Punë të premtuara në Rusi, luftë dhe vdekje në Ukrainë: Si mashtrohen dhe rekrutohen të huajt nga vendet e varfra

Njëzet e dy vjeçarit Razan Hossain iu premtua një punë në ndërtim në Rusi. Në vend të kësaj, ai gjeti dhimbje dhe vdekje në fushën e betejës në luftën e Moskës kundër Ukrainës.

Hossain dhe familja e tij kishin shpresuar për një të ardhme më të mirë kur i diplomuari i shkollës së mesme hipi në një aeroplan në Daka të Bangladeshit, më 7 maj së bashku me 30 bashkatdhetarë.

Babai i tij ishte i sëmurë dhe perspektiva e marrjes së pagave të mira të premtuara nga rekrutuesit e kishte joshur të largohej nga atdheu.

Ato shpresa u shkatërruan brenda pak ditësh.

Në vend që t’i bashkohej një ekipi ndërtimi, Hossaini e gjeti veten në një kamp ushtarak rus në vijën e frontit, ku iu dha një pushkë automatike dhe një furnizim i madh me municione.

Ai, së bashku me disa bashkatdhetarë, u urdhërua më pas – pothuajse pa asnjë stërvitje – të shtynte përpara njësive ruse ndërsa ato përparonin drejt vijave të frontit.

Familjet dhe individët në Bangladesh të intervistuar nga Radio Evropa e Lirë thonë se fillimisht u rekrutuan për punë civile, por më vonë u dërguan në zona luftimesh.

Hossain është ndër të paktët bangladeshas që arriti të kthehet në shtëpi nga lufta pasi i mbijetoi lëndimeve të rënda në këmbë që e kanë lënë të ketë nevojë për paterica për të ecur.

“Njëzet nga bashkatdhetarët e mi u vranë në sulme me dronë para syve të mi”, tha Razan për Radion Evropa e Lirë, duke konfirmuar raportet e fundit se shumë bangladeshas janë zhvendosur në front – ndonjëherë me rezultate vdekjeprurëse – në luftën e Rusisë kundër Ukrainës.

Në vend të një pak sigurie financiare, “gjithçka është e humbur”, shton ai shpejt.

Historia e Razanit mbështet gjithashtu akuzat nga Kombet e Bashkuara dhe shumë grupe të të drejtave të njeriut, të cilat e kanë akuzuar Kremlinin se ka joshur shtetas të huaj në Rusi me premtime pune, vetëm për t’i përdorur ata si ushqim në vijën e frontit të një lufte në të cilën nuk kërkuan të bashkoheshin.

Vlerësimet nga burimet e inteligjencës dhe monitoruesit e luftës thonë se Rusia po përpiqet të rimbushë forcat e saj mes viktimave alarmante që, sipas disa vlerësimeve, numërojnë më shumë se 1.5 milion që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë në shkurt 2022.

Një raport i OKB-së muajin e kaluar shkoi deri aty sa akuzoi Rusinë për rekrutimin e shtetasve të huaj nga të paktën 29 vende në disa raste përmes “mashtrimit” dhe duke kryer “trafikim” dhe shkelje të tjera të të drejtave të njeriut.

“Komisioni [i të Drejtave të Njeriut të OKB-së] ka gjetur prova se shtetas nga 29 vende në të gjithë kontinentet janë rekrutuar në forcat e armatosura ruse në koordinim me agjentë që veprojnë në të gjithë botën”, thuhet në raport .

“Viktimat, të gjithë burra, u rekrutuan në forcat e armatosura ruse nëpërmjet mashtrimit dhe imitimit. Ata u joshën për të hyrë në Federatën Ruse nga agjentë që shfrytëzuan dobësitë e tyre dhe i joshën të pranonin oferta të rreme punësimi civil që dukeshin fitimprurëse, të vërteta dhe të besueshme.”

Autoritetet ruse kanë mohuar vazhdimisht çdo akuzë për rekrutim mashtrues ose të paligjshëm të shtetasve të huaj. Ato thonë se të gjithë të huajt që luftojnë përkrah forcave të saj e bëjnë këtë tërësisht vullnetarisht përmes kontratave formale ushtarake.

Ofertë pune në ndërtim

Hossain, i cili është nga distrikti jugperëndimor Jhenaidah i Bangladeshit, thotë se historia e tij filloi kur një agjenci rekrutimi e quajtur Jabale Noor i ofroi punësim në Rusi.

Me gjendjen financiare të familjes së tij në një gjendje të vështirë, ai thotë se nuk humbi kohë duke pranuar ofertën. Familja e tij shiti tokën për të rregulluar vizën dhe shpenzimet e udhëtimit — rreth 1 milion taka bangladeshiane (afërsisht 8,000 dollarë).

Ai thotë se agjencia e rekrutimit i ofroi atij, së bashku me 30 të rinj të tjerë, 75,000 rubla (rreth 930 dollarë) në muaj për të punuar në një vend ndërtimi.

Ata zbarkuan në Moskë më 7 maj dhe u dërguan menjëherë në një zonë lufte qindra kilometra larg, tha ai.

Atje, një grup prej 30 bangladeshasish u nda në tre grupe, tha Hossain, secili prej të cilëve u dërgua në një drejtim të ndryshëm me një njësi të ndryshme ushtarake ruse.

«U rekrutova si ndihmës elektricist dhe kisha të gjitha dokumentet e nevojshme ligjore për punën. Por më detyruan të luftoja», tha ai.

Më 14 qershor, Razan u plagos në një sulm me dron. Në vend që ta transportonin në spital për t’u kuruar nga plagët e rënda, komandanti i njësisë së tij refuzoi dhe ofroi vetëm ndihmën e parë minimale.

“Më privuan nga ushqimi dhe më rrahën kur më kërkuan trajtimin e duhur… Pjesa e poshtme e trupit më ishte djegur dhe kisha humbur dëgjimin, por ata nuk i kushtuan vëmendje”, shtoi Hossain, i cili u kthye në Bangladesh në fund të gushtit pasi mori ndihmë nga një mjek i dhembshur dhe Ambasada e Bangladeshit në Moskë.

Grupet e të drejtave të njeriut thonë se Rusia ka kërkuar në të gjitha vendet e botës për të rinj që mund t’i joshë nga vendi i tyre. Si pjesë e ofertës së saj, Moska ofron para dhe përfitime të tjera të mundshme, thonë ata.

Në maj të vitit 2023, Presidenti rus Vladimir Putin nënshkroi një dekret që thjeshtonte shtetësinë ruse për shtetasit e huaj që nënshkruajnë kontrata për shërbim ushtarak në Forcat e Armatosura të Rusisë.

Amnesty International thotë se ka kryer intervista në dy kampe ukrainase të të burgosurve të luftës midis viteve 2024 dhe 2026, ku janë gjetur individë nga Brazili, Kolumbia, Kuba, Egjipti, Sierra Leone, Sri Lanka, Somalia dhe Afrika e Jugut, të cilët ishin rekrutuar për të luftuar për Rusinë.

“Hulumtimi i Amnesty International tregon se si Forcat e Armatosura të Rusisë po i forcojnë radhët e tyre me shtetas të huaj ekonomikisht të prekshëm dhe po i përdorin ata si mish për top në luftën e agresionit kundër Ukrainës”, tha Agnes Callamard, sekretare e përgjithshme e Amnesty International.

“Duke u bazuar në rrugët paraprake shfrytëzuese të migracionit dhe praktikat abuzive ndaj migrantëve dhe refugjatëve në Rusi, rekrutuesit kanë zhvilluar një sistem shtrëngimi, mashtrimi dhe zhgënjimi, duke përfshirë premtime të rreme për punësim civil ose jo-luftarak, për të rekrutuar të huajt në ushtri.

“Pasi viktimat nënshkruajnë dokumentet, shpesh në një gjuhë që nuk e kuptojnë, komandantët ushtarakë kufizojnë lëvizjet e tyre, i vendosin ata në vijat e frontit me përgatitje minimale dhe kërcënojnë ata që kërkojnë një rrugëdalje”, tha Callamard.

Bangladeshi, një vend ku një e pesta e 176 milionë banorëve të tij jetojnë në varfëri, është mësuar të dërgojë punëtorë jashtë vendit.

Për shembull, vlerësimet thonë se rreth 5 milionë bangladeshas jetojnë dhe punojnë në Lindjen e Mesme, duke e bërë Bangladeshin burimin e dytë më të madh të punëtorëve migrantë në rajon pas Indisë, me Pakistanin që renditet i treti.

Disa familje i dërgojnë fëmijët e tyre jashtë vendit për të përfituar nga ofertat për arsimim.

Shtetas të huaj që luftojnë për Rusinë

Familja e Asif Faijay Nayan tha se e dërguan djalin e tyre në Moskë pasi morën një ofertë që ai të ndiqte shkollën e mjekësisë në Moskë. Por më parë, ai duhej të shërbente katër muaj në luftë.

Nëna e tij, Firdaus Nigar, i tha Radios Evropa e Lirë se mandati i tij në detyrë do të përfundonte më 15 tetor. Përpara kësaj date, ata kishin dëgjuar rregullisht për të. Që atëherë, asgjë.

“Kolegu i tij më ka kontaktuar për të më thënë se djali im është shëndoshë e mirë, por shqetësimi ynë nuk do të zhduket derisa ta dëgjojmë zërin e tij”, tha ajo, duke shtuar se të tjerë i kanë thënë se djali i saj është “i sëmurë dhe në spital”.

Të dhënat nga Platforma e Punësimit Jashtë Shtetit e Byrosë së Fuqisë Punëtore, Punësimit dhe Trajnimit të Bangladeshittregojnë se gjithsej 7,449 shtetasve të Bangladeshit iu dhanë leje punësimi në Rusi midis 1 janarit 2025 dhe 27 tetorit 2026.

Një hetim i përbashkët nga organizatat joqeveritare me seli në Bangladesh, Fortify Rights dhe Truth Hounds, në mars tregon se të paktën 104 shtetas të Bangladeshit u rekrutuan në ushtrinë ruse dhe të paktën 34 u vranë.

Gazetari nga Daka, Mohammad Jamil Khan, i tha Radios Evropa e Lirë se bangladeshët e rekrutuar përmes agjencive lokale zakonisht marrin viza pune gjashtëmujore ruse.

Kur këto viza skadojnë, shpjegoi ai, punëtorëve u jepen dy mundësi: të nënshkruajnë një kontratë të re për t’u bashkuar me ushtrinë ruse dhe t’u rinovohen vizat, ose të largohen nga vendi, zakonisht duke fituar më pak sesa kanë shpenzuar për të shkuar atje.

OJQ-ja BRAC me seli në Daka pretendon se autoritetet ruse u sekuestrojnë pasaportat dhe telefonat migrantëve nga Bangladeshi, të cilët më pas u detyruan të nënshkruanin “marrëveshje shërbimi vullnetar” para vendosjes së tyre në baza ushtarake.

Ajo i ka bërë thirrje qeverisë të hetojë mijëra bangladeshas që ende ndodhen në Rusi, për të ndaluar që të tjerë të detyrohen të luftojnë.

“Qeveria duhet të zbulojë se sa prej tyre ende punojnë atje, sa janë përfshirë në luftë dhe sa janë ende gjallë”, tha për Radion Evropa e Lirë Shariful Islam Hasan , drejtor i Programit të Migracionit të BRAC-ut.

Radio Evropa e Lirë kontaktoi Ministritë e Jashtme dhe të Brendshme të Bangladeshit në lidhje me numrin e shtetasve të Bangladeshit, si me dokumente ashtu edhe pa dokumente, në Rusi dhe natyrën e punës së tyre, por nuk mori asnjë përgjigje.

Karrem Armiku

Ndërkohë, autoritetet e Bangladeshit thonë se po hetojnë situatën, ndërsa konfirmojnë se të paktën 17 burra që mbërritën në Rusi në fillim të majit u vranë në ditën e tyre të parë të vendosjes në luftë.

Muajin e kaluar, ata arrestuan dy burra të dyshuar për trafikimin e të paktën 30 shtetasve të Bangladeshit në Rusi me premtime për vende pune me paga të larta. Një kërkim për dy të tjerë, shtetas kirgizë-rusë, të cilët punonin me rekrutuesit Jabal-e-Noor, RS International dhe TS Overseas Limited, është ende në vazhdim.

Nuk janë ngritur akuza kundër asnjërit prej tre rekrutuesve.

Ndërkohë, Mohammad Asaduzzaman, kreu i Batalionit të Reagimit Special (SRB) të Bangladeshit, në tetor akuzoi ushtrinë ruse se po përdorte vendasit e Bangladeshit si karrem për të gjetur pozicionet e armikut.

“Forcat ruse përcaktuan rrjedhën e tyre të mëtejshme të veprimit pasi bangladeshasit ranë viktimë e një sulmi me dron [ukrainas]”, u tha ai gazetarëve për sulmin, të cilin Hossain tha se i mbijetoi.

Hossain thotë se, ndërsa jeta e tij ka qenë e shkatërruar — ai nuk mund të ecë pa ndihmë dhe nuk mund të punojë për shkak të gjendjes së tij shëndetësore — ai pati fat që u kthye.

Shumë të afërm të të vrarëve po kërkojnë që autoritetet ruse dhe të Bangladeshit të ndihmojnë në gjetjen dhe riatdhesimin e trupave të të dashurve të tyre që mbeten të zhdukur.

Firoza Khatun i tha Radios Evropa e Lirë se djali i saj, Yasin, shkoi në Rusi pasi u rekrutua për të punuar për një kompani në shtator të vitit 2024.

Tre muaj më vonë, ai i tha familjes së tij se po shkonte në vijën e frontit të luftës.

Khatun tha se foli me të birin më 25 mars 2025, përpara se të ndërpritej çdo komunikim midis tyre.

Një javë më vonë, një nga kolegët e djalit të saj tha se Yasin kishte vdekur. Kontaktet e mëtejshme me kolegë të tjerë nga Bangladeshi, tha ajo, konfirmuan se ai vdiq më 27 mars.

«Trupi i tij është ende në Rusi», tha Khatun.

“Dëshira jonë e fundit është ta varrosim trupin e djalit tim në shtëpinë tonë në Bangladesh në përputhje me ritualet fetare… por ne jemi të pafuqishëm.”