Mburoja e Çernobilit e dëmtuar nga dronët rusë – IAEA paralajmëron rrezik të ri bërthamor

Struktura mbrojtëse që izolon reaktorin e shkatërruar të Çernobilit nuk është më plotësisht funksionale pas një sulmi me dron nga Rusia.

Ky është përfundimi i inspektimit të fundit të Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA), që ngre sërish shqetësimin për sigurinë bërthamore në një zonë që ka qenë simbol i katastrofës që prej vitit 1986.

Një rus dron i pajisur me ngarkesë shpërthyese goditi kupolën e madhe të njohur si “New Safe Confinement”. U krijuan qindra vrima në pjesën e jashtme, një zjarr shpërtheu në shtresat izoluese dhe sipas ekspertëve, dëmtimet kanë dobësuar aftësinë e strukturës për të përmbajtur materialet radioaktive brenda.

IAEA thotë se nuk ka rrjedhje rrezatimi dhe sistemet kryesore të monitorimit vazhdojnë të funksionojnë, por Çernobili sot është më i brishtë se një vit më parë.

Në fund të vjeshtës, një tjetër valë sulmesh ruse ndaj rrjetit energjetik ukrainas shkaktoi ndërprerje të energjisë edhe në zonën e centralit, duke vënë për pak kohë në rrezik sistemet e stabilizimit. Edhe pse gjeneruesit emergjentë morën kontrollin, incidenti tregoi se sa pak duhet që gjendja të dalë jashtë kontrollit.

Ukraina akuzon Rusinë për goditjen e drejtpërdrejtë të një objekti që konsiderohet zonë ndaluese sipas rregullave ndërkombëtare të luftës. Edhe pse Moska e mohon sulmin, provat e IAEA-s dhe dëmet e verifikuara në terren e bëjnë të qartë se struktura është qëlluar, shkruan The Guardan.

Ndryshe nga reaktorët aktivë, Çernobili nuk mund të rindërtohet apo rifillojë funksionimin. Aty gjenden ende tonelata mbetjesh bërthamore të mbetura nga shpërthimi i vitit 1986. Çdo dëmtim i rëndë ndaj kupolës rrit rrezikun që ato të lirohen në mjedis, sidomos nëse goditjet vazhdojnë apo nëse moti ekstrem e përkeqëson gjendjen.

Ekspertët paralajmërojnë se rindërtimi i pjesëve të prekura do të kërkojë vite pune dhe investime të mëdha. Deri atëherë, çdo sulm i ri përbën kërcënim jo vetëm për Ukrainën, por për një pjesë të mirë të Evropës.

IAEA ka bërë thirrje për mbështetje ndërkombëtare dhe rritje të mbrojtjes së zonës.

Lufta në Ukrainë ka rikthyer në qendër të debatit një temë që dukej e mbyllur prej dekadash: Sa të pambrojtura mbeten vendet me trashëgimi bërthamore në një konflikt modern? Çernobili, për fat të keq, është shembulli më i qartë./TheGeopost.