Evropa t’ua mbyllë derën ish-luftëtarëve të Putinit

Estonia po përgatitet të mbrohet nga ushtarët rusë, edhe pasi të kenë mbaruar luftimet në Ukrainë.

Sipas ministrisë së jashtme, kombi i vogël baltik ka bllokuar rreth 1,300 ish-luftëtarë rusë që të hyjnë në vend këtë vit. Tani po i bën presion Brukselit që t’u ndalojë ish-ushtarëve rusë hyrjen në BE dhe t’i mbajë ata jashtë shumë kohë pasi armët të kenë heshtur.

«Nuk mund t’u lejoni këtyre njerëzve që kryejnë krime, që përdhunojnë gratë, që vrasin fëmijët dhe civilët në fushën e betejës, që ne t’i lejojmë këta njerëz të vijnë në Evropë», tha Ministri i Mbrojtjes i Estonisë, Hanno Pevkur, për POLITICO.

“Nuk është çështja e Estonisë, është çështja e sigurisë evropiane”, shtoi ai.

Estonia e ngriti për herë të parë idenë në një takim të ministrave të jashtëm të BE-së në janar. Megjithëse kritikët paralajmërojnë se një ndalim i përgjithshëm mund të prekë edhe rekrutët e detyruar dhe dezertorët, propozimi mori mbështetjen e Kaja Kallas, shefes së politikës së jashtme të BE-së dhe një ish-kryeministre estoneze.

Ideja gëzon mbështetjen e “shumë shteteve anëtare”, tha Kallas në janar.

Në fund të marsit, udhëheqësit kombëtarë të BE-së i kërkuan Komisionit Evropian të shqyrtonte “mënyra të mundshme për të adresuar” çështjen. Kallas ka premtuar propozime konkrete në kohë për një samit të BE-së në qershor.

Lituania është zotuar gjithashtu të mbajë një listë të zezë, së bashku me kufizime të rrepta hyrjeje që tashmë përbëjnë një ndalim pothuajse të plotë për qytetarët rusë.

‘Nga Bucha në Bruksel‘

Estonia e paraqet propozimin si një imperativ sigurie dhe moral.

“Njerëzit që kryejnë krime lufte… nuk duhet të ecin në tokën e vendeve evropiane”, tha Pevkur.

Zyrtarët estonezë paralajmërojnë se ish-ushtarët mund të rekrutohen nga shërbimet e sigurisë të presidentit rus Vladimir Putin për sabotim ose spiunazh në Evropë.

«Jam i sigurt se Putini do t’i shtyjë këta njerëz drejt Evropës», u tha gazetarëve në janar Ministri i Jashtëm Estonez, Margus Tsahkna. «Ne tashmë i dimë sulmet hibride sot, por a mund t’i imagjinoni këta qindra mijëra ish-luftëtarë, kriminelë që vijnë këtu?»

«Jam i sigurt se ata nuk do të punojnë thjesht dhe do të paguajnë taksat tona», shtoi ai. «Jo, ata do të bëjnë shumë gjëra të këqija».

Zyrtarët argumentojnë gjithashtu se ata që luftuan në një ushtri të akuzuar për mizori – duke përfshirë vrasje dhe tortura në vende si Bucha, pranë Kievit – nuk duhet të shpërblehen me hyrjen në BE.

«Nuk mund të ketë një rrugë nga Bucha në Bruksel», tha Tsahkna.

Estonia i përkufizon ish-luftëtarët në një kuptim të gjerë, duke përfshirë të gjithë të përfshirët në përpjekjet luftarake të Rusisë, nga trupat e rregullta te forcat e ndërmjetme, siç është grupi mercenar Wagner.

Kjo përfshin qindra mijëra të mobilizuar që nga viti 2022, si dhe dhjetëra mijëra që më vonë dezertuan duke rrezikuar dënimin me burg.

Pevkur hodhi poshtë shqetësimet se një ndalim i përgjithshëm do të ndëshkonte edhe ata që ishin rekrutuar nën presion. “Para se t’i bashkoheshin Ushtrisë Ruse, ata kanë mundësinë të ikin”, tha ai.

Megjithatë, gjatë fushatës së mobilizimit të Rusisë, Estonia ishte midis atyre vendeve që dekretuan se largimi nga rekrutimi ushtarak nuk do të kualifikohej si bazë për azil ose forma të tjera mbrojtjeje, duke sugjeruar që disidentët duhet t’i rezistojnë luftës në vendin e tyre.

Gazetarë dhe ekspertë të pavarur kanë raportuar se rreth 300,000 burra rusë janë mobilizuar, shumë prej të cilëve nën presion. Mediazona, një media e pavarur ruse, vlerëson se rreth 18,000 ushtarë të mobilizuar janë vrarë. Pjesa tjetër ende nuk është liruar nga shërbimi ushtarak.

Veteranët që kthehen

Joris van Bladel, një sociolog ushtarak në Institutin Egmont me seli në Bruksel, tha se veteranët e kthyer “përbëjnë një grup rreziku – si për Rusinë ashtu edhe për ne”.

Duke përdorur të dhënat gjyqësore, gazeta hetimore ruse Novaya Gazeta vlerëson se të paktën 6 përqind e ushtarëve të demobilizuar janë dënuar për krime në Rusi, duke përfshirë më shumë se 900 vepra të rënda penale si vrasja.

Van Bladel paralajmëroi se kthimi i rreth 1 milion ushtarëve pas luftës mund ta tendosë shoqërinë ruse, duke pasur parasysh vëmendjen e kufizuar të vendit ndaj riintegrimit psikologjik dhe social.

“Këta individë shpesh kthehen thellësisht të destabilizuar, në disa raste psikologjikisht të brishtë, në të tjera të prirur drejt marrjes së rreziqeve ose dhunës”, tha ai.

Megjithatë, theksoi ai, ndikimi kryesor do të ishte i brendshëm.

«Është gjithashtu një problem për ne, por sinqerisht, nuk mendoj se është në atë masë që po sugjeron tani Talini», tha ai.

Rreziku më i madh, tha ai, është që Evropa të reagojë tepër.

“Rreziku është se kjo nxit paranojën, duke na bërë të shohim çdo rus dhe çdo veteran si një kërcënim potencial për sigurinë.”

Aktivistët rusë të të drejtave të njeriut paralajmërojnë se ndëshkimi i dezertorëve, në vend që t’i mbështesë ata, i dekurajon ata që të dorëzojnë armët.

Ata gjithashtu nxjerrin në pah rreziqet me të cilat përballen ata që refuzojnë rekrutimin ushtarak, nga gjobat deri në dënimet me burg deri në 15 vjet për arratisje nga fronti.

Lidhur me çështjen e ushtarëve që largohen nga Rusia, Putini dhe kritikët e tij duket se janë të një mendjeje.

Të hënën, Lëvizja e Kundërshtarëve të Ndërgjegjes tha në një postim në Telegram se një burrë rus, të cilit i ishin dorëzuar dokumente rekrutimi, ishte penguar në përpjekjen e tij për t’u arratisur. Pasi u ndalua fillimisht në kufirin rus, ai arriti të shkonte në Bjellorusi, vetëm për t’i mohuar hipjen në bord kur u përpoq të fluturonte më tej nga Minsku.

The Geopost