A po ia tregojnë fundin Vuçiqit protestat në Serbi?

Deklarata e Aleksandar Vuçiqit nga Pekini se mandati i tij “po mbaron së shpejti” dhe se “mund të japë dorëheqjen”, tingëllon si një fjali e thënë shkarazi, por në fakt tregon se protestat masive në Serbi po e shtyjnë pushtetin të reagojë më nervozisht se zakonisht.

Edhe kur Vuçiqi mundohet t’i minimizojë tubimet duke i quajtur “boshe” dhe “pa përmbajtje”, fakti që i kushton vëmendje, flet për numrat dhe u referohet “vlerësimeve të shërbimeve”, tregon se ai e kupton një gjë, protesta nuk është më vetëm zhurmë në rrugë, por problem politik.

Kur një president që ka mbajtur fort kontrollin, mbi institucionet, mbi mediat proqeveritare dhe mbi aparatin shtetëror, fillon të flasë për dorëheqje, ka dy shpjegime të mundshme.

E para: protestat po e bëjnë të kushtueshme qeverisjen dhe po e godasin te ajo që i duhet më shumë, te imazhi i stabilitetit dhe kontrollit.

E dyta: kjo mund të jetë edhe taktikë. Vuçiqi shpesh e përdor dramën politike për të testuar terrenin a do të tremben njerëzit, a do të ndahen protestuesit, a do të fillojnë të mendojnë “po ikën ky, çka pastaj?”. Pra, ideja e dorëheqjes mund të përdoret si presion psikologjik mbi shoqërinë dhe kundërshtarët.

Kur pushteti i quan protestat “boshe”, synon t’ua heqë kuptimin, të thotë se “këta s’kanë ide, s’kanë plan, veç bërtasin”. Por në realitet, protestat masive shpesh nuk dalin në rrugë me program qeverisës në xhep. Njerëzit dalin sepse janë lodhur nga korrupsioni, nga kapja e shtetit, nga presioni politik, nga propaganda, nga ndjenja se “s’ndryshon asgjë”.

Kjo është arsyeja pse minimizimi ndonjëherë i kthen si bumerang, qytetarët e dëgjojnë dhe mendojnë se pushteti nuk po i merr seriozisht.

Kur Vuçiqi thotë se “tre shërbesa dhanë vlerësime” për turmën në Slavija, ai po e zhvendos diskutimin nga “pse po protestojnë” te “sa ishin”. Kjo është mënyrë e vjetër, numrat përdoren për ta ulur moralin e protestuesve dhe për t’i bindur njerëzit që rrinë në shtëpi se “s’ka masë”.

Por këtu ka një problem për pushtetin: te protestat masive, nuk vendos vetëm matematika. Vendosin pamjet, ritmi dhe këmbëngulja. Nëse tubimet përsëriten dhe rriten, atëherë edhe kur numrat diskutohen, efekti politik bëhet real.

Askush s’mund ta thotë me siguri vetëm nga një deklaratë. Por një gjë është e qartë, Vuçiqi po e pranon indirekt se protestat po e prekin. Edhe kur i quan “jo shqetësuese”, ai po merret me to, po i fajëson për incidente dhe po i kornizon si rrezik për rendin.

Kjo do të thotë se protesta ka hyrë në fazën ku pushteti duhet të zgjedhë, ose e shton presionin dhe i trajton si problem policor, ose bën lëshime të kontrolluara për t’i zbutur, ose tenton t’i kanalizojë në një lojë politike që e menaxhon vet (p.sh. ndryshime, riformatim, zgjedhje).

Pra kur një lider fillon të flasë publikisht për dorëheqje, edhe si “mundësi”, zakonisht është shenjë se situata nuk është aq e qetë sa do të donte ta paraqiste.