gjeografike do të përhapet menjëherë ose do të ketë një zgjerim gjeografik dhe gjeopolitik për shkak të këtyre marrëdhënieve. Kjo është e pashmangshme”, tha gjenerali Christopher Mahoney, zëvendëskomandant i Korpusit të Marinës Amerikane.

Paralajmërimi i Mahoney-t pasqyron shqetësimin në rritje në Pentagon se supozimet tradicionale të Amerikës rreth përshkallëzimit të konfliktit nuk vlejnë më.

“Ideja e një konflikti të shkurtër dhe të mprehtë është, sipas mendimit tim, një ëndërr e parealizuar”, tha Mahoney. “Thjesht nuk do të ndodhë.”

Pushtimi rus i Ukrainës – të cilin Kremlini thuhet se priste të zgjaste vetëm disa javë – po i afrohet muajit të 40-të, me luftime të ashpra që ende vazhdojnë përgjatë vijës së frontit prej 1,000 kilometrash. Ndihma që Moska mori nga Kina, Irani dhe Koreja e Veriut mund ta ketë zgjatur konfliktin.

Gjenerali James Mingus, Zëvendës Shef i Shtabit të Ushtrisë Amerikane, vuri në dukje se, ndërsa marrëdhëniet midis këtyre vendeve nuk janë të reja – Rusia ka mbajtur marrëdhënie miqësore me Iranin dhe Korenë e Veriut për dekada të tëra – intensiteti i bashkëpunimit aktual, veçanërisht në teknologji dhe transferime armësh, përfaqëson një fazë të re të rrezikshme.

“Ky nivel i ndarjes duhet të jetë shumë shqetësues”, tha Mingus.

Admirali James Kilby, zëvendësshefi i Marinës Amerikane, shtoi se Stërvitja në Shkallë të Madhe e Marinës – një ngjarje e integruar globale stërvitore që përfshin flotat amerikane – do të mbahet për herë të tretë në gusht. Ushtrimi është hartuar për t’u përgatitur pikërisht për llojin e konflikteve ndërrajonale që zyrtarët amerikanë presin tani.

«Po e pranojmë se ndodhemi në një situatë të tillë», tha Kilby në konferencë.

Një bosht de facto

Kina, Irani dhe Koreja e Veriut mbështetën pushtimin rus të Ukrainës duke i furnizuar Moskës teknologji jetësore, dronë, raketa dhe artileri. Koreja e Veriut ka dërguar mijëra trupa për të mbështetur operacionet ruse.

Natyra e këtij bashkëpunimi, thotë Mahoney, “tingëllon shumë si një aleancë”.

“Edhe pse nuk është një marrëveshje e formalizuar, po ndodh dhe besoj se do të vazhdojë të ndodhë”, tha ai.

Afrimi shkon përtej Ukrainës. Hamasi, i cili është përfaqësues i Iranit, nisi një sulm ndaj Izraelit më 7 tetor, ndërsa Irani njëkohësisht ndihmoi Rusinë të anashkalonte sanksionet perëndimore dhe të mirëmbante makinën e saj të luftës. Në të njëjtën kohë, Kina vazhdon manovrat e saj agresive në Detin e Kinës Jugore dhe përreth Tajvanit, ndërsa zgjeron lidhjet e saj ekonomike dhe ushtarake si me Iranin ashtu edhe me Rusinë.

A mund të vazhdojë baza industriale amerikane?

Analistët dhe zyrtarët e mbrojtjes janë gjithnjë e më skeptikë se industria amerikane e mbrojtjes është e përgatitur për një konflikt të zgjatur dhe me intensitet të lartë, e lëre më për konflikte të shumëfishta.

Pas dy dekadash përpjekjesh kundër terrorizmit të përqendruara në forca të vogla e të specializuara dhe prokurim të kufizuar të platformave të nivelit të lartë si F-35, Shtetet e Bashkuara tani përballen me një sfidë të madhe.

Prodhimi i artilerisë, veçanërisht predhat 155 milimetërshe, të cilat janë thelbësore për mbrojtjen e Ukrainës, ka rënë. Ndërtimi i anijeve është ngadalësuar gjithashtu në mënyrë dramatike. Kina, e cila tani ka marinën më të madhe në botë, po ndërton deri në 200 herë më shumë anije të reja sesa Shtetet e Bashkuara, sipas Kilby.

Presidenti Donald Trump, i cili mori detyrën me premtimin për të forcuar forcat e armatosura amerikane, e ka bërë rindërtimin e Marinës Amerikane një nga shtyllat kryesore të axhendës së tij të mbrojtjes. Në prill, ai lëshoi një urdhër ekzekutiv për të ringjallur industrinë e ndërtimit të anijeve dhe për të rivendosur supremacinë detare të SHBA-së.

Megjithatë, udhëheqësit e industrisë dhe ushtrisë paralajmërojnë se problemi shkon përtej një qeverie të vetme. Vonesat kronike të buxhetit, zgjidhjet e minutës së fundit dhe grindjet partiake – përfshirë tre mbyllje të qeverisë në 12 vitet e fundit – e kanë bërë të vështirë për kontraktorët e mbrojtjes që të angazhohen për investime afatgjata.

Vetë procesi i prokurimit i Pentagonit është kritikuar gjithashtu. Ekspertët thonë se sistemi është shumë i ngadaltë dhe konservator dhe është i bllokuar në burokraci, gjë që pengon inovacionin dhe dekurajon hyrësit e rinj në treg.

Mahoney tha se të gjitha pjesët e procesit të prokurimit duhet të reformohen, “përndryshe nuk do të përfitoni shumë nga këto përpjekje”.

Çështja e parave

Pavarësisht kërcënimeve në rritje, shpenzimet e mbrojtjes të SHBA-së kanë mbetur relativisht konstante gjatë dy dekadave të fundit, të përshtatura për inflacionin. Pjesa e produktit të brendshëm bruto sot është rreth 3 përqind – më pak se gjysma e mesatares së Luftës së Ftohtë – siç vuri në dukje senatori Mitch McConnell (R-Kentucky) në konferencë.

Për ta përkeqësuar situatën, pjesa e buxhetit të mbrojtjes që shpenzohet për prokurimin e armëve ka rënë, tha McConnell.

Buxheti i mbrojtjes i propozuar nga administrata Trump për vitin 2026 përfshin 893 miliardë dollarë shpenzime të drejtpërdrejta, të ngjashme me vitin e kaluar, dhe 119 miliardë dollarë shtesë gjatë një dekade përmes një procesi pajtimi. Por kritikët thonë se kjo nuk është e mjaftueshme.

“Hendeku midis kërcënimeve me të cilat përballemi dhe asaj që po bëjmë për t’i adresuar ato është i madh. Dhe kjo duhet të na trembë”, tha McConnell.

Ai e përmendi mbrojtjen ukrainase si një model jo vetëm për qëndrueshmërinë, por edhe për inovacionin e shpejtë.

“Miqtë tanë kanë zhvilluar atë që mund të konsiderohet si sektori kryesor i inovacionit në botë për dronë”, tha ai. “Por edhe më e jashtëzakonshme është shpejtësia e vazhdueshme me të cilën prodhuesit ukrainas po rafinojnë dhe përmirësojnë sistemet pa pilot në kohë reale.

McConnell u pajtua me udhëheqësit ushtarakë se çdo konflikt i ardhshëm nuk ka gjasa të jetë i vogël ose i izoluar.

“Një nga sfidat më të mëdha strategjike me të cilat përballemi sot është perspektiva e një konflikti të nivelit të lartë ose konflikteve të njëkohshme në teatro të ndryshme që do të mbingarkonin thellësinë e arsenalit tonë dhe qëndrueshmërinë e linjave tona të furnizimit”, tha ai. “Fitorja do të varet nga aftësia jonë për të ofruar në kohë dhe në një shkallë të gjerë.

Kjo do të ishte një sfidë e madhe në një konflikt për Tajvanin, pasi ishulli është më shumë se 6,000 milje larg kontinentit të SHBA-së.

Fortesa Amerika?

Ndërsa administrata Trump qorton qeveritë evropiane për shpenzimet e përbashkëta të mbrojtjes, duke ngritur pyetje në lidhje me angazhimin e SHBA-së ndaj aleatëve të NATO-s, McConnell tha gjithashtu se Shtetet e Bashkuara nuk mund t’i luftojnë kundërshtarët e tyre vetëm.

Ai tha se lufta tregtare e administratës me aleatët evropianë dhe aziatikë vjen në një kohë kur kundërshtarë të tillë si Rusia dhe Kina po bashkojnë forcat për të sfiduar rendin ndërkombëtar të udhëhequr nga SHBA-të.

“Nuk ka dyshim se kundërshtarët tanë po punojnë shumë për të përçarë Amerikën dhe aleatët e saj evropianë. Nëse ua lehtësojmë punën, po bëjmë diçka gabim”, tha McConnell, i cili dha dorëheqjen nga udhëheqja e Senatit në shkurt.

Ai tha se në vitet e ardhshme, Shtetet e Bashkuara do të mbështeten te aleatët dhe partnerët për të penguar dhe përmbajtur agresionin nga Indo-Paqësori deri në Evropën Lindore.

“Të veprojmë vetëm do të rrisë kostot për taksapaguesit dhe rreziqet për ushtarët tanë”, tha ai./rferl/