Kush është Milan Knezheviç, politikani proserb në Mal të Zi që po kërkon “çnjohjen” e Kosovës?

Kryetari i Partisë Demokratike Popullore (DNP), Milan Knezheviç, po rikthen sërish në qendër të debatit një nga temat më të ndjeshme politike në Mal të Zi, njohjen e pavarësisë së Kosovës. Këtë herë, përmes një iniciative që synon “çnjohjen” e Kosovës, fillimisht në nivel lokal e më pas në Parlamentin e Malit të Zi.

Nisma nis nga Zeta, ku më 12 maj pritet që Kuvendi Komunal të miratojë një vendim simbolik për “çnjohjen” e Kosovës. Juridikisht, një veprim i tillë nuk prodhon asnjë efekt. Komunat nuk kanë kompetenca në politikën e jashtme dhe nuk mund të vendosin për njohje apo çnjohje shtetesh. Kjo është ekskluzivisht përgjegjësi e institucioneve qendrore të shtetit.

Megjithatë, në Ballkan, veprimet simbolike shpesh kanë peshë politike më të madhe sesa vetë efekti i tyre ligjor. Pikërisht këtu qëndron edhe thelbi i kësaj nisme. Qëllimi nuk duket të jetë ndryshimi i menjëhershëm i kursit shtetëror të Malit të Zi, por krijimi i një atmosfere politike, mobilizimi i elektoratit proserb dhe mbajtja gjallë e një teme që vazhdon të prodhojë polarizim të fortë në shoqërinë malazeze.

Knezheviç prej vitesh përdor temat identitare si instrument politik. Sa herë skena politike hyn në periudha tensioni ose pasigurie, rikthehen në plan të parë çështje si Kosova, Serbia, NATO apo raportet me Rusinë. Janë tema që emocionalizojnë debatin publik dhe mobilizojnë bazën nacionaliste serbe në Mal të Zi. Edhe kësaj radhe, momenti nuk duket rastësor.

Në prapavijë ekziston një klimë e vazhdueshme përplasjeje mes dy vizioneve për shtetin malazez. Njëra palë e sheh të ardhmen e vendit të lidhur me Bashkimin Evropian dhe NATO-n, ndërsa pala tjetër kërkon lidhje më të forta politike, kulturore dhe strategjike me Serbia dhe Russia.

Knezheviç është ndër figurat më të zëshme të këtij kampi të dytë dhe DNP-ja konsiderohet prej kohësh si pjesë e bllokut proserb dhe proruz.

Për këtë arsye, iniciativa për Kosovën lexohet më shumë si sinjal politik sesa si proces real institucional. Në thelb, ajo synon të testojë terrenin politik dhe të krijojë një zinxhir vendimesh simbolike në komunat me shumicë serbe, me shpresën që presioni publik të transferohet më pas në nivel parlamentar. Vetë Knezheviç ka paralajmëruar se synon ta çojë këtë çështje edhe në Parlamentin e Malit të Zi, duke kërkuar nga qeveria të tërheqë njohjen e Kosovës.

Por pikërisht aty nis përplasja me realitetin politik dhe ndërkombëtar të vendit.

Mali i Zi e ka njohur Kosovën në vitin 2008 dhe prej atëherë ky vendim është bërë pjesë e orientimit të tij strategjik euro-atlantik. Një tërheqje e njohjes do të kishte pasoja serioze diplomatike për një shtet anëtar të NATO-s dhe kandidat për integrim europian. Për më tepër, do të prodhonte tensione të forta të brendshme në një shoqëri që vazhdon të mbetet thellësisht e ndarë në çështjet identitare.

Në këtë kuptim, edhe shumë analistë në Mal të Zi e shohin të pamundur që një iniciativë e tillë të përkthehet lehtë në vendim shtetëror. Por kjo nuk do të thotë se tema është pa pasoja. Përkundrazi, efekti politik mund të jetë i konsiderueshëm. Vetë debati rrit tensionet, polarizon opinionin publik dhe vendos nën presion partitë e qendrës dhe qeverinë që të pozicionohen qartë.

Emri i Knezheviçit vazhdon gjithashtu të lidhet me episodin e vitit 2016, kur autoritetet malazeze pretenduan për një tentativë grushti shteti në ditën e zgjedhjeve parlamentare, me përfshirjen e nacionalistëve serbë dhe elementëve rusë.

Edhe pse proceset gjyqësore përfunduan me anulime të vendimeve të mëparshme, ngjarja mbetet simbol i përplasjes së vazhdueshme për orientimin strategjik të Malit të Zi.

Për mbështetësit e tij, Knezheviç përfaqëson rezistencën ndaj politikave që ata i konsiderojnë të imponuara nga Perëndimi. Për kundërshtarët, ai mbetet simbol i një politike që harmonizohet më shumë me interesat e Beogradit dhe Moskës sesa me kursin euro-atlantik të Podgoricës.

Pra edhe nëse Zeta miraton më 12 maj një rezolutë për “çnjohjen” e Kosovës, efekti praktik ndaj statusit të Kosovës do të jetë zero.

Por në politikën ballkanike, shpesh simbolika vlen më shumë sesa juridiksioni. Dhe pikërisht aty qëndron rëndësia reale e kësaj nisme: jo te mundësia për të ndryshuar politikën shtetërore, por te aftësia për të prodhuar tension, për të mobilizuar elektoratin dhe për të rikthyer edhe një herë në qendër të debatit betejën për identitetin dhe drejtimin strategjik të Malit të Zi.

The Geopost