Çfarë është Kaliningrad dhe pse është i rëndësishëm për Rusinë

Rusia dhe Lituania janë përfshirë në një mosmarrëveshje pasi BE-ja ndaloi transportin e disa mallrave me destinacion Kaliningrad përmes territorit të saj. Por, ku është Kaliningrad, pse është pjesë e Rusisë dhe çfarë e bën atë kaq kyç?

Lituania ka filluar të hënën të bllokojë mallrat e ndaluara nën sanksionet anti-ruse të BE-së për t’u transportuar përmes territorit të saj në enklavën e Kaliningradit të Rusisë. Artikujt e ndaluar përfshijnë qymyrin, metalet dhe materialet e ndërtimit. Gjatë fundjavës, pamjet në video treguan disa blerje paniku në dyqanet e furnizimeve të ndërtimit.

Ministria e Jashtme e Rusisë e ka cilësuar ndalimin si “hapur armiqësor” dhe ka kërkuar që tranziti përmes rajonit të rikthehej menjëherë. Moska paralajmëroi se Lituania mund të përballet me masa të “ndikimit serioz negativ” si përgjigje.

Lituania, megjithatë, ka thënë se ishte thjesht duke përmbushur përgjegjësitë e saj si një anëtare e BE-së duke zbatuar sanksionet e vendosura ndaj Rusisë në përgjigje të pushtimit të saj në Ukrainë.

Çfarë është Kaliningrad?

Kaliningrad është rajoni më ujor i Rusisë. Është një enklavë, që do të thotë se nuk ka kufij me Rusinë kontinentale. Kaliningrad ka një rrip të bregdetit të Detit Baltik në perëndim të tij, ndërsa kufizohet me Lituaninë në veri dhe lindje dhe me Poloninë në jug. Përfshin një sipërfaqe prej 15,000 kilometra katrorë (rreth madhësisë së Timorit Lindor) dhe ka një popullsi prej rreth një milion. Kryeqyteti i tij është qyteti me emër Kaliningrad, ku jeton rreth gjysma e kësaj popullsie.

Pse Kaliningrad i përket Rusisë?

Zona e Kaliningradit të sotëm dikur ishte pjesë e Mbretërisë së Prusisë dhe kishte një popullsi të përzier polake, lituaneze dhe gjermanishtfolëse. Pas humbjes së Gjermanisë naziste në fund të Luftës së Dytë Botërore, territori iu dorëzua Rusisë Sovjetike. Qyteti i tij kryesor, i njohur në kohët gjermane si Königsberg (lituanezët e quanin Karaliaucius), u riemërua Kaliningrad – i njëjti emër i dhënë të gjithë zonës.

Pas rënies dhe shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, Kaliningrad u bë pjesë e Rusisë.

Pse është Kaliningrad i rëndësishëm për Rusinë?

Vendndodhja gjeografike e Kaliningradit është strategjikisht dhe ushtarakisht e favorshme për Rusinë. Është porti i vetëm i Rusisë në Detin Baltik që është pa akull gjatë gjithë vitit dhe Flota Ruse e Detit Baltik është e vendosur atje.

Rusia gjithashtu mban raketa bërthamore në Kaliningrad, duke i vendosur ato në një distancë të afërt goditëse të kryeqyteteve të mëdha evropiane. Vendet fqinje Lituania dhe Polonia janë shtete të BE-së dhe NATO-s.

Për çfarë tjetër njihet në Kaliningrad?

Filozofi Immanuel Kant lindi në Königsberg, qyteti i sotëm i Kaliningradit, në vitin 1724. Ai e kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij në qytetin prusian dhe shtrihet i varrosur atje. Kanti është i famshëm për përpjekjet për të sintetizuar përparimin shkencor dhe moral.

Kaliningrad gjithashtu ndodh të jetë qendra e tregtisë së qelibarit në botë. Rreth 90 për qind e rezervave të qelibarit në botë gjenden atje.