Bursaq: Një minutë heshtje për xhelatin Mlladiq, një turp i përjetshëm për Serbinë!

Në Marakana, Beogradi i bëri homazh kriminelit Ratko Mladiç dhe kërcënimit të tij përfundimtar ndaj të vdekurve në Srebrenicë. Nëse po kërkoni një pamje të rënies morale të një shoqërie, do ta keni të vështirë të gjeni një më të plotë sesa një stadium që nderon një burrë të dënuar për gjenocid, ndërsa dërgon kërcënime të reja në varret e viktimave të tij.

Në stadiumin “Marakana” të Beogradit, e patë, para fillimit të ndeshjes midis Crvena Zvezdës dhe Partizanit, lojtarët e të dyja skuadrave qëndruan në qendër të fushës dhe mbajtën një minutë heshtje në nder të Ratko Mladiçit, i cili u dënua ligjërisht për gjenocid në Srebrenicë, persekutime, shfarosje, vrasje, dëbime, terrorizim të Sarajevës dhe krime të tjera.

Delije dhe Grobari u bashkuan pa turp në festimin e emrit të tij, ndërsa në tribunë u shfaq pankarta “Drejtimi i Potoçarit”, urdhri i Mladiçit nga korriku i vitit 1995, i shqiptuar ndërsa ushtria e tij hyri midis dhjetëra mijëra civilëve boshnjakë të tmerruar.

Të gjithë e dimë se çfarë ndodhi më pas. Pas kësaj fjalie erdhën autobusët, ndarja e burrave dhe djemve, kapjet, të shtënat, gërmuesit, varret masive primare dhe sekondare, trupat e copëtuar dhe nënat që do të presin me dekada për të gjetur një tjetër kockë të fëmijës së tyre.

Kjo është arsyeja pse “drejtimi i Potoçarit” sot ka një kuptim shumë të saktë dhe specifik. Është një festë e rrugës drejt gjenocidit dhe një mesazh për viktimat e mbijetuara se ideologjia e vrasësve të tyre ende e kujton adresën.

Nënat e Srebrenicës e kuptuan mesazhin më mirë se të gjitha shoqatat e futbollit, politikanët dhe relativizuesit profesionistë së bashku, kështu që e quajtën atë një thirrje për gjenocid dhe thanë se Potoçari sot ka rojet e veta, se ideologjia çetnike nuk do të shkelë më kurrë atje dhe se heshtja përballë mesazheve të tilla do të thotë bashkëfajësi në normalizimin e urrejtjes.

Iluzionet e një shoqërie të thyer

Imagjinoni sa poshtë duhet të bjerë moralisht një shoqëri për t’i paraqitur xhelatit të tyre një ritual të destinuar për viktimat. Minuta e heshtur përfaqëson një gjest civilizues me të cilin të gjallët njohin dinjitetin e të vdekurve dhe i lënë atij një copë kohë të përbashkët, dhe Beogradi dhe Marakana i dhanë ato gjashtëdhjetë sekonda si dhuratë njeriut nën komandën e të cilit mijëra njerëz përfunduan para skuadrave të pushkatimit dhe në varre masive.

Në të njëjtën kohë, dënimi i thënë në fillim të ferrit të tyre iu dërgua familjeve të tyre nga tribunat. Homazh për xhelatin, viktimat e kërcënimeve.

Është e vështirë të imagjinohet një thelb më i pastër i së keqes, sepse pas vrasjes dhe shkatërrimit të trupit njerëzor, e keqja ka nevojë për një fitore tjetër, atë mbi kujtesën. Ka nevojë për një shoqëri të gatshme ta shndërrojë kriminelin në hero, vendimin në një komplot armik, gjenocidin në një akt kombëtar dhe vendin e vuajtjeve në shënjestër të një agresioni të ri simbolik.

Vetëm atëherë vrasja do të fitojë brezin e saj të dytë, atë të lindur pas luftës, të rritur mjaftueshëm larg gjakut për të qenë në gjendje të mbajë imazhin e xhelatit dhe të bërtasë urdhrat e tij pa ndërgjegje fajtore.

Dhe sa groteske është që tifozët e Yllit të Kuq dhe Partizanit po i bëjnë të gjitha këto. Çetniku dhe Kokada, në vend të Partizanit dhe Yllit të Kuq.

Një klub mban një yll me pesë cepa, tjetri quhet Partizan, dhe të dy e hodhën trashëgiminë e tyre antifashiste në këmbët e Ratko Mladić-it atë mbrëmje.

Kjo nuk është hera e parë për ta.

Pas kësaj, do të ishte më respektuese ndaj historisë të ndryshonin emrat dhe simbolet e tyre, kështu që le të quhej njëri Çetnik, dhe tjetri le të vendoste një kokardë argjendi në stemën e tyre. Të paktën ikonografia do të korrespondonte me ideologjinë, dhe partizanët e vdekur do të kurseheshin nga grotesku në të cilin emrat dhe simbolet e tyre përdoren si një skenografi për të festuar një njeri të dënuar për gjenocid.

Delije dhe Grobari mund ta urrejnë njëri-tjetrin gjatë gjithë vitit, t’i thyejnë kokat njëri-tjetrit, të vjedhin flamuj, ta ndajnë Beogradin në veri dhe jug dhe të pretendojnë të jenë dy botë të papajtueshme, por Ratko Mladić i bashkon ata më mirë se çdo derbi.

Nën yllin e kuq dhe emrin Partizan, ka dalë e njëjta ideologji, e njëjta kokardë dhe i njëjti drejtim drejt vendit ku shtrihen viktimat e tij.

Kjo është arsyeja pse e gjej historinë për “incidentet e tifozëve” dhe “një grup huliganësh” veçanërisht të neveritshme. Një huligan thyen një karrige, ndez një pishtar ose lufton para stadiumit. Ky është një ritual kolektiv politik në të cilin përcaktohet se kush meriton respekt, kush do të mbahet mend si hero dhe çfarë mesazhi do t’u dërgohet viktimave të tij.

Tifozët e Partizanit tashmë e lavdëruan Mlladiçin me flamuj të Republika Srpska disa ditë më parë, ndërsa Qendra Memoriale e Srebrenicës kërkoi përjashtimin e përhershëm të atij klubi nga garat e UEFA-s për shkak të sjelljes së ngjashme të tifozëve të Crvena Zvezdës.

Dhe mos u shpjegoni atyre njerëzve se kush ishte Ratko Mlladiç.

Ata e dinë!

Nga e kaluara kriminale në të ardhmen kriminale

Baneri “Pravac Potočari” dëshmon se sa mirë e dinë ata. Duhet të dish se çfarë janë Potoçari për ta kthyer emrin e tyre në një kërcënim, duhet të dish se kush e shqiptoi atë fjali dhe çfarë pasoi atë për të kuptuar pse nëna e djalit të vrarë do ta përjetojë atë si rihapjen e varrit.

Atyre nuk u mungon një mësim historie; ata e lexuan mësimin dhe zgjodhën një anë. Kjo është shumë më e frikshme se injoranca.

Tridhjetë e një vjet pas gjenocidit, Nënat e Srebrenicës duhet t’u tregojnë njerëzve nga tribunat në Beograd se ideologjia çetnike nuk do të shkelë më midis varreve të fëmijëve të tyre.

Gratë, djemtë dhe burrat e të cilave u morën nga ushtria e Mlladiçit, sot duhet të mbrojnë si kujtimin ashtu edhe varret e tyre nga ideologjia që do të vinte përsëri në Potoçare, të paktën në një flamur, në një këngë, nën një flamur, përmes një grupi tifozësh.

Evropa askund si zakonisht.

Dhe Evropa duhet ta lexojë me kujdes dënimin e tyre se heshtja përballë mesazheve të tilla do të thotë bashkëfajësi në normalizimin e urrejtjes. Sepse heshtja është pikërisht simboli më i frikshëm i të gjithë ngjarjes.

Stadiumi i Beogradit heshti për Ratko Mladiçin nga respekti, dhe institucionet evropiane tani kanë mundësinë të tregojnë nëse do të heshtin për festuesit e tij nga frika. Midis këtyre dy heshtjeve, po rritet një brez të cilit gjenocidi i transmetohet si një legjendë familjare, një këngë tifozësh dhe krenari kombëtare.

Kur nënat ruajnë fëmijët e vdekur

Dhe kjo është arsyeja pse do të mbetet një imazh nga gjithçka që ndodhi që duhet të përndjekë këdo që ende flet për përballjen e Serbisë me të kaluarën: dhjetëra mijëra njerëz heshtin, lojtarët qëndrojnë në qendër, loja është ndalur dhe gjashtëdhjetë sekonda dinjiteti njerëzor i përkasin Ratko Mladiçit.

Viktimat e tij shtrihen disa qindra kilometra larg. Diçka tjetër u erdhi atyre nga Beogradi.

“Drejtimi për në Potoçari”.

Nënat e Srebrenicës u përgjigjën se Potoçari ka rojet e veta, dhe ndoshta në fund të fundit, nuk ka nevojë të shtohet asgjë më shumë.

Është mjaft e tmerrshme që tridhjetë e një vjet pas gjenocidit, nënat ende duhet t’i mbrojnë fëmijët e tyre të vdekur nga madhëruesit e gjallë të xhelatit të tyre.

Nga: Dragan Bursaq