Pas një humbjeje dërrmuese, çfarë i pret tani Vuçiqit të Serbisë?

Pas humbjes së zgjedhjeve parlamentare në Serbi, presidenti Aleksandar Vuçiç po përballet me thirrje për hetime ligjore lidhur me akuzat për korrupsion dhe lidhje të mundshme me krimin e organizuar.

Përfaqësues të opozitës dhe analistë politikë vlerësojnë se largimi i tij nga pushteti mund të hapë rrugën për hetimin e vendimeve dhe projekteve të realizuara gjatë më shumë se një dekade të qeverisjes së tij.

Sipas një analize të Radios Evropa e Lirë, pas humbjes së zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit, Vuçiq ka dalë nga pushteti për herë të parë pas më shumë se një dekade, gjatë së cilës ka shërbyer fillimisht si kryeministër dhe më pas si president i Serbisë.

Megjithatë, ai ka dhënë sinjale se nuk synon të tërhiqet nga politika. Në një video të publikuar më 31 tetor në rrjetin social X, Vuçiç shfaqet përkrah ish-kryeministrit hungarez Viktor Orban, i cili gjithashtu humbi zgjedhjet në prill të këtij viti.

Në videon 72-sekondëshe, dy politikanët diskutojnë për humbjet e tyre zgjedhore, ndërsa Vuçiq e përfundon mesazhin me deklaratën: “Do të kthehemi!”.

Një ditë më vonë, presidenti serb foli sërish për planet e tij politike, duke pranuar se rikthimi në pushtet në një periudhë të shkurtër nuk është i mundur.

“Njerëzit po thonë se po planifikoj rikthimin tim në pushtet. E di që kjo është e pamundur në një afat të shkurtër”, deklaroi Vuçiq, duke iu referuar më pas Listës Studentore, kundërshtare e tij politike.

“Planoj t’i mposht ata dhe ne do t’i mposhtim ata”, shtoi ai.

Vuçiq vazhdon të jetë figura kryesore e Partisë Progresive Serbe (SNS), pavarësisht humbjes së zgjedhjeve. Ai ka paralajmëruar riorganizimin e udhëheqjes së partisë, e cila tashmë pritet të kalojë një periudhë në opozitë.

Lista Studentore fiton shumicën, nis presioni për hetime

Lista Studentore fitoi 140 nga 250 ulëset në parlamentin serb, duke siguruar shumicën parlamentare. Megjithatë, mungesa e një strukture të qartë udhëheqëse mund ta vështirësojë dhe ngadalësojë formimin e qeverisë së re.

Kandidati kryesor i kësaj liste, kardiologu Ilija Srdanoviç, pas votimit deklaroi për Radion Evropa e Lirë se Vuçiq tashmë i përket “historisë politike”.

Fushata e Listës Studentore ishte përqendruar kryesisht në luftën kundër korrupsionit dhe forcimin e institucioneve të pavarura. Lëvizja u fuqizua pas protestave masive që pasuan shembjen e stacionit hekurudhor në Novi Sad, në nëntor të vitit 2024, ku humbën jetën disa persona.

Studentët dhe protestuesit fajësuan korrupsionin dhe punimet e dobëta për tragjedinë, duke kërkuar përgjegjësi nga zyrtarët dhe institucionet shtetërore.

Pas zgjedhjeve, janë shtuar kërkesat për dorëheqje të zyrtarëve të lartë dhe hetime për abuzimet e mundshme gjatë qeverisjes së SNS-së.

Më 1 nëntor u arrestuan dy drejtues të lartë të policisë, megjithëse prokuroria bëri të ditur se arrestimet nuk kishin lidhje me rezultatet zgjedhore.

Ndërkohë, përfaqësuesi i Listës Studentore, Jovo Bakiç, në një intervistë për televizionin publik kroat HRT, më 27 tetor, foli për atë që e cilësoi si “aktivitet kriminal” të Vuçiqit.

Ai kërkoi që të hetohen plotësisht të gjitha lidhjet që ish-presidenti mund të ketë pasur me krimin e organizuar.

Analistët: Vuçiq mund të përballet me hetime për projektin në Novi Sad

Analistët politikë në Serbi vlerësojnë se ndryshimi i pushtetit mund të sjellë pasoja edhe për rrethin e ngushtë të Vuçiqit, përfshirë zyrtarët që kanë shërbyer gjatë qeverisjes së tij.

Dushan Spasojeviç, analist politik, tha për Radion Evropa e Lirë se sjellja e Vuçiqit pas humbjes zgjedhore është një përpjekje për të mbajtur të bashkuar strukturën e tij politike dhe për të parandaluar shpërbërjen e saj.

“Vuçiqi tani po vepron me guxim, duke u përpjekur të inkurajojë njerëzit e tij dhe të parandalojë shembjen e strukturës së tij si një shtëpi prej letrash”, u shpreh Spasojeviç.

Sipas tij, shumëçka do të varet nga zhvillimet gjatë ditëve dhe javëve të ardhshme, veçanërisht nga periudha e tranzicionit mes qeverisë së vjetër dhe asaj të re.

Spasojeviç beson se fillimisht mund të përballen me procedura ligjore vartësit e Vuçiqit, por vlerëson se ekzistojnë prova të mjaftueshme që mund ta përfshijnë edhe vetë presidentin në hetimet për shembjen e stacionit hekurudhor në Novi Sad.

Projekti, i cili ishte një prej investimeve kryesore të qeverisë serbe dhe përfshinte investime kineze, është shndërruar në një nga çështjet më të mëdha politike në Serbi pas tragjedisë së nëntorit 2024.

Ndërkaq, Dragan Popoviç, drejtues i Qendrës për Politika në Beograd, vlerëson se do të ishte e vështirë të imagjinohej që prokuroria të mos hetonte edhe Vuçiqin, të cilin e përshkroi si kreun e një “piramide autokratike”.

Megjithatë, ai paralajmëroi se mbetet e paqartë se për cilat vepra penale mund të sigurohen prova të mjaftueshme.

“Pyetja e dytë është se për çfarë do të jenë në gjendje të gjejnë prova të mjaftueshme, për çfarë do të jenë në gjendje ta akuzojnë. Kjo ndoshta do të jetë më pak se sa presin qytetarët”, deklaroi Popoviç.

Ai shtoi se çdo proces i mundshëm gjyqësor kundër Vuçiqit do të ishte jashtëzakonisht i ndërlikuar dhe mund të zgjaste për një kohë të gjatë.

Humbja e zgjedhjeve nga SNS-ja shënon një kthesë të rëndësishme në politikën serbe, por mbetet të shihet nëse qeveria e re do të arrijë t’i kthejë premtimet për luftimin e korrupsionit në hetime konkrete dhe përgjegjësi ligjore për zyrtarët e periudhës së kaluar.