Interpretimi i melodisë së këngës serbe “Oj Kosovo, Kosovo”, e cila përmban pretendime territoriale ndaj Kosovës, në koncertin hapës të Forumit të Zgjerimit të Bashkimit Evropian në Bruksel, nxiti reagime të shumta politike dhe diplomatike. Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, shprehu keqardhje për përzgjedhjen e saj, ndërsa zyrtarët e Kosovës kërkuan përgjegjësi dhe sqarime nga organizatorët.
Polemika shpërtheu pas koncertit të mbajtur më 15 nëntor në Bruksel, gjatë mbrëmjes hapëse të Forumit të Zgjerimit të Bashkimit Evropian, organizuar nga Komisioni Evropian.
Në aktivitetin me titull “Meloditë e unitetit: Harmoni nga udhëkryqi i Evropës”, krahas pjesëve muzikore nga vendet që synojnë anëtarësimin në BE, u interpretua edhe melodia e këngës serbe “Oj Kosovo, Kosovo”, e njohur për tekstin që kundërshton heqjen dorë nga Kosova dhe e paraqet atë si pjesë të Serbisë.
Edhe pse vargjet nuk u kënduan gjatë koncertit, titulli i këngës u shfaq në ekran, duke nxitur reagime për përfshirjen e saj në një aktivitet të organizuar nga institucioni më i lartë ekzekutiv i Bashkimit Evropian.
Më 16 nëntor, komisionarja Marta Kos shprehu keqardhje për përzgjedhjen e këngës, duke thënë se ajo nuk përfaqëson në asnjë mënyrë qëndrimin e Komisionit Evropian apo qëndrimin e saj personal ndaj Kosovës dhe historisë së saj.
Ajo theksoi se është e vetëdijshme për vuajtjet dhe sakrificat e njerëzve në këtë pjesë të Evropës dhe nënvizoi rëndësinë e pajtimit, pa harruar dallimet dhe përvojat historike.
“Ne nuk kërkojmë që dallimet të harrohen, por po ndërtojmë një Evropë ku dallimet nuk do të jenë arsye për të penguar të ardhmen”, deklaroi Kos.
Kënga e krijuar në kohën e ngritjes së nacionalizmit serb
Kënga “Sa Kosova zora sviće”, e njohur edhe si “Oj Kosovo, Kosovo”, u krijua në vitin 1989 nga këngëtari dhe kompozitori serb Lubomir Manasijeviq.
Sipas rrëfimit të tij për gazetën serbe “Večernje novosti”, frymëzimi për këngën erdhi nga pjesëmarrja në shënimin e 600-vjetorit të Betejës së Kosovës, në Manastirin e Graçanicës, në qershor të vitit 1989.
Teksti ndërthur referenca ndaj historisë mesjetare dhe trashëgimisë fetare serbe me pretendime për përkatësinë territoriale të Kosovës.
Në një prej vargjeve thuhet “Ne damo te Kosovo” – “Nuk të japim, Kosovë”, ndërsa në pjesë të tjera Kosova paraqitet si tokë që u ka takuar gjithmonë serbëve dhe që është trashëguar nga të parët.
Kënga u krijua në një periudhë të ngritjes së nacionalizmit serb nën udhëheqjen e Sllobodan Millosheviqit, në kohën kur Serbia po ndërmerrte hapa për kufizimin drastik të autonomisë së Kosovës.
Në vitin 1989, shqiptarët e Kosovës u përballën me represion të thellë politik dhe institucional, ndërsa një dekadë më vonë vendi u përfshi në luftën e viteve 1998-1999.
Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008, por Serbia vazhdon të mos e njohë atë.
Reagimet nga Kosova: Kërkohen shpjegime nga Komisioni Evropian
Përfshirja e melodisë në koncert nxiti reagime nga përfaqësuesit institucionalë të Kosovës dhe zyrtarë të Parlamentit Evropian.
Kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian, Jeton Zulfaj, kritikoi interpretimin e saj, duke e lidhur përmbajtjen e këngës me periudhën e represionit të regjimit të Millosheviqit ndaj shqiptarëve të Kosovës.
Ai kërkoi shpjegime nga Komisioni Evropian për përzgjedhjen e repertorit, por edhe për mungesën e përfaqësuesve institucionalë të Kosovës në Forum.
Edhe ambasadori i Kosovës në Bruksel, Agron Bajrami, e cilësoi të papranueshme përfshirjen e këngës në një aktivitet që synon promovimin e zgjerimit evropian dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë.
Sipas tij, përmbajtja e këngës nuk mund të trajtohet thjesht si shkëmbim kulturor, pasi ajo përmban pretendime politike mbi territorin e Kosovës.
Bajrami kërkoi që Komisioni Evropian dhe komisionarja Kos të sqarojnë se kush e kishte përzgjedhur dhe miratuar repertorin muzikor.
Reagim pati edhe nga raportuesi për Kosovën në Parlamentin Evropian, Riho Terras.
Ai tha se incidenti mund të ketë qenë ose një provokim i qëllimshëm, ose rezultat i mungesës së njohurive nga ana e organizatorëve.
Sipas Terrasit, interpretimi i një kënge që përmban pretendime mbi sovranitetin e Kosovës në një aktivitet evropian për zgjerimin ishte i papërshtatshëm dhe kërkon shpjegim nga Komisioni Evropian.
Donika Emini: Nuk besoj se ishte pakujdesi
Ekspertja për çështje evropiane, Donika Emini, e cila ishte e pranishme në koncertin hapës të Forumit të Zgjerimit, vuri në pikëpyetje nëse përzgjedhja e melodisë ishte thjesht një gabim organizativ.
Emini tha se organizatorët duhej të kishin treguar më shumë kujdes ndaj ndjeshmërive historike dhe politike të rajonit.
“Nuk mendoj që është prej pakujdesisë”, deklaroi ajo, duke theksuar se problemi nuk lidhet me gjuhën serbe të këngës, por me pretendimet territoriale ndaj Kosovës që përmban teksti i saj.
Emini kritikoi edhe mënyrën se si komisionarja Kos ia atribuoi përzgjedhjen muzikantëve, duke vlerësuar se përgjegjësia për repertorin nuk mund të shmanget në këtë mënyrë.
Ajo paralajmëroi se incidenti mund të ketë pasoja për marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian, në një kohë kur Prishtina dhe Brukseli po përpiqen të tejkalojnë tensionet e viteve të fundit.
“Ndikimi është shumë i madh”, tha Emini, duke vlerësuar se ngjarja mund të ndikojë negativisht jo vetëm në dialogun Kosovë-Serbi, por edhe në atmosferën e përgjithshme të marrëdhënieve mes Prishtinës dhe Brukselit.
Kosova pa përfaqësues institucionalë në Forumin e Zgjerimit
Përveç polemikës për këngën, Forumi i Zgjerimit nxori në pah edhe çështjen e përfaqësimit të Kosovës në këtë aktivitet të rëndësishëm evropian.
Edicioni i dytë i Forumit, i mbajtur më 15 dhe 16 nëntor në Bruksel, mblodhi udhëheqës evropianë, përfaqësues të vendeve që synojnë anëtarësimin në BE, ekspertë dhe organizata të shoqërisë civile.
Në program ishin përfshirë presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, komisionarja për Zgjerim, Marta Kos, presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, si dhe përfaqësues të vendeve të ndryshme të procesit të zgjerimit.
Kryenegociatori i Kosovës, Jeton Zulfaj, kritikoi mungesën e një ftese për përfaqësuesit institucionalë të vendit.
Megjithatë, komisionarja Kos kundërshtoi pretendimin se Kosova nuk ishte ftuar në Forum.
“Nuk është e saktë që përfaqësuesit e Kosovës nuk janë ftuar”, deklaroi ajo, duke theksuar se në aktivitet merrnin pjesë persona nga të gjitha vendet kandidate dhe kandidate potenciale.
Por, Kos konfirmoi se pesë vende kandidate ishin të përfaqësuara nga zyrtarë të qeverive të tyre, ndërsa nga Kosova në diskutime merrte pjesë ekspertja e shoqërisë civile, Donika Emini.
Ajo nuk dha sqarime të hollësishme nëse ftesa u ishte dërguar institucioneve të Kosovës dhe pse ato nuk ishin përfaqësuar në të njëjtën mënyrë si qeveritë e vendeve të tjera.
Kosova aplikoi për anëtarësim në Bashkimin Evropian në dhjetor të vitit 2022, por kërkesa e saj ende nuk ka kaluar në fazën që do t’i hapte rrugë marrjes së statusit të vendit kandidat.
Pesë nga 27 vendet anëtare të BE-së nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, ndërsa normalizimi i marrëdhënieve me Serbinë vazhdon të jetë një nga çështjet kryesore në rrugën e saj drejt integrimit evropian.
Bashkimi Evropian ndërmjetëson dialogun ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit dhe u kërkon të dyja palëve zbatimin e marrëveshjeve të arritura.
“Në këtë frymë, ne vazhdojmë ta mbështesim Kosovën në rrugën e saj evropiane”, përfundoi komisionarja Marta Kos.
The GeoPost

Fetoshi: Dëshpërimi ‘paralajmërues’ i Vuçiqit
Stradner ironizon ashpër Vuçiqin: Do ta çmontoja gjithë strukturën e kalbur të inteligjencës serbe dhe do ta ndërtoja nga fillimi
Ministri serb në Moskë: Nuk heqim dorë nga Kosova, partneriteti me Rusinë dhe Kinën mbetet strategjik
Bajraktari: BE-ja shpesh aplikon standarde të dyfishta ndaj Kosovës, aleati më i besuar mbetet SHBA-ja
Spanja thotë se nuk do të jetë pengesë për afrimin e Kosovës me BE-në
Studentët në Serbi publikojnë programin politik: Kosovën e duan pjesë të Serbisë, kundërshtojnë pavarësinë dhe aspiratat ndërkombëtare