Si do të përfitonte Irani nga eksportimi i raketave balistike në Rusi?

Sipas një raporti të ri, Irani po përgatitet të eksportojë raketa balistike me rreze të shkurtër veprimi Fath-360 dhe Ababil në Rusi dhe ka filluar trajnimin e personelit rus për përdorimin e tyre.

Që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022, ka pasur disa raporte që pretendojnë se Irani po përgatitet të shesë ose tashmë i ka dorëzuar Rusisë raketa balistike. Asnjë nga këto raporte nuk është konfirmuar nga zyrtarë amerikanë apo ukrainas dhe Irani vazhdon të mohojë se ka armatosur Rusinë ose po planifikon ta bëjë këtë.

Analistët që folën për Radion Evropa e Lirë nuk ishin të sigurt për raportin e fundit, por shtuan se nëse konfirmohet, ai do të përfaqësonte një ndihmë për përpjekjet luftarake të Rusisë dhe do të sillte përfitime dhe rreziqe për Iranin.

Përdorimi i raketave balistike të Koresë së Veriut nga Rusia zbuti për pak kohë frikën se Moska do t’i drejtohej Iranit për të rimbushur rezervat e saj.

“Megjithatë, kërkesat e gjera të fushëbetejës mund të kenë mposhtur kapacitetet e furnizimit të Koresë së Veriut,” i tha Radios Evropa e Lirë Nicole Grajewski, një bashkëpunëtore në Fondacionin Carnegie për Paqe Ndërkombëtare.

Ajo tha se Moska mund të kërkojë raketa balistike iraniane për të “reduktuar varësinë e saj nga Koreja e Veriut”, gjë që do të lejonte Rusinë të luante Phenianin dhe Teheranin kundër njëri-tjetrit dhe “të maksimizonte potencialisht avantazhet e saj strategjike”.

Një vizitë në Teheran më 6 gusht nga Sekretari rus i Këshillit të Sigurimit Sergei Shoigu, i cili më parë shërbeu si ministër i mbrojtjes i vendit, ngriti dyshimet se Moska po përpiqet të blejë raketa iraniane.

Nga dronët tek raketat

Që në muajt e parë të luftës në Ukrainë, Rusia ka qenë e dyshuar për përdorimin e dronëve iranianë Shahed dhe Mohajer-6, shumë prej të cilëve u gjetën pasi u rrëzuan në qytetet dhe fushat e betejës ukrainase. Irani fillimisht mohoi armatosjen e Rusisë përpara se të tërhiqej dhe të pranonte se kishte furnizuar Moskën me “një numër të kufizuar dronësh” përpara luftës.

Pavarësisht provave dërrmuese për të kundërtën, Teherani vazhdon të mohojë se dronët e tij po përdoren nga Rusia kundër Ukrainës. Kjo nuk i ka ndaluar Shtetet e Bashkuara dhe BE-në të vendosin sanksione ndaj Iranit për ndihmën e Moskës.

Grajewski tha se dronët iranianë kanë “një avantazh krahasues ndaj atyre rusë për sa i përket teknologjisë, prodhimit dhe përdorimit operacional”. Por raketat balistike kanë të bëjnë me sasinë, jo cilësinë.

Përveç rritjes së imazhit që do të sillte furnizimi me raketa balistike për Rusinë, Irani do të fitonte gjithashtu njohuri të rëndësishme se si Fath-360 dhe Ababil operojnë në luftime.

Për më tepër, tha Grejewski, “vendosja operacionale dhe modifikimet e mundshme ruse do të ndihmonin potencialisht Iranin në disa zona ku raketat e tij janë të mangëta”.

Raportet e mëparshme thanë se Rusia po vështronte raketat balistike me rreze të shkurtër veprimi të Iranit Fateh-110 dhe Zolfaqar. Megjithatë, duke i eksportuar këto raketa në Rusi, Irani do të shkelte kufijtë e rrezes dhe ngarkesës së Regjimit të Kontrollit të Teknologjisë së Raketave (MTCR), tha Behnam Ben Taleblu, bashkëpunëtor i lartë në Institutin për Mbrojtjen e Demokracive me qendër në Uashington.

Megjithatë, Fath-360 dhe Ababil janë nën pragjet e MTCR prej 300 km dhe 500 kg.

“Sidoqoftë, kjo nuk do të thotë se [CRBM] duhet të injorohen, pasi ato ndihmojnë Rusinë të marrë raketat e saj me rreze të gjatë të prodhuara në vend dhe janë një tjetër shenjë e thellimit të marrëdhënieve ruso-iraniane,” tha Taleblu.

Merrni rreziqe për të rritur partneritetin

Mosrespektimi i MTCR do të shkaktonte akoma zemërimin e shteteve perëndimore nëse Irani do të furnizonte Rusinë me raketa balistike.

Kufizimet e OKB-së për importin dhe eksportin e raketave nga Irani skadoi në tetor 2023, por Shtetet e Bashkuara dhe E3 (Britania, Franca dhe Gjermania), si dhe e gjithë BE-ja, zgjatën sanksionet e raketave balistike kundër Iranit.

“E3 ishin të vendosur në paralajmërimet e tyre ndaj Iranit,” tha Grajewski. “Furnizimi me raketa balistike iraniane për Rusinë do të komplikonte çdo zgjidhje për programin bërthamor të Iranit.”

Me ngecjen e bisedimeve për rifillimin e marrëveshjes bërthamore dhe skadimin e marrëveshjes në tetor 2025, Irani mund të kërkojë të forcojë lidhjet e tij me Rusinë nëse perspektivat për t’iu bashkuar marrëveshjes zbehen.

Irani mori pjesë në ekspozitën vjetore ushtarake ruse të mbajtur në Moskë nga 12 deri më 14 gusht dhe shfaqi disa nga teknologjitë e tij më të fundit ushtarake, duke përfshirë dronin Mohajer-10 – versioni i përditësuar i Mohajer-6 që Rusia përdori në Ukrainë.

Megjithatë, Grajewski vuri në dukje se prania në Moskë e gjeneral brigade Ali Shadmani, një zëvendës komandant i shtabit të Khatam al-Anbiya, e cila është përgjegjëse për udhëheqjen operacionale të forcave të armatosura iraniane, ishte veçanërisht e dukshme.

Taleblu tha se Irani mori një kombinim gjërash, duke përfshirë para dhe arin, në këmbim të armatosjes së Rusisë me drone, duke pretenduar se “këta vektorë bashkëpunimi ka të ngjarë të thellohen”.

“Irani po kërkon të kapërcejë statusin e tij të partnerit të vogël përballë Rusisë, që është një arsye që bashkëpunimi i mbrojtjes midis dy vendeve në kontekstin e Ukrainës nuk ka gjasa të shihet i izoluar”, shtoi ai./RFE/