Vuçiq me Orbanin kishte planifikuar lidhjen me naftësjellësin rus “Druzhba”

Planet për lidhjen e Serbisë me naftësjellësin rus “Druzhba” mund të shërbejnë si një test për qëndrueshmërinë e politikës së Bashkimit Evropian.

Nëse Brukseli tashmë ka miratuar përjashtime për Hungarinë dhe Sllovakinë për importin e naftës ruse, atëherë lind pyetja nëse do të ishte politikisht dhe ligjërisht e qëndrueshme të pengohej Serbia të kërkonte trajtim të ngjashëm brenda sistemit ekzistues të përjashtimeve.

Kjo çon gjithashtu në pyetjen nëse sanksionet e BE-së po e humbasin fuqinë e tyre kur ekzistojnë përjashtime të përhershme ose të përkohshme, sidomos në sektorin e energjisë.

Serbia është vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë në përputhje me BE-në. Aktualisht, nafta e papërpunuar në Serbi vjen vetëm përmes një rruge — përmes Kroacisë dhe sistemit JANAF.

Pas vendosjes së sanksioneve të BE-së ndaj naftës ruse, furnizimi me naftë ruse drejt Serbisë u ndërpre në fund të vitit 2022, shkruan evropaelire (në gjuhën serbe).

Ideja për lidhjen me naftësjellësin “Druzhba” synon të mundësojë furnizimin me naftë ruse duke shmangur kufizimet e BE-së.

Por ky projekt ngre dilema politike, sepse BE synon të reduktojë gradualisht dhe më pas të ndalojë plotësisht importin e energjisë ruse deri në vitin 2027.

Ekspertët paralajmërojnë se një lidhje e re me “Druzhba” mund të mos jetë e qëndrueshme afatgjatë dhe mund të shndërrohet në një investim të rrezikshëm, nëse politika energjetike e BE-së ndryshon më tej.

Projekti është diskutuar në kuadër të bashkëpunimit me Hungarinë gjatë qeverisjes së Viktor Orbanit, i cili ka mbajtur marrëdhënie të ngushta me Serbinë dhe ka mbështetur përjashtimet për importin e naftës ruse.

Megjithatë, me ndryshimet politike në Hungari dhe pasigurinë për qëndrimet e ardhshme, edhe e ardhmja e këtij projekti mbetet e paqartë.

Kroacia, përmes sistemit JANAF, ka ofruar rrugë alternative për furnizimin e Serbisë me naftë jo-ruse dhe ka deklaruar se ka kapacitete të mjaftueshme për të përmbushur nevojat e Serbisë dhe Hungarisë.