Joseph: Washingtoni kërkon largim të pakthyeshëm të Rusisë nga NIS, topi është në fushën e Vuçiqit, jo më në Moskë

Qasja e Shteteve të Bashkuara ndaj Serbisë është ashpërsuar ndjeshëm, me fokus të veçantë te çështja e kompanisë së naftës NIS, ndikimi rus dhe zhvillimet e brendshme politike, përfshirë protestat qytetare.

Kështu vlerëson eksperti amerikan i Ballkanit, Edward Joseph, i cili foli për televizionin N1 pas një seance dëgjimore në Kongresin e SHBA-së.

Joseph tha se çështja e NIS-it është aktualisht në qendër të vëmendjes së vendimmarrësve në Uashington dhe se administrata amerikane është e vendosur që Rusia të largohet plotësisht dhe në mënyrë të pakthyeshme nga pronësia e kësaj kompanie strategjike në Serbi.

Sipas tij, SHBA-të nuk do të pranojnë zgjidhje formale apo “dredhi”, ku Gazprom Neft do të vazhdonte të kishte kontroll real mbi NIS-in përmes palëve të treta.

Ai theksoi se Kongresi amerikan, ndonëse rrallë merret me Ballkanin për shkak të krizave të tjera globale, këtë herë ka treguar interes të veçantë për rajonin dhe për situatën në Serbi. Joseph u ka kërkuar ligjvënësve amerikanë që të veprojnë shpejt dhe të mbështesin edhe opsionin e shtetëzimit të NIS-it.

Duke folur për pasojat e mundshme humanitare dhe ekonomike, Joseph tha se çdo kosto për qytetarët e Serbisë do të vinte ekskluzivisht nga Rusia, në rast se ajo hakmerret ndaj Beogradit për largimin nga NIS.

Ai shtoi se SHBA-të dhe partnerët e Bashkimit Evropian pritet të përpiqen të ndihmojnë Serbinë nëse përballet me presion apo hakmarrje ruse.

Sipas tij, përgjegjësia tani është te Beogradi dhe te presidenti Aleksandar Vuçiç, i cili ka paralajmëruar se çështja duhet të zgjidhet deri më 15 janar. Joseph vlerësoi se Rusia po përpiqet ta zvarrisë procesin, pa u interesuar për qytetarët e Serbisë, ashtu siç nuk është interesuar për pasojat e luftës në Ukrainë.

Në këtë kontekst, eksperti amerikan theksoi edhe dallimin mes Serbisë dhe Hungarisë, duke thënë se Beogradi nuk gëzon të njëjtin trajtim të privilegjuar si Budapesti. Ndërsa Hungaria ka marrë përjashtime njëvjeçare për importet e naftës dhe gazit nga Rusia, Serbia po përballet me kërkesën e qartë për largimin e rusëve nga pronësia strategjike.

Joseph foli edhe për çështje të tjera të ndjeshme, përfshirë ndërtesën e Shtabit të Përgjithshëm në Beograd dhe vendimin për t’ia dhënë atë një kompanie të lidhur me Jared Kushner.

Ai tha se kjo temë është përmendur edhe në Kongres dhe se ka shqetësime për transparencën e marrëveshjes, si dhe për aftësinë e qeverisë së Vuçiçit për të përmbushur obligimet përballë kundërshtimit të gjerë publik.

Sipas tij, protestat qytetare dhe pezullimi i projekteve të mëdha, si ai i minierës Jadar, tregojnë një aktivizëm demokratik në rritje dhe një paaftësi të qeverisë për të çuar përpara vendime të kontestuara.

Ai rikujtoi deklaratën e përfaqësuesit amerikan në Beograd se “Serbia është në një udhëkryq”, duke e cilësuar çështjen e NIS-it si një pikë kthese për orientimin e ardhshëm të vendit.

Joseph përfundoi se largimi i rusëve nga NIS dhe kthimi i kompanisë nën kontrollin e plotë të Serbisë do të hapte një kapitull të ri në marrëdhëniet me SHBA-të dhe Perëndimin, ndërsa moszbatimi i kësaj do të ishte një tjetër dëshmi e krizës politike dhe institucionale në vend./TheGeopost.