“Dhunë, kërcënime dhe parregullsi”, BE alarmohet për zgjedhjet në Serbi, kërkon hetim të menjëhershëm

Komisionerja e BE-së për Zgjerim, Marta Kos, dhe raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Tonino Picula, shprehën shqetësim të thellë për incidentet dhe parregullsitë e shumta që shënuan zgjedhjet lokale në dhjetë komuna në Serbi.

Deklaratat e zyrtarëve evropianë tregojnë se BE-ja tani i ka njohur qartë problemet serioze demokratike në Serbi dhe se kjo do të ndikojë në procesin e integrimit evropian, megjithëse ndryshimet nuk do të vijnë brenda natës.

Zgjedhjet lokale të 29 marsit në Serbi u zhvilluan në një atmosferë jashtëzakonisht të tensionuar, të shënuara nga incidente fizike dhe akuza të shumta për manipulim zgjedhor.

Gjatë gjithë ditës, u dokumentuan parregullsi masive, siç janë ekzistenca e qendrave të thirrjeve, mbajtja e listave paralele të votuesve dhe sjellja e organizuar e “votuesve fantazmë”.

Aktivistët dhe gazetarët ishin gjithashtu shënjestër e sulmeve fizike nga mbështetësit e regjimit.

Komisionerja Kos, tha se dhuna, kërcënimet dhe parregullsitë serioze në qendrat e votimit janë plotësisht të papranueshme për një vend që aspiron anëtarësimin në Bashkimin Evropian.

Ajo theksoi se është me rëndësi thelbësore që autoritetet kompetente në Serbi të kryejnë një hetim të shpejtë dhe transparent të të gjitha rasteve të raportuara në mënyrë që të sigurohet përgjegjësia e autorëve.

Kos gjithashtu kujtoi se zgjedhjet e lira dhe të ndershme janë themeli i vlerave demokratike dhe një nga kushtet kryesore në procesin e integrimit evropian.

Raportuesi Tonino Picula, deklaroi se këto zgjedhje lokale u kompromentuan në thelb nga abuzimet dhe presionet sistematike.

Ai theksoi se qeveria përsëri përdori metodat e frikësimit, ku aktivistët dhe gazetarët që raportuan për procesin zgjedhor u sulmuan posaçërisht.

Picula vlerësoi se çdo shkelje e integritetit të votimit përbën një rrezik të drejtpërdrejtë për rendin demokratik, pavarësisht nivelit të zgjedhjeve.

Kryetarja e Asamblesë Kombëtare, Ana Brnabiq, iu përgjigj këtyre kritikave duke pohuar se vlerësime të tilla janë dashakeqe dhe përfaqësojnë përhapjen e qëllimshme të dezinformatave në lidhje me procesin zgjedhor.

Ajo hodhi poshtë akuzat e zyrtarëve nga Brukseli dhe Strasburgu, duke këmbëngulur se zgjedhjet u zhvilluan në përputhje me ligjin dhe standardet demokratike.

Naim Leo Beshiri, drejtor i Institutit për Çështje Evropiane, i thotë Danas se deklaratat e Marta Kos dhe Tonino Pizzula përfaqësojnë një pikë kthese në marrëdhënien e BE-së me zgjedhjet në Serbi.

Siç shpjegon ai, kur komisioneri flet për dhunë të papranueshme dhe bën thirrje për hetime, dhe raportuesi i Parlamentit Europian thotë hapur se zgjedhjet u kompromentuan nga presionet dhe abuzimet, kjo do të thotë se “Brukseli nuk ka më iluzione për gjendjen e demokracisë në vend”.

“Kjo nuk është më çështje parregullsish teknike, por një modeli politik qeverisjeje të bazuar në presion, kontroll të institucioneve dhe frikësim të votuesve. BE-ja e sheh këtë, por për vite me radhë zgjodhi ta relativizonte. Tani nuk ka më vend për atë lloj rehatie politike”, thotë Beshiri.

Sipas tij, pasojat nuk do të jenë spektakolare brenda natës, por do të jenë të thella dhe afatgjata, duke shtuar se Serbia po hyn në zonën e rrugës së ngrirë evropiane, me kushtëzime gjithnjë e më të rrepta, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit dhe zgjedhjeve.

“Me fjalë të tjera, qeveria në Beograd mund të vazhdojë të simulojë integrimin evropian, por do të jetë gjithnjë e më e vështirë të marrë besueshmëri politike dhe para nga BE-ja. BE-ja më në fund ka thënë publikisht atë që qytetarët e Serbisë e kanë ditur prej kohësh, zgjedhjet nuk janë më të lira. Pas deklaratave të Marta Kos dhe Picula, çdo histori për ‘përparimin’ e Serbisë drejt BE-së duket si një trillim politik”, shtoi ai.

Ai thekson se ajo që është e rëndësishme që qytetarët ta kuptojnë është se Serbia nuk është anëtare e Bashkimit Evropian dhe se ata nuk mund të presin më shumë nga Brukseli për t’u kujdesur për liritë dhe zgjedhjet tona, por se ne duhet të kërkojmë mbështetje “brenda nesh dhe të kërkojmë përgjegjësi nga bartësi i autoritetit publik”.

“Marta Kos nuk mund të jetë më përgjegjëse për gjendjen e ligjit dhe respektimin e tij sesa Zagorka Dolovac, as Picula nuk mund të jetë më përgjegjëse sesa Brnabiq. Ne duhet të kërkojmë fokusin për gjendjen e shoqërisë dhe zemërimin për shkak të tmerrit që jetojmë në Nemanja 11 dhe Andriçevo venac 1. Nëse dikush nuk e ka të qartë se çfarë nënkupton autokracia, mjaftoi të shihte tërbimin e policisë dhe strukturave kriminale në dhjetë komuna, dhe mbrëmë, para rektoratit”, thotë ai.

Sipas tij, BE-ja mund të vendosë sanksione të synuara ndaj Kriçkës, Dolovacit dhe familjeve dhe “shërbëtorëve” të tyre që përfitojnë drejtpërdrejt financiarisht për shkak të gjendjes së paligjshmërisë, rrahjes së qytetarëve, studentëve, gazetarëve dhe përfaqësuesve të shoqërisë civile.

“Ka pak mundësi që kjo të ndodhë shpejt, sepse nëse presin që ne të bëhemi Bjellorusi, në Bruksel duhet ta dinë se atëherë sanksionet nuk do të kenë një efekt të madh. Ai duhet të distancohet nga autoritetet kriminale më shpejt, më fort dhe më mirë, por të gjejë një mënyrë që qytetarët e Serbisë të mos vuajnë për shkak të kësaj”, përfundon Beshiri.

Goran Miletiq, themelues dhe drejtor ekzekutiv i Fondacionit Balkans Forward, vlerëson se deklaratat e Marta Kos dhe Tonin Picula janë një vazhdim i pritur i deklaratave gjithnjë e më të ashpra nga përfaqësuesit e Bashkimit Evropian, kur bëhet fjalë për situatën në Serbi.

“Në përgjithësi, përfaqësuesit e Komisionit Evropian janë gjithmonë më të butë dhe përdorin formulime pak më të shtrembëruara kur komentojnë situatat në vendet e tjera, por këtë herë deklarata është më se e qartë – “dhunë, kërcënime dhe parregullsi”. Kjo nuk lë vend për dilemë në lidhje me qëndrimin e Komisionit Evropian. Kryetari i PE-së, Picula, gjithashtu flet qartë për dhunën dhe presionet, kështu që është shumë e qartë se BE-ja patjetër do të ndërmarrë disa hapa”, shpjegon ai.

Nëse do të jetë vetëm një ngrirje e mëtejshme e fondeve nga Plani i Rritjes apo nëse do të ketë edhe presion dhe mbërritjen e misionit që dikur ekzistonte në Maqedoni, Miletiq thotë se është e vështirë të vlerësohet.

“Në Bruksel, mbizotëron pikëpamja se autoritetet në Serbi e kanë kaluar vijën e kuqe dhe se duhet bërë diçka specifike. Megjithatë, kjo sigurisht nuk do të ndodhë para zgjedhjeve në Hungari pas dhjetë ditësh”, përfundon ai.

Sekretarja e përgjithshme e Lëvizjes Evropiane në Serbi, Dragana Gjurica, i thotë gazetës Danas se bazuar në deklaratat e Kos dhe Picula, është e qartë se Brukseli nuk ka më vend për formulime të buta dhe eufemizma diplomatike.

“Ajo që më parë formulohej si “shqetësim” ose “nevojë për përmirësim” tani quhet me emrin e saj të vërtetë: dhunë, presione dhe abuzime që janë incidente sistemike dhe jo të izoluara. Dhe ky është thelbi i problemit, sepse është e papranueshme që në një vend që aspiron të anëtarësohet në BE, zgjedhjet të shoqërohen me frikë dhe presion mbi qytetarët, dhunë ndaj medias dhe vëzhguesve, dhe padyshim kushte të pabarabarta”, theksoi ai.

Për këtë arsye, siç pohon ai, mënyra se si shteti organizon zgjedhjet dhe si i trajton qytetarët e vet nuk mund të trajtohet më si një çështje e brendshme, duke shtuar se nëse qytetarët nuk kanë lirinë e zgjedhjes pa presion dhe frikë, atëherë është logjike që Brukseli jo vetëm të vërë në dyshim cilësinë e zgjedhjeve, por edhe kapacitetin themelor demokratik të shtetit.

“Dhe në Bruksel u tha qartë se Serbia mund të anëtarësohet në BE vetëm si një vend demokratik. Në praktikë, kjo mund të ketë pasoja shumë specifike. Nuk do të thotë që nesër BE-ja do ta mbyllë zyrtarisht derën, por do të thotë që çdo diskutim i mëvonshëm rreth Serbisë në BE do të jetë më i vështirë, politikisht më pak i favorshëm dhe me më pak besim. Dhe ky besim është një burim i pazëvendësueshëm që qeveria padyshim e ka shpenzuar. Dhe pa atë besim, nuk ka hapje të grupeve, nuk ka përparim të vërtetë në negociata dhe nuk ka qasje cilësore në fondet evropiane. Me fjalë të tjera, çmimin e paguajnë qytetarët e Serbisë dhe qeveria është padyshim e gatshme ta sakrifikojë atë për hir të ruajtjes së pushtetit”, përfundon Gjurica.

The Geopost