Kontrolli i fakteve: Fushata dezinformuese e Rusisë synon NATO-n

Që nga lëvizja e protestës në Maidan ukrainas dhe aneksimi i Krimesë në vitin 2014, Rusia është përpjekur të ndikojë në opinionin publik me fushata dezinformuese të synuara. Ndërsa shkalla e këtyre përpjekjeve, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, ka qenë e vështirë të matet që kur Rusia pushtoi plotësisht Ukrainën gati një vit më parë, ekspertët thonë për DW se ato janë rritur në intensitet dhe shtrirje.

Një narrativë që u shfaq para luftës ishte veçanërisht këmbëngulëse: se Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) – aleanca ushtarake e 30 vendeve evropiane dhe të Amerikës së Veriut e themeluar pas Luftës së Dytë Botërore – jo vetëm që kërcënon Rusinë, por edhe mund të dëshirojë ta pushtojë atë.

Kremlini duke shtrembëruar narrative

Shumë kohë përpara pushtimit të Ukrainës në shkurt 2022, ekspertët thonë se Rusia po përhapte histori të tilla për të justifikuar luftën.

“Unë do të thosha se ndoshta mund të fillojmë me atë [me pretendimet e rreme] me revolucionin Maidan në 2014. Që atëherë, rusët kanë pretenduar se Perëndimi po ndërhyn në Ukrainë,” tha Roman Osadchuk, bashkëpunëtor kërkimor në Këshillin Atlantik, një institut kërkimor për çështjet ndërkombëtare me qendër në Shtetet e Bashkuara.

Në shumë tregime ruse, shkaku dhe pasoja janë të përmbysura, tha Lutz Güllner, kreu i komunikimeve strategjike në shërbimin diplomatik të BE-së, Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm. “Ka të bëjë gjithmonë me portretizimin e asaj se sa Rusia është në të vërtetë e kërcënuar, është nën rrethim, është e kërcënuar nga Ukraina, dhe për këtë arsye duhet të mbrohet, duke e bërë luftën asgjë më shumë se sa parandalim”.

Në një fjalim televiziv disa ditë para pushtimit, presidenti rus Vladimir Putin pohoi se NATO-ja “po zgjerohej vazhdimisht” dhe se infrastruktura e saj ushtarake po depërtonte në kufijtë e vendit.

Ka disa të vërteta për këtë. Që nga rënia e Bashkimit Sovjetik, 14 vende të Evropës Lindore janë anëtarësuar në NATO, katër prej të cilave kufizohen me Rusinë. Ukraina aplikoi për mundësinë e anëtarësimit si pjesë e Planit të Veprimit të Anëtarësimit në NATO në 2008, dhe nisma e vendit për t’u anëtarësuar është rritur vetëm që nga pushtimi rus.

Është gjithashtu e vërtetë se NATO ka bërë përgatitje logjistike dhe ka përgatitur fusha ajrore për përforcime të shpejta të trupave në vendet e saj anëtare të Evropës Lindore. Megjithatë, ky ishte gjithashtu një reagim ndaj aneksimit të paligjshëm të Krimesë nga Rusia në vitin 2014. Aleanca e NATO-s vazhdon t’i përmbahet Aktit themelues NATO-Rusi të vitit 1997, i cili ndalon vendosjen e përhershme shtesë të trupave të mëdha luftarake në vendet e anëtarësimit në NATO. Megjithatë, kjo nuk e ka penguar Putinin të pretendojë se NATO është një kërcënim për Rusinë.

Putin ka pohuar gjithashtu se ukrainasit kanë kryer gjenocid kundër popullsisë rusishtfolëse në “republikat” e aneksuara ilegalisht të Donetsk dhe Luhansk për vite me radhë dhe se këto zona duhet të “denazifikohen”.

Propaganda ruse përhapet brenda dhe jashtë vendit

Pretendime të tilla të rreme kanë synuar kryesisht audiencën vendase. Por rrëfimi ka pasur njëfarë ndikimi edhe në Perëndim.

Në një studim të tetorit 2022 nga Qendra për Vëzhgimin, Analizën dhe Strategjinë me bazë në Gjermani, 19% e të anketuarve në Gjermani ranë dakord se lufta e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës ishte një përgjigje e pashmangshme ndaj provokimit të NATO-s. Rreth 21% u pajtuan pjesërisht me këtë deklaratë. Kjo do të thotë se 40% e gjermanëve janë të paktën pjesërisht të mendimit se NATO-ja është fajtore për konfliktin në Ukrainë.

“Ky është një numër mjaft i lartë dhe me sa duket është rezultat i fushatave dezinformuese dhe besimeve dhe qëndrimeve ekzistuese ndaj NATO-s,” tha Julia Smirnova, analiste e lartë në Institutin për Dialog Strategjik me qendër në Londër, i cili gjithashtu ka studiuar përhapjen e dezinformatave gjatë luftës.

NATO dhe Ukraina paraqiten si agresorë

Në fillim të pushtimit pati gjithashtu raporte për laboratorë të armëve biologjike të financuara nga SHBA në Ukrainë, pretendime që më vonë u zbuluan se ishin të fabrikuara. Historia për përgatitjen e pretenduar të të ashtuquajturës “bombë e pistë” u qarkullua nga Ministria e Jashtme ruse. “Dëshmia” për këtë pretendim është zhgënjyer; ishin foto të vjetra të centraleve bërthamore ruse dhe detektorë sllovenë të tymit.

Mbështetja e Ukrainës nga partnerët e saj perëndimorë – përmes ndihmës financiare, furnizimeve me armë dhe sanksioneve – është përdorur gjithashtu për të forcuar pretendimin kryesor të Putinit se Ukraina është “tërësisht nën kontrollin e jashtëm” dhe “përforcuar nga forcat e vendeve të NATO-s dhe furnizohët me armët më moderne”.

Media shtetërore ruse pohoi gjithashtu se trupat e NATO-s ishin përfshirë në mënyrë aktive në luftë, me disa njësi ushtarake fshehurazi nën komandën e oficerëve ose instruktorëve perëndimorë. Fotografitë dhe videot e vullnetarëve të huaj që luftonin përkrah ukrainasve u përdorën shpesh si provë.

“Në fakt, duke luftuar kundër nesh është blloku i NATO-s, anëtarët e të cilit furnizojnë regjimin e Kievit me armë të rënda, municione dhe inteligjencë dhe trajnojnë specialistë ushtarakë,” tha në fund të vitit të kaluar Nikolai Patrushev, një i besuar i Putinit dhe sekretar i Këshillit të Sigurimit të Rusisë.

Thashethemet e fundit fokusohen në dërgesat e tankeve

Në maj 2022, përdoruesit e mediave sociale pretenduan në mënyrë të rreme se shtetet anëtare të BE-së ishin gati t’i bashkoheshin konfliktit.

Një video me logon e lajmeve të BBC-së pretendonte se një gjeneral ushtarak polak kishte nënshkruar një urdhër për të vendosur njësitë e ushtrisë në “gadishmëri të plotë”. Por videoja ishte e rreme. BBC mohoi prodhimin e saj, dhe tha se logoja e saj ishte imituar për të krijuar videon e rreme. Zyrtarët e qeverisë polake akuzuan Moskën për sulme dezinformuese kundër vendit.

Vendimi i fundit i Gjermanisë për të furnizuar Ukrainën me tanke u interpretua menjëherë në mediat sociale si një pranim i kancelarit gjerman Olaf Scholz se NATO ishte në luftë me Rusinë.

Edhe para njoftimit, në internet qarkullonin video që dyshohet se tregonin dërgimin e tankeve gjermane Leopard 2 në Ukrainë. Për Roman Osadchuk të Këshillit Atlantik, nuk është rastësi që video të tilla me temën e dërgesave të tankeve kanë pasur një audiencë të gjerë.

“Kështu që për Rusinë, ajo mund të shërbejë si një shembull. [Ata thonë] ‘Shikoni, Evropa është tashmë e përgatitur të luftojë me ne’,” tha ai./DW/