Komiteti i Helsinkit: Vdekja e Mlladiqit nuk i dha fund ideologjisë nacionaliste të Serbisë

Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi ka reaguar pas vdekjes së ish-komandantit të Ushtrisë Serbe të Bosnjës, Ratko Mlladiç, duke shprehur shqetësim për glorifikimin e tij dhe përpjekjet për ta rikthyer figurën e tij si hero kombëtar.

Në deklaratën e tij, Komiteti thekson se shqetësimi nuk lidhet me vdekjen e Mlladiçit, i cili ishte dënuar nga drejtësia ndërkombëtare për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit, por me mënyrën se si një pjesë e shoqërisë serbe ka reaguar ndaj vdekjes së tij.

Sipas Komitetit, thirrjet për organizimin e një funerali shtetëror, kërkesat për uljen e flamujve në gjysmë shtizë dhe glorifikimi publik i Mlladiçit tregojnë se një pjesë e shoqërisë nuk po e trajton atë thjesht si një kriminel lufte të dënuar.

“Disa po e përdorin atë si një mundësi për të ringjallur dhe riafirmuar mitin e Mlladiçit si hero kombëtar”, thuhet në deklaratë.

Komiteti vlerëson se reagimet pas vdekjes së tij kanë nxjerrë në pah një problem më të thellë të shoqërisë serbe: mungesën e një përballjeje të plotë me politikat dhe ideologjinë që çuan në luftërat e viteve 1990.

Sipas tij, një pjesë e konsiderueshme e shoqërisë serbe vazhdon t’i shohë këto luftëra përmes një narrative ku serbët paraqiten si viktima të një padrejtësie historike, ndërsa ata që udhëhoqën luftërat portretizohen si njerëz që “luftuan për lirinë e popullit serb”.

“Askush nuk duhet të befasohet që kjo ideologji nuk u zhduk me Sllobodan Millosheviqin, as nuk u zhduk me vendimet e Tribunalit Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë. Ajo i ka mbijetuar të dyjave”, thuhet në deklaratë.

Jehonë edhe te brezi i ri

Komiteti i Helsinkit e konsideron veçanërisht shqetësuese faktin se glorifikimi i Mlladiçit ka gjetur mbështetje edhe te disa pjesë të brezit të ri, përfshirë segmente të lëvizjes studentore që e paraqet veten si bartëse të ndryshimit demokratik në Serbi.

Sipas Komitetit, kjo tregon se modelet nacionaliste të të menduarit vazhdojnë të jenë thellësisht të rrënjosura në shoqërinë serbe dhe se procesi i përballjes me të kaluarën mbetet i papërfunduar.

Në deklaratë thuhet se Serbia duhet të pranojë se luftërat e viteve 1990 nuk ishin vetëm rezultat i rrethanave të jashtme apo i një “padrejtësie historike”, por edhe pasojë e politikave të ndjekura nga Beogradi për ndryshimin e kufijve dhe statusit politik të serbëve në hapësirat e ish-Jugosllavisë.

Për Komitetin, sfida kryesore mbetet përballja me ideologjinë që justifikonte luftën, zgjerimin territorial dhe përdorimin e dhunës në emër të kombit serb.

Mlladiçi u dënua për gjenocid dhe krime lufte

Ratko Mlladiç, ish-komandant i Ushtrisë Serbe të Bosnjës, vdiq më 27 gusht, në moshën 84-vjeçare.

Ai ishte dënuar nga Tribunali Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë në Hagë për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte të kryera gjatë luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, nga viti 1992 deri më 1995.

Në vitin 2017, ICTY e dënoi Mlladiçin për një akuzë për gjenocid, pesë akuza për krime kundër njerëzimit dhe katër akuza për krime lufte. Dënimi u konfirmua në apel në vitin 2021.

Mlladiçi u shpall përgjegjës, ndër të tjera, për rolin e tij në fushatën e spastrimit etnik dhe krimet e kryera në Bosnjë, përfshirë gjenocidin në Srebrenicë në korrik të vitit 1995, ku u vranë më shumë se 8,000 burra dhe djem boshnjakë.

Pikërisht për shkak të rolit të tij në këto krime, ai është cilësuar nga viktimat dhe organizatat e të drejtave të njeriut si një prej figurave kryesore përgjegjëse për krimet më të rënda të luftës në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore.

Për Komitetin e Helsinkit, megjithatë, vdekja e Mlladiçit nuk e mbyll çështjen.

Pyetja kryesore, sipas tij, nuk është se çfarë lloj funerali do t’i bëhet, por çfarë tregon glorifikimi i tij për shoqërinë serbe.

“Një kriminel lufte mund të vdesë, ndërsa ideologjia që e shndërroi atë në hero mund të mbijetojë. Kjo është sfida e vërtetë me të cilën Serbia vazhdon të përballet”, përfundon Komiteti.

The GeoPost