Pesë arsye pse bisedimet SHBA-Ukrainë-Rusi mund të dështojnë: Putini nuk po tregon gatishmëri për paqe

Shtetet e Bashkuara po intensifikojnë përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, me bisedimet trepalëshe mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë që pritet të zhvillohen më 10 dhe 11 nëntor në Abu Dabi.

Këto do të jenë bisedimet e para mes tre palëve që nga shkurti i këtij viti, pas një periudhe ngecjeje të përpjekjeve diplomatike, pjesërisht për shkak të konfliktit me Iranin.

Në prag të takimit, presidenti amerikan, Donald Trump, ka shprehur optimizëm për arritjen e një marrëveshjeje, duke deklaruar në emisionin “60 Minutes” të televizionit CBS se beson që palët janë shumë pranë një dakordimi dhe se lufta mund të përfundojë së shpejti.

Megjithatë, pritshmëritë për ndonjë përparim të rëndësishëm mbeten të ulëta. Sipas analizave të ekspertëve, ekzistojnë pesë pengesa kryesore që mund ta vështirësojnë arritjen e një marrëveshjeje mes palëve.

1. Rusia i përdor negociatat për të fituar kohë

Pengesa kryesore për përparimin e bisedimeve mbetet qëndrimi i Moskës dhe mungesa e shenjave se presidenti rus, Vladimir Putin, është i gatshëm të bëjë lëshime për t’i dhënë fund luftës.

Rusia mund t’i ndalë luftimet duke pranuar një armëpushim që do të ruante vijat aktuale të frontit, një kërkesë që Kievi dhe Perëndimi e kanë paraqitur si hap drejt përfundimit të konfliktit.

Megjithatë, Putini nuk ka treguar gatishmëri për një zgjidhje të tillë. Analistët vlerësojnë se Moska i ka përdorur edhe negociatat e mëparshme për të fituar kohë dhe për të mbajtur gjallë shpresat për paqe, pa pranuar kompromise konkrete.

Sam Greene, profesor në Institutin për Rusinë në King’s College London, shkroi më 8 nëntor se ekziston një dallim thelbësor mes mënyrës se si Perëndimi dhe Putini i shohin negociatat.

“Për Perëndimin, negociatat janë mjet për t’i dhënë fund luftës; për Putinin, ato mund të jenë mjet për ta fituar atë”, shkroi Greene.

2. Donbasi mbetet pengesa kryesore territoriale

Një nga çështjet më të vështira në bisedimet e ardhshme është kontrolli mbi rajonin e Donbasit, veçanërisht pjesën e rajonit të Donjeckut që ende mbahet nga forcat ukrainase.

Kremlini këmbëngul se kontrolli rus mbi të gjithë Donbasin është parakusht për çdo marrëveshje paqeje dhe se kjo çështje nuk mund të negociohet. Moska ka paralajmëruar se do të vazhdojë përpjekjet ushtarake për ta pushtuar pjesën e mbetur të territorit, nëse nuk arrin ta marrë përmes negociatave.

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka lënë të kuptohet se Ukraina mund të detyrohet të pranojë humbje territoriale, duke deklaruar se lufta do të përfundojë me “një Ukrainë më ndryshe”. Megjithatë, ai nuk ka sqaruar se cilat territore mund të përfshihen në ndonjë marrëveshje të tillë.

Aktualisht, Rusia kontrollon rreth 20 për qind të territorit ukrainas, përfshirë Gadishullin e Krimesë, të cilin e pushtoi në vitin 2014.

Nga ana tjetër, presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka përsëritur se Kievi nuk do t’i dorëzojë territoret që forcat ukrainase kanë arritur t’i mbrojnë.

Përveç rëndësisë politike dhe territoriale, pjesa e Donbasit që kontrollohet ende nga Ukraina përbën një brez të rëndësishëm fortifikimesh dhe infrastrukture mbrojtëse. Dorëzimi i saj do ta linte vendin më të ekspozuar ndaj sulmeve të ardhshme ruse.

3. Plani i Trumpit për një marrëveshje më të gjerë të sigurisë evropiane

Një tjetër komplikim është ideja e Trumpit për një marrëveshje që do të shkonte përtej përfundimit të luftës në Ukrainë dhe do të përfshinte një riorganizim më të gjerë të sigurisë evropiane.

Më 5 nëntor, presidenti amerikan foli për një “marrëveshje të madhe dhe madhështore”, e cila, sipas tij, do të përfshinte më shumë sesa vetëm Ukrainën.

Këtë ide e shtjelloi edhe Jared Kushner, dhëndri dhe këshilltari i posaçëm i Trumpit, i cili së bashku me Steve Witkoffin do ta përfaqësojë administratën amerikane në bisedimet e Abu Dabit.

Kushner foli për nevojën e krijimit të një arkitekture më të gjerë të sigurisë evropiane, e cila do të mundësonte një paqe të qëndrueshme. Ai theksoi se çdo marrëveshje duhet të respektojë sovranitetin dhe integritetin territorial të shteteve, si dhe të drejtën e tyre për të vendosur në mënyrë të pavarur për sigurinë dhe aleancat.

Megjithatë, këto deklarata kanë shkaktuar shqetësim në Kiev dhe në kryeqytetet evropiane, pasi disa prej formulimeve ngjajnë me kërkesat e kahershme të Kremlinit për të pasur ndikim në arkitekturën e sigurisë së Evropës.

Shqetësimi kryesor është se Rusia mund të fitojë ndikim mbi vendimet e sigurisë së shteteve evropiane, ndërsa vetë Evropa mund të përjashtohet nga diskutimet për të ardhmen e kontinentit.

Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, ka kundërshtuar këtë mundësi, duke theksuar se Evropa tashmë ka një arkitekturë të saj të sigurisë dhe se Bashkimi Evropian duhet të jetë pjesë e çdo marrëveshjeje që synohet të zbatohet.

Më 9 nëntor, Kallas akuzoi Rusinë se po bombardon civilët dhe po shtiret sikur po negocion, duke thënë se deri më tani nuk është parë asnjë vullnet i mirë nga pala ruse.

4. Dimri mund ta shtyjë Rusinë të vazhdojë luftën

Edhe zhvillimet politike në Shtetet e Bashkuara mund të ndikojnë në ecurinë e negociatave. Bisedimet po zhvillohen pas humbjes së republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit, të cilat u mundësuan demokratëve të marrin kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit.

Megjithatë, Kongresi i ri nuk do të mblidhet deri më 3 janar, duke i lënë administratës Trump një periudhë kohore për të tentuar arritjen e një marrëveshjeje.

Për një marrëveshje të tillë, Ukraina do të duhej të pranonte lëshime, veçanërisht në aspektin territorial. Por, mundësia e Uashingtonit për t’i bërë presion Kievit që të pranojë kompromise të mëdha mbetet e kufizuar.

Ndërkohë, Rusia mund të përpiqet ta shfrytëzojë dimrin për të dobësuar më tej Ukrainën, duke vazhduar sulmet ndaj termocentraleve dhe infrastrukturës jetike, si dhe ndaj objektivave civile.

Analistët vlerësojnë se Moska synon ta detyrojë Kievin të bëjë kompromise gjatë vitit 2027, duke shpresuar se një dimër veçanërisht i vështirë do ta dobësojë rezistencën ukrainase.

Analisti dhe autori britanik Mark Galeotti ka shprehur dyshime se mund të arrihet paqja para pranverës.

“Nuk besoj aspak se do të kemi paqe para pranverës”, deklaroi ai në podkastin e tij, duke shtuar se Putini mund të vendosë t’i godasë ukrainasit edhe gjatë një dimri tjetër.

Ndërkaq, Sam Greene vlerëson se Rusia mund të presë deri në pranverë, duke shpresuar se zgjedhjet në Francë dhe Gjermani do ta dobësojnë mbështetjen evropiane për Ukrainën.

5. Përzgjedhja e delegacionit rus ngre dyshime për seriozitetin e bisedimeve

Një tjetër arsye për skepticizëm lidhet me përbërjen e delegacionit rus, i cili në bisedimet e Abu Dabit do të drejtohet nga Vladimir Medinsky, këshilltar i Kremlinit, historian dhe ish-ministër i Kulturës.

Medinsky është një prej figurave që ka ndikuar në formësimin e pikëpamjeve të Putinit për Ukrainën, ndërsa ka përsëritur vazhdimisht qëndrimet revizioniste të presidentit rus lidhur me historinë dhe sovranitetin ukrainas.

Atij i atribuohet gjithashtu rol i rëndësishëm në hartimin e një artikulli të Putinit të publikuar në korrik të vitit 2021, shtatë muaj para nisjes së pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës. Në atë artikull, presidenti rus kishte vënë në pikëpyetje sovranitetin dhe identitetin historik të Ukrainës.

Medinsky ka udhëhequr edhe delegacionin rus në disa raunde të mëparshme të negociatave, përfshirë takimin trepalësh të mbajtur në Gjenevë në shkurt të këtij viti.

Në Kiev dhe në Perëndim, ai shihet si përfaqësues i qëndrimeve të Kremlinit, me pak hapësirë për fleksibilitet dhe kompromise.

Boris Bondarev, ish-diplomat rus që dha dorëheqje në shenjë proteste ndaj pushtimit të Ukrainës, kishte kritikuar ashpër përzgjedhjen e tij që në vitin 2025.

“Kur dëshiron negociata serioze, dërgon njerëz seriozë”, kishte deklaruar Bondarev për Radion Evropa e Lirë, duke e cilësuar Medinskyn si pjesë të një ekipi amatorësh të nivelit të dytë apo të tretë.

Këto pesë pengesa tregojnë se, pavarësisht optimizmit të shprehur nga Trumpi, bisedimet në Abu Dabi përballen me dallime të thella mes palëve, veçanërisht për territorin, sigurinë evropiane dhe kushtet e përfundimit të luftës.

The GeoPost