Droni i dështuar i GRU-së: Si dështoi inteligjenca ruse në operacionin e sabotimit në aeroportin e Leipzigut

Pas operacionit të dështuar të sabotimit në aeroportin Leipzig/Halle të Gjermanisë, në fillim të gushtit, shumë media, duke iu referuar burimeve nga organet e zbatimit të ligjit, raportuan për përfshirjen e mundshme të shërbimit ushtarak rus të inteligjencës, GRU-së.

Megjithatë, në atë kohë nuk ishin publikuar prova konkrete. Sipas hetimit të “The Insider”, tashmë janë siguruar prova që tregojnë se operacioni i sabotimit ishte organizuar nga GRU-ja, ndërsa janë identifikuar edhe persona të tjerë të
përfshirë në plan, të cilët më parë ishin lidhur me operacione sabotimi në Poloni.

Më 4 gusht, një dron që transportonte eksplozivë u përplas me krahun e një aeroplani ukrainas të tipit An-124, i cili ndodhej i parkuar në aeroportin Leipzig/Halle, në landin gjerman të Saksonisë.

Pajisja nuk arriti të shpërthente dhe droni ra në tokë, ku disa orë më vonë u gjet nga një shofer autobusi. Në atë kohë aeroplani ishte bosh, por pak para incidentit kishte transportuar municion nga Franca përmes Leipzigut.

Sipas hetimit, nëse sabotimi do të kishte pasur sukses dhe eksplozivi do të kishte shpërthyer në një aeroplan të ngarkuar me municion, pasojat mund të ishin shumë më të mëdha.

Ministri i Brendshëm gjerman, Alexander Dobrindt, kishte deklaruar se hetimi policor dhe të dhënat e shërbimeve të inteligjencës tregonin drejt përgjegjësisë ruse për tentativën e sulmit. Në raportimet e mëparshme mediatike ishin identifikuar dy të dyshuar, Oleg L. dhe Andrei K., të cilët dyshohej se kishin lidhje me GRU-në. Njëri prej tyre raportohej se kishte shtetësi letoneze, gjë që ishte konfirmuar edhe nga autoritetet e inteligjencës së Letonisë.

Si u organizua operacioni

Sipas hetimit, në janar të vitit 2026, koloneli i GRU-së, Denis Smolyaninov, u pa në Moskë së bashku me Vladimir Trofimovin, trajner i hedhjes së thikave dhe njëkohësisht dhjak i Kishës Ortodokse, si dhe me tregtarin e armëve Andrei Usachev.

Usachev, 54 vjeç, e kishte nisur karrierën ushtarake në Forcat Ajrore të Rusisë. Në vitin 2000, ai u dënua me nëntë vjet burg për një grabitje të armatosur në një pikë këmbimi valutor. Pas lirimit, ai u përfshi në prodhimin dhe tregtimin e armëve.

Kompania e tij, “Oruzheynaya Palata”, fillimisht u zhvillua pasi u bë furnizuese e Gardës Kombëtare ruse. Por në vitin 2023 u raportua se një sistem i prodhuar nga kompania, i quajtur “Vyzhigatel”, ishte në fakt një dron i lirë kinez, SkyfendHunter SHH100, i importuar ilegalisht në Rusi.

Usachev më pas u largua nga kompania, por njohuritë e tij për dronët ushtarakë vazhduan të ishin të kërkuara, duke tërhequr vëmendjen e inteligjencës ushtarake ruse.

Të dhënat e faturimeve të siguruara dhe analizuara nga “The Insider” tregojnë se më 13 korrik 2026, Usachev telefonoi Oleg Levushkinin, një të njohur të tij nga qyteti i Pskovit.

Në jetën e përditshme, Levushkin njihej si motoçiklist dhe biznesmen i vogël, i cili drejtonte një kompani që importonte çaj, kafe dhe erëza. Por, sipas hetimit, për GRU-në ai kishte një tjetër veçori të rëndësishme: shtetësinë letoneze, e cila i mundësonte të udhëtonte lirshëm në Bashkimin Evropian.

Dyshohet se përdorën persona me të kaluar kriminale

Sipas hetimit, bashkëpunëtori i Levushkinit ishte Andrei Karshakov, shtetas i Bjellorusisë që jetonte në Rusi dhe personi që dyshohet se e kreu drejtpërdrejt operacionin e dështuar në Leipzig.

Mediat gjermane kishin raportuar më herët se gjurmë të ADN-së së Karshakovit ishin gjetur në një antenë, e cila, sipas hetuesve, ishte përdorur për të përforcuar sinjalin e dronit ndërsa operatori e drejtonte atë drejt objektivit.

Hetimi zbuloi se kjo nuk ishte hera e parë që Karshakovi dyshohej se ishte përfshirë në një akt sabotimi.

Më 25 korrik 2024, një raft me produkte për mbrojtjen e bimëve dhe insekticide u përfshi nga zjarri në një supermarket “Leroy Merlin” në qytetin polak Łódź. Zjarri u shua brenda një ore dhe dëmi u vlerësua në rreth 200 mijë zlotë, ose afërsisht 45 mijë euro. Në atë kohë, shkaku i mundshëm u përshkrua si shkelje e rregullave të magazinimit.

Megjithatë, autoritetet kishin vërejtur dy persona të dyshimtë që ndodheshin në Łódź në kohën e zjarrit. “The Insider” i identifikoi ata përmes videove ku shiheshin duke tërhequr para nga një bankomat lokal.

Njëri prej tyre rezultoi të ishte Karshakovi, ndërsa tjetri një shtetas tjetër bjellorus, Maksim Lapunov.

Të dhënat e fluturimeve tregojnë se Lapunovi ishte i përfshirë edhe në operacionin në Leipzig. Më 19 korrik 2026, dy javë para zbulimit të dronit në aeroportin gjerman, ai udhëtoi nga Shën Petersburgu në Ankara dhe më pas në Beograd, të gjitha brenda së njëjtës ditë.

Sipas burimeve të “The Insider” në një agjenci evropiane të zbatimit të ligjit, Lapunovi ka të ngjarë të ketë udhëtuar nga Serbia drejt Gjermanisë.

Hetimi nuk përjashton mundësinë që në operacion të kenë marrë pjesë edhe persona të tjerë. Të dhënat e kalimeve kufitare tregojnë se Karshakovi udhëtonte shpesh me bashkëpunëtorë të tjerë bjellorusë që jetonin në Rusi: Vyacheslav Aysin, ish-policin Denis Shulgan dhe Roman Kovalevskyn, i cili ka precedentë penalë në Rusi për vjedhje dhe grabitje.

Roli i tyre në operacionin e Leipzigut mbetet i paqartë. Megjithatë, hetuesit kanë vënë në dukje se Aysin udhëtonte rregullisht në Gjermani, përfshirë edhe në qytetin e Leipzigut.

GRU-ja dhe rekrutimi i personave me precedentë penalë

Koloneli i GRU-së Denis Smolyaninov ka lindur në vitin 1976 në Çeljabinsk dhe është diplomuar në Shkollën e Lartë Ushtarake të Aviacionit për Navigatorë në Çeljabinsk.

Ai më pas shërbeu në Smolensk dhe mori trajnim të mëtejshëm në Akademinë e GRU-së në Moskë. Më vonë u transferua në Shën Petersburg, ku punoi në Qendrën e 172-të të Komandës dhe Zbulimit të GRU-së, me fokus kryesisht te Ukraina.

Sipas hetimit, Smolyaninov ishte i përfshirë në rekrutimin e personave me të kaluar kriminale për të kryer misione jashtë Rusisë.

Që në vitin 2023, një hetim i pavarur rus kishte raportuar se ai kishte rekrutuar neonazistë të dënuar më parë për vrasje për të vepruar si agjentë në Ukrainë.

Ndër personat e rekrutuar nga Smolyaninovi, sipas hetimit, kishte edhe figura të njohura të botës kriminale ruse.

Njëri prej tyre ishte ish-oficeri i GRU-së Vladimir Borisov, i njohur me nofkën “Praporshchik”. Ai kishte themeluar në vitet ’90 grupin kriminal të organizuar Falcon-95 në Shën Petersburg dhe kishte përdorur disa metoda të mësuara gjatë shërbimit në inteligjencën ushtarake, përfshirë teknika të avancuara të përgjimit.

Grupi kriminal ishte përfshirë në disa vrasje, rrëmbime dhe marrje të paligjshme të bizneseve. Megjithatë, drejtuesi i tij kishte shmangur dënimet e rënda dhe ishte dënuar vetëm me një dënim me kusht.

Në vitin 2014, Borisovi tentoi të krijonte kompaninë e tij private ushtarake. Sipas hetimit, kjo përpjekje hodhi bazat për bashkëpunimin e tij me Smolyaninovin, në një kohë kur GRU-ja po ndihmonte në krijimin e kompanive private ushtarake si mbulesë për operacionet e saj.

Në vitin 2017, Borisovi u shpall në kërkim për një rast të marrjes së paligjshme të kontrollit mbi Institutin Shtetëror të Projektimit Arkitektonik dhe të Ndërtimit. Ai u fsheh në Bullgari dhe u ekstradua në Rusi në vitin 2021.

Besohej se po vuante dënimin në një burg rus. Megjithatë, “The Insider” thotë se ka konfirmuar se ai u lirua menjëherë pas burgosjes fillestare dhe mori një pasaportë të re, të cilën më pas e përdori për udhëtime të shumta jashtë vendit.

Hetimi i “The Insider” dhe “Der Spiegel” arrin në përfundimin se operacioni i dështuar në aeroportin Leipzig/Halle ishte pjesë e një rrjeti më të gjerë aktivitetesh sabotimi, ku, sipas provave të publikuara nga hetuesit, inteligjenca ushtarake ruse përdori persona me lidhje kriminale për të kryer operacione në Evropë.