BE miraton ndalimin total të importit të gazit nga Rusia

Vendet e Bashkimit Evropian dhanë miratimin e tyre përfundimtar për të ndaluar importet e gazit rus deri në fund të vitit 2027, duke e bërë zotimin për të prerë lidhjet me ish-furnizuesin e tyre kryesor ligjërisht të detyrueshëm, gati katër vjet pas agresionit rus në Ukrainë.

Ministrat nga vendet e BE-së miratuan ligjin në një takim në Bruksel, megjithëse Sllovakia dhe Hungaria votuan kundër dhe Bullgaria abstenoi.

Hungaria tha se do ta kundërshtonte ligjin në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë.

Bëhet e ditur se ndalimi ishte hartuar për t’u miratuar nga një shumicë e përforcuar vendesh, duke i lejuar asaj të kapërcente kundërshtimin nga Hungaria dhe Sllovakia, të cilat mbeten shumë të varura nga importet ruse të energjisë dhe duan të mbajnë lidhje të ngushta me Moskën.

Sipas marrëveshjes, BE-ja do të ndalojë importet e gazit natyror të lëngshëm rus deri në fund të vitit 2026 dhe gazin e tubacioneve deri më 30 shtator 2027.

Ligji lejon që ky afat të shtyhet deri më 1 nëntor 2027, më së voni, nëse një vend po përpiqet të mbushë rezervuarët e tij me gaz jo-rus përpara dimrit.

Rusia furnizonte më shumë se 40% të gazit të BE-së para vitit 2022. Kjo pjesë ra në rreth 13% në vitin 2025, sipas të dhënave më të fundit të disponueshme të BE-së.

Por disa vende të BE-së vazhdojnë t’i paguajnë Moskës për naftë, gaz të tubacioneve dhe gaz natyror të lëngshëm, duke kundërshtuar përpjekjet e tyre për të mbështetur Ukrainën dhe për të kufizuar financimin e ekonomisë ruse të kohës së luftës.

Muajin e kaluar, pesë importuesit më të mëdhenj të BE-së shpenzuan 1.4 miliardë euro për energjinë ruse, kryesisht për gaz dhe LNG, treguan të dhënat nga Qendra jofitimprurëse për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër.

Hungaria ishte blerësi më i madh, përpara Francës dhe Belgjikës.

BE-ja vendosi sanksione mbi naftën ruse të transportuar nga deti në vitin 2022, por kurrë nuk propozoi sanksione mbi importet e gazit, të cilat do të kërkonin miratim unanim nga të 27 vendet e BE-së.

Ligji i BE-së i ndalon kompanitë të nënshkruajnë marrëveshje të reja për gazin rus dhe do t’u kërkojë atyre që kanë kontrata ekzistuese t’i ndërpresin ato për të përmbushur ndalimin.

Për kontratat ekzistuese, importet sipas marrëveshjeve afatshkurtra të nënshkruara para 17 qershorit 2025 do të ndalohen më 25 prill 2026 për LNG-në dhe më 17 qershor për gazin e tubacionit.

Kontratat afatgjata duhet të hiqen gradualisht deri në afatet përfundimtare.