Ekonomia e Putinit nën presion: Bursa ruse në rënien më të rëndë që nga viti 1997

Tregu i aksioneve të Rusisë është bllokuar në një nga periudhat e tij më të këqija në dekada. Indeksi MOEX ka rënë për 17 javë rresht – rënia më e gjatë e pandërprerë që nga viti 1997 – dhe është përsëri pranë niveleve më të ulëta që arriti në ditën kur Rusia pushtoi Ukrainën në shkurt 2022.

Katër vjet e gjysmë lufte e kanë mbyllur ciklin e tregut: një rënie katastrofike, një rimëkëmbje të pjesshme dhe tani një rënie që ka fshirë shumicën e fitimeve midis tyre. Investitorët që blenë në fillim të luftës nuk kanë fituar pothuajse asgjë që atëherë.

Shkaku i menjëhershëm ishte një vendim i Bankës Qendrore muajin e kaluar për të ulur normat e interesit më pak se sa pritej nga tregjet, një sinjal se zyrtarët janë të shqetësuar për inflacionin, shpenzimet e larta shtetërore dhe rrezikun e sanksioneve të rinovuara mbi naftën. Normat bazë të larta sigurojnë që normat e depozitave në banka të jenë aq të larta sa asnjë investim në bursë nuk mund të konkurrojë me to, duke nxitur edhe më shumë shitje aksionesh.

Por vendimi për normën ishte vetëm shkëndija. Ka probleme më të thella, duke përfshirë rënien e çmimeve të naftës, një rubël më të fortë që shtrydh të ardhurat e eksportuesve, mungesat e karburantit të shkaktuara nga sulmet ukrainase në rafineri, rreziku i sanksioneve dhe një ngadalësim më të gjerë ekonomik. Ndjenja e tregut pësoi një goditje të mëtejshme kur Putin hodhi poshtë idenë e takimit me presidentin e Ukrainës, duke nënvizuar se sa shumë lëviz tregu tani në gjeopolitikë sesa në baza.

Kremlini e ka injoruar këtë, duke këmbëngulur se ekonomia ka një “marzh sigurie” të mjaftueshëm. Por investitorët e zakonshëm me pakicë janë djegur. Sipas një  rishikimi të Bankës Qendrore , në tremujorin e parë, investitorët privatë depozituan një rekord prej 910 miliardë rublash (11.7 miliardë dollarë) në llogaritë e ndërmjetësimit – shifra më e lartë që nga fillimi i ndjekjes në vitin 2021. Pjesa e aksioneve në portofolet e tyre u rrit me 5 pikë përqindjeje në 30%. Duket se njerëzit blenë aksione në pritje të dividentëve të ardhshëm, duke parashikuar rritjen tradicionale të dividentëve. 

Ky bast dështoi: normat e larta të interesit dhe çmimet e dobëta të mallrave kanë tkurrur fitimet e korporatave, dhe pagesat totale të dividentëve pritet të bien ndjeshëm këtë vit. Disa kompani të mëdha i kanë pezulluar plotësisht pagesat, duke goditur rëndë çmimet e aksioneve të tyre.

Firmat po i drejtojnë gjithnjë e më shumë paratë drejt shërbimit të borxhit të shtrenjtë dhe financimit të projekteve të investimeve të bëra më të kushtueshme nga sanksionet dhe sulmet me dronë të Ukrainës, në vend që t’i drejtojnë drejt aksionarëve.

Teknikisht, më shumë rusë se kurrë kanë një llogari ndërmjetësimi – mbi gjysma e popullsisë në moshë pune – por kjo nuk është realisht një histori pjesëmarrjeje masive. Pjesa më e madhe e pasurisë së investuar i përket një grupi të vogël klientësh të pasur, shumë prej të cilëve biznesmenë që nuk mund të investojnë më jashtë vendit për shkak të sanksioneve dhe po depozitojnë para në shtëpi nga nevoja dhe jo nga besimi. Përveç kësaj, është edhe një problem më i thellë besimi: të drejtat e pronësisë nuk kanë qenë kurrë veçanërisht të sigurta në Rusi dhe shtetëzimi i miliarda dollarëve në asete gjatë kohës së luftës – disa prej të cilave tregtohen publikisht – vetëm sa ka përforcuar kujdesin e investitorëve. 

Dikur ekzistonte ideja se izolimi nga Perëndimi mund ta shtynte Rusinë në të njëjtën rrugë që ndoqi Irani, ku sanksionet dhe inflacioni i lartë shtynë miliona qytetarë të zakonshëm drejt tregut të aksioneve si një mënyrë për të mbrojtur kursimet e tyre nga inflacioni. Kjo nuk ka ndodhur ende.

The GeoPost