Një përleshje zbulon ndjenjat anti-kineze në rritje në Kirgistan

Një përleshje midis punëtorëve kinezë në Kirgistanin verior ka zbuluar ndjenjat anti-kineze në rritje në vendin e Azisë Qendrore.

Dhjetëra punëtorë ndërtimi kirgizë dhe kinezë u përleshën më 15 nëntor në fshatin Konstantinovka në provincën veriore të Chui pas një mosmarrëveshjeje për një rrugë.

Policia arrestoi 16 persona dhe thirri 44 të tjerë, përfshirë punëtorë kinezë, për t’i marrë në pyetje. Një punëtor kirgiz u shtrua në spital.

Autoritetet u përpoqën ta minimizojnë incidentin, në të cilin përfshiheshin shoferë nga Korporata Kineze e Rrugëve dhe Urave dhe kompania kirgize Zhongzi.

Megjithatë, përleshja ka nxjerrë në pah zemërimin në Kirgistan për projektet e financuara nga Kina dhe fluksin e punëtorëve kinezë në vendin e varfër.

Në vitet e fundit, Pekini ka zgjeruar praninë e tij në Azinë Qendrore, një rajon strategjikisht i rëndësishëm dhe i pasur me energji, ku Kina është bërë një lojtar i madh ekonomik dhe politik.

Kirgistani ka disa projekte infrastrukturore të financuara nga Kina, përfshirë hekurudhën Kinë-Kirgistan-Uzbekistan, një megaprojekt multi-miliardë dollarësh që synon të revolucionarizojë tregtinë Lindje-Perëndim dhe të zvogëlojë kohën e dorëzimit midis Kinës dhe Evropës deri në një javë.

Thirrje për Qetësi

Autoritetet kirgize kanë bërë thirrje për qetësi pas trazirave.

Ministri i Jashtëm Jeenbek Kulubaev hodhi poshtë pretendimet se punëtorët kinezë po e përmbytnin vendin e dytë më të varfër të Azisë Qendrore dhe po u merrnin vendet e punës vendasve.

“Qytetarët kinezë punojnë në bazë të vizave të punës. Ne kemi një sistem vizash. Kur viza e tyre skadon, ata largohen nga vendi”, tha Kulubaev, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve Kabar.

Daiyrbek Orunbekov, i cili punon në zyrën e presidentit, gjithashtu u përpoq të minimizonte përleshjet në Kirgistanin verior.

“Konfliktet ekzistojnë kudo që jetojnë njerëzit – është natyra njerëzore. Nuk varet nga etnia apo ngjyra e lëkurës”, shkroi ai në Facebook. “Më shumë se 1.5 milion qytetarë tanë kirgizë punojnë edhe në vende të tjera, njësoj si kinezët këtu. Edhe ata ndonjëherë futen në mosmarrëveshje dhe konflikte. Prandaj mos u mashtroni nga provokatorët.”

Deklaratat e zyrtarëve qeveritarë kanë bërë pak për të shuar zemërimin publik ndaj punëtorëve kinezë në Kirgistan.

“Pakënaqësi Sociale”

Sipas ekspertëve, ndjenjat anti-kineze pasqyrojnë shqetësimin e përhapur në lidhje me ndikimin ekonomik në rritje të Kinës në Kirgistan.

Rreth një e katërta e 873 milionë dollarëve në investime të huaja direkte që hynë në vend në vitin 2024 erdhën nga Kina.

Fluksi i projekteve të financuara nga kinezët i është shtuar mijëra punëtorëve kinezë që janë tashmë të punësuar në Kirgistan. Kjo ka çuar në mungesë banesash dhe rritje të qirave në disa zona.

Kompanitë kineze shpesh punësojnë punëtorë kinezë, në vend të vendasve, për të kryer projekte infrastrukturore jashtë vendit, gjë që është një burim tjetër i pakënaqësisë vendase.

“Ekziston një perceptim i përhapur se për projektet e mëdha të ndërtimit, nga personeli inxhinierik dhe teknik deri te punëtorët, njerëzit vendas sillen nga Kina”, tha analistja ekonomike Nurgul Akimova për shërbimin kirgiz të Radios Evropa e Lirë.

Akimova tha se shtetasit kinezë përbëjnë “një pjesë të konsiderueshme” të fuqisë punëtore në sektorë të tillë si minierat dhe ndërtimi i rrugëve, gjë që u jep vendasve përshtypjen se të huajt po ua marrin vendet e tyre të punës.

“Nëse problemi i papunësisë mbetet akut dhe fuqia punëtore e lirë kineze vazhdon të përmbytë tregun, kjo do të përkeqësojë pakënaqësinë sociale”, tha ajo.

Avokati i shquar Nurbek Toktakunov tha se mungesa e transparencës nga qeveria po nxit gjithashtu ndjenjat anti-kineze.

“Ka shumë pak informacion rreth Kinës, rreth natyrës së bashkëpunimit tonë dhe rreth projekteve në vazhdim”, i tha ai Shërbimit Kirgiz. “Kur informacioni është i pakët dhe njerëzit heshtin sapo flasin hapur, ksenofobia lulëzon. E vetmja mënyrë për të kundërshtuar këtë është transparenca.”

Ekziston gjithashtu një zemërim i përhapur për trajtimin e Kinës ndaj ujgurëve dhe pakicave të tjera myslimane – përfshirë kazakët, kirgizët, taxhikët dhe uzbekët etnikë – në provincën perëndimore të Xinjiang.

Besohet se mbi një milion njerëz janë zhdukur vitet e fundit në rrjetin e gjerë të kampeve të internimit masiv të Kinës në Xinjiang. Megjithatë, qeveritë e Azisë Qendrore kanë heshtur kryesisht.

Incidenti i 15 nëntorit nuk ishte konflikti i parë në Kirgistan, ku janë raportuar disa përleshje që përfshijnë shtetas kinezë që punojnë në projekte të financuara nga kinezët vitet e fundit.

Në vitin 2019, dhjetëra punëtorë kinezë u shtruan në spital pas një përballjeje me vendasit që protestonin kundër minierave të arit të operuara nga kinezët në Kirgistan.

Përleshje që përfshijnë punëtorë kinezë janë raportuar edhe në pjesë të tjera të Azisë Qendrore, përfshirë Kazakistanin, i cili ka parë një histori protestash anti-Kinë.

/www.rferl.org