Moldavia cakton zgjedhjet për 28 shtator – Në betejën mes BE-së dhe kampit rus

Ligjvënësit moldavë kanë caktuar zgjedhjet e ardhshme parlamentare për 28 shtator – një provë e demokracisë së brishtë të vendit, e cila po lëkundet midis forcave pro-evropiane dhe pro-ruse.

Gjithsej 57 deputetë votuan më 17 prill për mbajtjen e zgjedhjeve më 28 shtator, ndërsa 32 abstenuan.

Partia pro-perëndimore PAS e Presidentes Maia Sandu pritet të përballet me një sfidë të fortë nga një koalicion tre-partiak i kryesuar nga rivali i saj Alexandr Stoianoglo.

Ish-zyrtari i Bankës Botërore, i arsimuar në Harvard, mundi me ngushticë Stoianoglo-n në zgjedhjet presidenciale në fund të vitit të kaluar.

Stoianoglo, një ish-prokuror i përgjithshëm, do të drejtojë koalicionin, i cili thotë se synon të përmirësojë marrëdhëniet me Rusinë duke ruajtur një orientim perëndimor.

Para vendimit të parlamentit, Sandu tha se vendi ishte i detyruar të zhvillonte zgjedhje të ndershme, duke shtuar se moldavët duhet të “vendosin të ardhmen e vendit” dhe se gjyqësori duhet “të ndëshkojë ata që përfshihen në blerjen e votave ose detyrimin”.

Moldavia, një nga vendet më të varfra të Evropës, iu dha statusi i kandidatit për në BE në vitin 2022 dhe hapi bisedimet e anëtarësimit vitin e kaluar pasi qëndroi në anën e vendosur me fqinjin e saj, Ukrainën, pas pushtimit të paprovokuar të Rusisë në vitin 2022 dhe bashkimit me regjimin e sanksioneve të BE-së kundër Moskës.

Sandu e ka lidhur trashëgiminë e saj me pranimin e Moldavisë në Bashkimin Evropian, ndërsa Stoianoglo nga Gagauzia – një rajon autonom turqishtfolës i Moldavisë me tendenca pro-ruse – ka theksuar çështjen e ligjit dhe rendit.

Megjithatë, si Prokuror i Përgjithshëm, Stoianoglo u kritikua gjerësisht për dështimin e tij për të luftuar korrupsionin në nivelet më të larta.

Në veçanti, ai u akuzua për mosveprim në rastet e Veaceslav Platon, një oligark i implikuar në zhdukjen e rreth 1 miliard dollarëve nga bankat e vendit dhe oligarkut të arratisur Ilan Shor, i cili u kap në kamera duke i dhënë një çantë me pamje të dyshimtë liderit dhe ish-presidentit të PRSM, Igor Dodon.

Rusia është akuzuar prej kohësh për destabilizimin e politikës moldave përmes dezinformimit dhe mbështetjes financiare për partitë e skajshme.

Moska e ka dënuar atë që e quan “ndërhyrjen perëndimore” në punët e brendshme të Moldavisë, veçanërisht pasi partia e Sandu PAS shtrëngoi ligjet për financimin e fushatës dhe ndaloi mediat pro-ruse të akuzuara për përhapjen e propagandës së luftës.

Në Gagauzia, autoritetet lokale kanë rezistuar hapur ndaj reformave të qeverisë qendrore dhe analistët thonë se kjo mund të luajë një rol përçarës gjatë fushatës zgjedhore – veçanërisht nëse kandidatët e mbështetur nga Rusia margjinalizohen.

Në Transnistria, enklavën separatiste nën kontrollin de facto rus, zgjedhjet shihen si një barometër i vullnetit politik të Kishinjeut.

Një fitore vendimtare për PAS, thonë analistët, mund të mbështesë përpjekjet e Moldavisë për të vendosur autoritetin mbi rajonin e shkëputur dhe për të forcuar bashkëpunimin me BE-në për sigurinë kufitare.

Zyrtarët e BE-së, përfshirë anëtarët e Parlamentit Evropian, i kanë bërë thirrje Moldavisë që të sigurojë zgjedhje të lira, të drejta dhe transparente dhe paralajmëruan se çdo shenjë e shtypjes politike ose e tepruar ligjore mund të komplikojë bisedimet e pranimit.

/www.rferl.org