Serbia nën lupën e Komisionit të Venedikut për mangësitë në drejtësi

Komisioni i Venedikut vlerësoi në një opinion urgjent se ndryshimet e fundit në një sërë ligjesh gjyqësore në Serbi heqin mbrojtjet ekzistuese të mëparshme për autonominë e prokurorisë.

Amendamentet në një sërë ligjesh gjyqësore, të propozuara nga Uglješa Mrdić, një deputet nga Partia Progresive Serbe në pushtet, u miratuan në janar.

U miratuan ndryshimet në Ligjin për Prokurorinë Publike, Ligjin për Këshillin e Lartë të Prokurorisë, Ligjin për Organizimin dhe Kompetencën e Organeve Shtetërore në Luftën kundër Krimit të Teknologjisë së Lartë, Ligjin për Gjyqtarët dhe Ligjin për Selitë dhe Juridiksionin Territorial të Gjykatave dhe Prokurorive Publike.

Komisioni i Venedikut, një organ ekspertësh i Këshillit të Evropës, i ka lëshuar nëntë rekomandime Serbisë se si t’i adresojë mangësitë e saj.

• Kthim në një sistem jo-hierarkik për të vendosur mbi kundërshtimet ndaj udhëzimeve të detyrueshme, si dhe vendimet mbi transferimin e juridiksionit dhe zëvendësimin.
• Vendimi mbi kundërshtimet ndaj programit vjetor të punës së prokurorisë publike duhet të mbetet brenda juridiksionit të Këshillit të Lartë të Prokurorisë.
• Në vend të pëlqimit paraprak të detyrueshëm, ligji duhet të specifikojë në cilat raste Prokuroria e Lartë Publike është e detyruar të informojë Ministrinë e Drejtësisë për marrëveshjet e bashkëpunimit ndërkombëtar.
• Emërimet e përkohshme të kryeprokurorëve publikë duhet të kufizohen në një vit, pa mundësinë e riemërimit.
• Të përjashtohet mundësia e rizgjedhjes së kryeprokurorëve publikë në të njëjtën pozicion pas skadimit të mandatit të tyre.
• Hiqni mundësinë e përsëritjes së caktimeve të përkohshme dhe kufizojini ato në të njëjtat nivele hierarkike. Caktimet e përkohshme duhet të mbeten përjashtimore.
• Prokurorët, emërimet e përkohshme të të cilëve u ndërprenë para kohe, duhet të kthehen në pozicionet e tyre në Prokurorinë për Krimin e Organizuar, duke futur një mekanizëm për zëvendësimin e tyre gradual përmes emërimeve të rregullta.
• Të sigurohet autonomi më e madhe strukturore dhe operative për Departamentin Special për Krimet e Teknologjisë së Lartë.
• Mandatet e kryetarëve të gjykatave, si rregull, nuk duhet të rinovohen, me përjashtime në raste të kufizuara dhe rrethana të jashtëzakonshme.

Komisioni i Venedikut deklaroi gjithashtu se ndryshimet ligjore kërkonin debat serioz publik, konsultime me palët e interesuara përkatëse dhe një vlerësim të plotë të ndikimit.

Komisioni arriti në përfundimin se kjo nuk ishte arritur.

Opinioni deklaroi gjithashtu se u njoh legjitimiteti i qëllimeve të autoriteteve për përmirësimin e efikasitetit dhe qartësisë së sistemit ligjor dhe se u pranua transferimi i juridiksionit për të vendosur mbi referimet e përkohshme në Këshillin e Lartë të Prokurorisë.

Pas kritikave nga komuniteti profesional dhe Bashkimi Evropian, Kryetarja e Parlamentit serb Ana Brnabić kërkoi mendimin e Komisionit të Venedikut.

Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiç, njoftoi më parë se Serbia është gati të hyjë në “procesin e korrigjimit” të ligjeve të reja gjyqësore vetëm nëse Komisioni i Venedikut ka kundërshtime thelbësore./REL