Ekonomia ruse me ngjashmëri të frikshme me periudhën e fundit sovjetike

Një ndjenjë e fortë déjà vu po shoqëron diskutimet aktuale për ekonominë e Rusisë.

Zyrtarët dhe politikanët rusë flasin me tone dhe argumente që kujtojnë në mënyrë të pashmangshme gjysmën e dytë të viteve 1980 në Bashkimin Sovjetik. Pyetja kryesore nuk është më nëse këto paralele ekzistojnë, ato janë të qarta dhe të dukshme, por sa kohë do të zgjasë kjo situatë dhe më e rëndësishmja, si do të përfundojë ajo.

Në paraqitjen e tij vjetore, presidenti Vladimir Putin u përpoq të paraqesë një pamje sa më pozitive të mundshme të ekonomisë ruse. Ai pranoi se rritja e GDP-së për vitin aktual është vetëm rreth 1%, një shifër anemike që vjen kryesisht nga sektorët e financuar drejtpërdrejt nga shteti, sidomos ai i mbrojtjes.

Megjithatë, ai gjeti një mënyrë për ta anashkaluar këtë problem: duke krahasuar tre vitet e fundit si tërësi, rritja kumulative arrin në 9.7%, krahasuar me vetëm 3.1% në Eurozonë. Kjo teknikë e “aritmetikës kreative” kujton propagandën e fundit sovjetike, ku performanca ekonomike e kohës krahasohej gjithmonë me vitin 1913 carist, pavarësisht rafteve bosh në dyqane dhe radhëve të gjata për produkte bazë. Atëherë, si edhe tani, pak njerëz u besonin këto statistika zyrtare.

Putin e përshkroi rritjen e ulët të GPD-së si një zgjedhje të qëllimshme politike nga qeveria dhe Banka Qendrore, me qëllim frenimin e inflacionit. Sipas tij, ky objektiv është arritur: inflacioni pritet të mbyllet nën 6%. Por pak orë më vonë, Banka Qendrore, nën drejtimin e Elvira Nabiullinës, e minoi këtë narrativë duke ulur normën e interesit vetëm me 50 pikë bazë, nga 16.5% në 16%. Nëse inflacioni është vërtet nën 6%, kjo do të thotë një normë reale interesi rreth 10%, një nga më të lartat në botë.

Për krahasim, Brazili ka 9.2%, Meksika 5.3%, ndërsa vende si Turqia dhe Argjentina, me norma nominale shumë të larta, vuajnë nga inflacion që i afrohet ose e tejkalon ato. Nabiullina shpjegoi se inflacioni ka rënë, por jo në mënyrë të qëndrueshme. Shifra 6% shfaqet vetëm në të dhëna javore, të cilat nuk janë të besueshme për të identifikuar trendet afatgjata. Për më tepër, inflacioni u rrit në tetor dhe ra në nëntor, ndërsa nga janari pritet të përshpejtohet përsëri për shkak të rritjes së TVSH-së në një gamë më të gjerë biznesesh dhe rritjeve të reja të tarifave të shërbimeve publike.

Gjatë transmetimit, një pronar i vogël furrë buke iu ankua Putinit për shfuqizimin e regjimit të Taksës Patentë, që do t’i rrisë ndjeshëm taksat dhe do ta detyrojë të punësojë një kontabilist. Përgjigjja e tij ishte minimale, raportojnë mediet opozitare ruse.

Parashikimi buxhetor afatgjatë i qeverisë shtrihet deri në vitin 2042 dhe është i habitshëm për dy arsye: së pari, për horizontin e tij ekstremisht të gjerë dhe së dyti, për sinqeritetin e pazakontë, buxheti pritet të mbetet në deficit gjatë gjithë kësaj periudhe. Çmimi i naftës parashikohet optimistisht në 69 dollarë për fuçi deri në 2031, ndërsa zyrtarët premtojnë se të ardhurat nga nafta do të zëvendësohen gradualisht nga të ardhurat tatimore.

Putin siguroi se rritja e TVSH-së nuk është permanente, por nuk specifikoi kur do të përfundojë. Data 2042 vetë duket simbolike, duke evokuar romanet distopike si “Moska 2042” e Venedikt Yerofeyev dhe Vladimir Voinovich.

Realiteti i tregut të naftës është shumë më i ashpër. Sanksionet perëndimore e kanë ulur çmimin efektiv të naftës ruse Urals nën 35 dollarë për fuçi në terma realë, ndoshta 10-15 dollarë pas zbritjeve dhe kostove të transportit në “flotën fantazmë”. Ky është pikërisht niveli që paralizoi ekonominë sovjetike në mesin e viteve 1980. Situata mund të përkeqësohet më tej nga një luftë potenciale për pjesë tregu: Arabia Saudite nuk ka hequr kuotat e prodhimit, nafta venezueliane po kthehet gradualisht në tregjet globale dhe ajo iraniane pret ende në det të hapur.

Shpenzimet ushtarake tani arrijnë në 7.3% të PBB-së, një shifër e krahasueshme me nivelet e fundit sovjetike, sipas të dhënave të prezantuara nga ministri i Mbrojtjes, Andrei Belousov. Edhe nëse lufta do të përfundonte nesër, Rusia do të paguante për të për vite me radhë, ndër të tjera përmes kostove të larta të interesit në obligacionet qeveritare. Vetëm këtë vit, shteti ka lëshuar gati 102.5 miliardë dollarë në borxhe të reja. Qeveria po mbështet gjithnjë e më shumë sektorë në vështirësi: nga prodhuesit e makinave dhe avionëve, te hekurudhat, qymyrgjyqësit, metalet dhe vetë naftën.

Madje edhe ndërmarrjet e mbrojtjes po hasin probleme, punëtorët në një uzinë strategjike mekanike u ankuan së fundmi për pagesa të papaguara dhe drejtori u përgjigj duke i akuzuar për mungesë patriotizmi./TheGeoPost.