“Nuk e di se kë kam varrosur”: Të afërmit e ushtarëve të vdekur rusë nuk lejohen të hapin arkivole

Valeria Mikhailova varrosi së fundmi një arkivol të vulosur që, sipas autoriteteve ruse, përmbante eshtrat e bashkëshortit të saj 23-vjeçar, Maksim, i cili u vra ndërsa punonte si punëtor me kontratë në Ukrainë.

Familjes nuk iu lejua të hapte arkivolin, të cilin e varrosën në fillim të majit në qytetin e tyre të lindjes, Armavir, në rajonin Krasnodar të Rusisë.

“[Zyrtarët] kërcënuan se do të fillonin një hetim penal kundër nesh nëse e hapnim arkivolin pa leje. U kërkova atyre të më tregonin të paktën një foto të trupit për të parë se si dukej para se të vendosej në arkivol. Ata nuk kishin një të tillë. Ata nuk na lejuan të bënim një test ADN-je,” tha Mikhailova.

Pa e parë dhe identifikuar trupin, familja Mikhailov nuk është e bindur se eshtrat në arkivol i përkisnin në të vërtetë Maksimit, siç pretenduan autoritetet.

“Shpesh mendoj, ‘Kë varrosa?’ Nuk e di,” tha Mikhailova. Ajo nuk specifikoi se cilën agjenci qeveritare përfaqësonin zyrtarët. Pretendime të ngjashme janë bërë nga shumë rusë, anëtarët e familjeve të të cilëve u vranë në pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës nga Kremlini.

Sipas familjeve, dëshmitarëve okularë dhe raporteve të medias ruse, që nga fillimi i luftës në shkurt të vitit 2022, është bërë praktikë e zakonshme që personeli ushtarak rus të kërkojë që të afërmit e ushtarëve të vdekur të mos i hapin arkivolet që marrin nga Ukraina.

Autoritetet nuk japin një arsye, duke i informuar thjesht të afërmit se hapja e arkivoleve është kundër ligjit, sipas dy familjeve të prekura që folën me RFE/RL.

Megjithatë, ligji nuk i ndalon të afërmit të hapin arkivolet për varrim. Sipas ekspertëve ligjorë, janë bërë disa përjashtime gjatë pandemisë COVID-19 për të parandaluar përhapjen e virusit.

Gërmimi i arkivoleve pas një ngatërrese

Disa familje ruse thuhet se kanë varrosur trupin “e gabuar”, vetëm për t’u urdhëruar nga autoritetet të gërmojnë arkivolin dhe ta kthejnë atë te familja e ligjshme pas një “ngatërrese”.

Familja e një ushtari të vdekur nga Jekaterinburgu, i identifikuar vetëm me emrin e tij të parë, Ivan, duhej të mbante dy ceremoni mortore brenda dy javësh në janar 2024 kur autoritetet gabimisht u dërguan atyre mbetjet e një personi tjetër.

“Sapo morëm eshtrat e Ivanit. Kjo është hera e parë që varrosim një të huaj”, tha një anëtar i familjes para funeralit të dytë.

Në Buryatia, familja e kontraktorit 44-vjeçar të ndërtimit Sergei K. duroi dhimbjen dhe ankthin e marrjes së lajmit për vdekjen e tij në Ukrainë dhe marrjen e një arkivoli me certifikatën e vdekjes së tij në vitin 2023.

Disa javë pas ceremonisë së varrimit, familja mori një telefonatë nga Sergei K., i cili tha se ishte plagosur dhe ishte dërguar në spital për trajtim.

Një studim i kohëve të fundit nga qendra e mendimit me bazë në Uashington, Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, vlerëson se deri në 250,000 ushtarë rusë janë vrarë në Ukrainë që nga fillimi i luftës.

Nuk dihet se sa familje kanë marrë dhe varrosur eshtrat e të huajve. Zyrtarët rusë nuk publikojnë raporte të tilla.

Në Armavir, familja Mikhailov po planifikon veprime ligjore për të marrë një urdhër gjykate për të zhvarrosur trupin që varrosën muajin e kaluar për testimin e ADN-së.

Valeria Mikhailova tha se fillimisht u dekurajua nga disa miq të cilët i thanë se Ministria e Mbrojtjes kishte paditur disa familje për “hapje të paligjshme të arkivoleve” nga Ukraina.

“Më thanë: ‘Mendoni se çfarë do t’i ndodhte djalit tuaj katërvjeçar nëse babai i tij do të ishte në varr dhe nëna e tij në burg'”, tha Mikhailova.

Nëna shpreson që djali i saj të jetë ende gjallë

Valentina Mikhailova, vjehrra e Valerisë, ende shpreson që djali i saj Maksim të jetë ende gjallë. Nëna thotë se versioni i autoriteteve ruse se si u vra Maksimi dhe si dyshohet se u gjet dhe u identifikua trupi i tij është kontradiktor.

“Të gjithë na gënjyen. Bordi i rekrutimit na tha se trupi i tij… ishte identifikuar nga shokët dhe komandanti i tij dhe se një test ADN-je ishte i panevojshëm. Pastaj doli që shokët e tij e kishin humbur plotësisht dhe nuk kishte asnjë identifikim”, tha Valentina Mikhailova për Radion Evropa e Lirë.

Së bashku me arkivolin, familja mori edhe një copë letër të shkruar me dorë ku thuhej se Maksimi vdiq në një shpërthim, tha Valentina Mikhailova.

“Si mund ta quajnë këtë letër një dokument zyrtar?” tha Mikhailova. “Ata gjithashtu premtuan të dërgonin sendet e djalit tim – pasaportën e tij, identifikimin ushtarak dhe etiketën e qenit. Por pas një muaji, ende nuk kemi marrë asgjë.”

Më parë këtë javë, Kievi akuzoi Moskën për dërgimin e trupave të gjymtuar rëndë në Ukrainë dhe shkëmbimin e pjesëve të trupit gjatë shkëmbimit të të burgosurve Rusi-Ukrainë dhe kthimit të trupave.

“Trupat po kthehen në një gjendje jashtëzakonisht të gjymtuar, pjesë të [të njëjtëve] trupa në çanta të ndryshme. Ka raste kur mbetjet e një personi kthehen madje në faza të ndryshme të procesit të riatdhesimit”, tha Ministri i Brendshëm ukrainas Ihor Klymenko, duke akuzuar Rusinë se “qëllimisht” po ia vështirëson Kievit identifikimin e trupave të riatdhesuar./rferl/