Goditje ndaj rrjetit hibrid rus “Rybar”: Në Mal të Zi arrestohen Mihail dhe Valeria Zvinçuk

Policia malazeze dhe Agjencia për Siguri Kombëtare (ANB) kanë zhvilluar një aksion të madh në Risn, gjatë të cilit janë arrestuar pesë persona të lidhur me rrjetin rus të informacionit “Rybar”. Mes të arrestuarve janë Mihail Zvinçuk, për të cilin thuhet se është kolonel i shërbimit të inteligjencës ushtarake ruse GRU, përgjegjës për operacionet hibride, dhe Valeria Zvinçuk. Aksioni përbën një hap të rëndësishëm në përballjen me rrjetet që institucionet perëndimore i lidhin me propagandën ruse dhe operacionet e ndikimit informativ.

Shërbimet e sigurisë malazeze kanë nisur mëngjesin e sotëm një aksion që synon zbulimin dhe frenimin e veprimtarisë së rrjetit hibrid rus “Rybar”. Në Risn janë arrestuar gjithsej pesë persona, mes tyre, sipas informacioneve të disponueshme, Mihail dhe Valeria Zvinçuk, të cilët lidhen me drejtimin e kësaj organizate.

Sipas informacioneve të publikuara nga Pobjeda, Mihail Zvinçuk është kolonel i shërbimit të inteligjencës ushtarake ruse GRU, përgjegjës për operacionet hibride. Detajet për rolin e tij të pretenduar, si dhe për aktivitetet e të arrestuarve të tjerë, pritet të sqarohen gjatë hetimeve dhe përmes informacioneve zyrtare të organeve kompetente.

Ky aksion merr një rëndësi më të gjerë për shkak të reputacionit ndërkombëtar të rrjetit “Rybar”, veprimtarinë e të cilit institucionet perëndimore prej vitesh e lidhin me përhapjen e narrativave proruse, aktivitetet propagandistike dhe përpjekjet për të ndikuar në opinionin publik. Arrestimet në Mal të Zi ngrenë pyetjen nëse ky rrjet ka zhvilluar një strukturë operative në Ballkanin Perëndimor dhe në çfarë mase aktivitetet e tij kanë qenë të lidhura me interesat e strukturave shtetërore dhe të sigurisë ruse.

Në një kohë kur sfidat e sigurisë shfaqen gjithnjë e më shpesh jo vetëm përmes operacioneve tradicionale ushtarake dhe të inteligjencës, por edhe përmes platformave digjitale, kanaleve mediatike dhe fushatave të organizuara të dezinformimit, mbrojtja e hapësirës publike bëhet një nga detyrat kryesore të shteteve demokratike. Pikërisht për këtë arsye, rezultatet e aksionit malazez mund të kenë rëndësi edhe përtej kufijve të këtij vendi.

“Rybar”: Nga një kanal ushtarak në Telegram në një rrjet ndërkombëtar

“Rybar” është një rrjet mediatik dhe informativ rus, i themeluar në vitin 2018, i cili fitoi njohje ndërkombëtare gjatë pushtimit rus të Ukrainës. Fillimisht ishte konceptuar si një platformë për analiza ushtarake, ndjekjen e konflikteve dhe raportimin mbi zhvillimet në front, por me kalimin e kohës u shndërrua në një rrjet të gjerë kanalesh komunikimi, me prani të konsiderueshme në rrjetet sociale.

Themeluesi dhe një nga përfaqësuesit më të njohur të rrjetit është Mihail Zvinçuk, ish-pjesëtar i strukturave informative të Ministrisë ruse të Mbrojtjes. Në vitin 2018, Zvinçuk, së bashku me Denis Shçukin, themeloi “Rybar”, i cili më vonë u bë një nga kanalet ushtarake ruse më me ndikim në Telegram.

Ndikimi i rrjetit nuk është kufizuar vetëm në publikimin e analizave ushtarake. Institucionet perëndimore vënë në dukje rolin e tij në përhapjen e përmbajtjeve që mbështesin interesat politike dhe strategjike të Kremlinit, si dhe përdorimin e kanaleve digjitale të komunikimit për të ndikuar në qëndrimet e publikut jashtë Rusisë.

Pikërisht ky kombinim i veprimtarisë mediatike, shtrirjes së gjerë digjitale dhe lidhjeve të pretenduara me strukturat ruse e bën “Rybar”-in objekt interesi për shërbimet e sigurisë dhe qendrat analitike në disa shtete.

Sanksionet e BE-së dhe akuzat për përhapjen e propagandës

Mihail Zvinçuk është nën sanksionet e Bashkimit Evropian që nga qershori i vitit 2023. Në arsyetimin e vendimit të Këshillit të BE-së thuhet se, përveç drejtimit të kanalit “Rybar”, ai ishte anëtar i një grupi pune të formuar nga presidenti rus Vladimir Putin për koordinimin e aktiviteteve që lidhen me luftën në Ukrainë.

Bashkimi Evropian e lidh Zvinçukun me përhapjen e dezinformimit dhe propagandës në favor të Kremlinit. Sanksionet përfaqësojnë një pjesë të reagimit më të gjerë të institucioneve evropiane ndaj aktiviteteve ruse, të cilat ato i konsiderojnë kërcënim për sigurinë dhe proceset demokratike.

Autoritetet britanike gjithashtu e kanë cilësuar “Rybar”-in si një nga aktorët e operacioneve ruse të manipulimit të informacionit të huaj dhe ndërhyrjes në proceset demokratike. Sipas tyre, aktivitetet e rrjetit koordinohen pjesërisht nga administrata e presidentit rus, mbështetja financiare sigurohet nga korporata shtetërore ruse “Rostec”, ndërsa operativët e tij bashkëpunojnë me pjesëtarë të shërbimeve ruse të inteligjencës.

Këto vlerësime tregojnë se shtetet perëndimore nuk e shohin “Rybar”-in vetëm si një projekt mediatik, por edhe si pjesë të një sistemi më të gjerë të ndikimit informativ rus. Megjithatë, përgjegjësia konkrete e personave të arrestuar në Mal të Zi duhet të përcaktohet mbi bazën e provave dhe përmes një procedure të rregullt ligjore.

Llogaritë anonime, inteligjenca artificiale dhe ndikimi në opinionin publik

Qeveria britanike thotë se “Rybar”, përveç publikimit të analizave ushtarake, përdor llogari anonime mediatike, anketa të pretenduara dhe përmbajtje të gjeneruara nga inteligjenca artificiale për të ndikuar në opinionin publik dhe për të promovuar narrativa në përputhje me interesat e Kremlinit.

Metoda të tilla përbëjnë një sfidë gjithnjë e më të madhe për shtetet demokratike. Informacionet mund të përhapen me shpejtësi të madhe, ndërsa shpesh është e vështirë të përcaktohet se kush qëndron pas llogarive të caktuara, kush financon fushata të veçanta dhe nëse përmbajtjet e publikuara janë pjesë e një aktiviteti të koordinuar.

Britania e Madhe vendosi në korrik të vitit 2026 sanksione shtesë ndaj personave të lidhur me këtë organizatë, në kuadër të masave kundër operacioneve informative ruse. Këto masa janë pjesë e përpjekjeve më të gjera të shteteve perëndimore për të kufizuar mundësinë e përdorimit të platformave mediatike dhe digjitale për realizimin e objektivave politike të shteteve të huaja.

Arrestimet në Mal të Zi tani ngrenë pyetjen nëse aktivitete të ngjashme janë organizuar edhe në territorin e këtij vendi, si dhe nëse ekzistojnë prova për përpjekje konkrete për të ndikuar te publiku ose institucionet.

Ballkani Perëndimor si hapësirë e ndikimit informativ rus

Vëmendje të veçantë në qarqet perëndimore të sigurisë dhe analizës ka tërhequr zgjerimi i aktiviteteve të “Rybar”-it jashtë Rusisë, përfshirë edhe hapësirën e Ballkanit Perëndimor.

Sipas një analize të Institutit Amerikan për Studimin e Luftës (ISW) të nëntorit 2024, Zvinçuk kishte folur për një rrjet ndërkombëtar me më shumë se 250 kanale komunikimi në 28 gjuhë. Në të njëjtin kontekst, ai kishte përmendur edhe hapjen e shkollave të medias në Serbi, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Kirgistan.

Zgjerimi i një infrastrukture të tillë tregon synimin për të shpërndarë informacione dhe narrativa politike te komunitete të ndryshme gjuhësore dhe kombëtare, dhe jo vetëm te publiku rus. Për analistët që ndjekin ndikimin rus, pikërisht shtrirja ndërkombëtare e rrjetit është një nga arsyet pse aktivitetet e tij vlerësohen në një kontekst më të gjerë gjeopolitik.

Ballkani Perëndimor është veçanërisht i ndjeshëm ndaj konkurrencës informative për shkak të marrëdhënieve të ndërlikuara politike, çështjeve të hapura rajonale dhe orientimeve të ndryshme të politikës së jashtme të shteteve. Në një mjedis të tillë, platformat mediatike mund të bëhen kanale për promovimin e narrativave që thellojnë ndarjet ekzistuese ose ndikojnë në perceptimin e partnerëve ndërkombëtarë dhe aleancave të sigurisë.

Në këtë kuptim, hetimi në Mal të Zi mund të japë përgjigje shtesë nëse “Rybar” ka vepruar në rajon vetëm si rrjet mediatik apo ka pasur edhe aktivitete të tjera organizative dhe operative.

Departamenti Amerikan i Shtetit ka identifikuar gjithashtu persona të lidhur me “Rybar”-in

Vëmendjen ndaj veprimtarisë së këtij rrjeti e ka përqendruar edhe Departamenti Amerikan i Shtetit, i cili përmes programit “Rewards for Justice” ka identifikuar publikisht disa persona të lidhur me “Rybar”-in, duke ngritur dyshime për përfshirjen e tyre në operacione të ndikimit të huaj.

Ky program përdoret për mbledhjen e informacioneve mbi aktivitetet që autoritetet amerikane i konsiderojnë të rëndësishme për sigurinë kombëtare. Përfshirja e tij në rastet që lidhen me këtë rrjet tregon më tej se veprimtaria e “Rybar”-it është në fokusin e disa institucioneve perëndimore.

Kur sanksionet e Bashkimit Evropian, masat e autoriteteve britanike dhe aktivitetet e institucioneve amerikane shihen së bashku, bëhet e qartë pse prania e mundshme e këtij rrjeti në Mal të Zi trajtohet si një çështje që shkon përtej veprimtarisë së zakonshme mediatike.

/The Geopost/