Raporti nga Zyra e Përfaqësuesit të Lartë në BiH: Lëvizjet e autoriteteve të RS po çojnë në ndarje de facto nga BiH

Lëvizjet e autoriteteve të entitetit Republika Srpska, të cilat anashkalojnë institucionet shtetërore dhe krijojnë rregullime paralele ligjore dhe institucionale, po çojnë në ndarjen graduale “de facto” të atij entiteti nga Bosnja dhe Hercegovina, sipas një raporti të Përfaqësuesit të Lartë në Detyrë Louis Crishock, i cili do t’i paraqitet Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara më 30 tetor.

Raporti i 70-të mbi zbatimin e Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit, i cili mbulon periudhën nga 16 prilli deri më 15 tetor 2026, thotë se bllokadat në punën e institucioneve shtetërore kanë vazhduar gjatë gjashtë muajve të fundit.

Këto përfshijnë bllokimin e proceseve legjislative, vonesat në emërime, problemet me financimin e institucioneve, si dhe dështimin për të zbatuar vendimet detyruese të gjyqësorit shtetëror dhe Gjykatës Kushtetuese të BiH.

“Të kombinuara me përpjekjet për të anashkaluar institucionet shtetërore dhe për të krijuar struktura të ndara në Republikën Srpska, ato po përforcojnë një skenar të ndarjes de facto”, thuhet në raport, në të cilin REL ka pasur qasje.

Crishock paralajmëron gjithashtu se praktika të tilla dobësojnë institucionet shtetërore, e bëjnë më të vështirë ushtrimin e përgjegjësive të tyre ligjore dhe ngadalësojnë integrimin euroatlantik të vendit.

“Autoritetet e Republikës Srpska vazhduan të mbështesnin shfuqizimin e reformave pas Dejtonit dhe të linin të kuptohej shkëputja nëse këto qëllime politike nuk arriheshin”, thuhet në të.

Një nga ngjarjet e rëndësishme në periudhën raportuese ishte vdekja e kriminelit të luftës Ratko Mladić më 27 gusht, pas së cilës u mbajtën tubime dhe përkujtimore në Serbi dhe Republikën Srpska, në të cilat, siç u tha, Mladiq u lavdërua dhe krimet për të cilat ai u dënua u mohuan ose minimizuan.

Raporti pohon se pjesëmarrja e zyrtarëve të Republikës Srpska në këto ngjarje ngriti shqetësime në lidhje me sundimin e ligjit dhe procesin e pajtimit.

“Në përkujtimet dhe memorialet publike në Banja Luka dhe vende të tjera në Republikën Srpska, folësit e lavdëruan Mlladiçin dhe mohuan ose minimizuan krimet për të cilat ai u dënua”, thuhej në raport.

Raporti shqyrton gjithashtu zgjedhjet e përgjithshme të mbajtura më 4 tetor, të parat në të cilat u përdorën skanera elektronikë të identifikimit të votuesve dhe fletëvotimeve në të gjithë vendin.

Thuhet se teknologjia kontribuoi në transparencën e procesit dhe në shpalljen më të shpejtë të rezultateve, por gjithashtu se rezultatet paraprake tregojnë dominimin e vazhdueshëm të partive me bazë etnike dhe një proces të mundshëm të gjatë dhe kompleks të formimit të një qeverie.

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara do të mbajë seancën e tij të rregullt gjysmëvjetore mbi Bosnjën dhe Hercegovinën më 30 tetor, e para që kur Christian Schmidt dha dorëheqjen si Përfaqësues i Lartë.

Seanca do të mbahet në një kohë kur detyrat e Përfaqësuesit të Lartë kryhen nga zëvendësi i tij Louis Crishock.