SHBA paralajmëron: Serbia, nyja qendrore e ndërhyrjeve ruse dhe kineze

Shtetet e Bashkuara të Amerikës po rrisin presionin diplomatik dhe institucional mbi çështjen e ndikimit rus dhe kinez në Ballkanin Perëndimor, duke e identifikuar Serbinë si nyjën kryesore të operacioneve hibride në rajon.

Mandati i ri i Kongresit amerikan për raportim të detyrueshëm mbi aktivitetet destabilizuese të Moskës dhe Pekinit nënvizon se Ballkani po përdoret si terren për të minuar demokracitë e brishta dhe për të dobësuar orientimin euroatlantik të vendeve të rajonit.

Në thelb të shqetësimit qëndron kombinimi i dy qasjeve: operacionet agresive të Rusisë, që synojnë zgjedhjet, mediat e institucionet dhe strategjia afatgjatë e Kinës përmes investimeve dhe teknologjisë që krijojnë varësi të thella politike dhe ekonomike. Ky presion i dyfishtë po gjen terren veçanërisht në vendet ku institucionet janë të politizuara, ku polarizimi shoqëror është i lartë dhe ku narrativat nacionaliste përdoren për të ushqyer mosbesimin ndaj Perëndimit.

Serbia del qartësisht si platforma kryesore e projeksionit rus dhe kinez. Lidhjet politike, ekonomike dhe fetare me Moskën, si dhe varësia e thellë nga investimet kineze, e bëjnë këtë vend pikë qendrore të operacioneve që shpërndahen në të gjithë rajonin.

Nga financimi i rrjeteve të afërta me Kremlinin, te manipulimi informativ dhe mbështetja e aktorëve që nxisin tensione, Serbia funksionon si korridor strategjik ku ndërthuren interesat e Moskës dhe Pekinit. Për Kosovën, ndikimi rus shfaqet përmes operacioneve që synojnë delegjitimimin e shtetësisë dhe krijimin e krizave që sfidojnë NATO-n dhe Bashkimin Evropian.

Ndikimi kinez operon më qetë, por po aq efektiv. Investimet në infrastrukturë, energji dhe teknologji, shpesh të mbështjella me marrëveshje jotransparente, po krijojnë varësi që lehtësojnë ndikimin politik. Teknologjitë e mbikëqyrjes dhe projektet e mëdha ekonomike po e zhvendosin balancën strategjike në favor të Pekinit.

Raporti amerikan synon të identifikojë rrjetet, individët dhe entitetet që ndihmojnë këto operacione, si dhe të vlerësojë efektet që kanë pasur në vendimet politike, aleancat e rajonit dhe rezistencën institucionale të vendeve të Ballkanit.

Në disa raste, ndikimi i huaj ka prodhuar kriza të brendshme, zgjedhje të kontestuara, ngërçe kushtetuese dhe rritje të tensioneve ndëretnike – të gjitha në përputhje me interesat gjeopolitike të Moskës.

SHBA-ja po kërkon të forcojë kapacitetet mbrojtëse të rajonit përmes fondeve të posaçme, bashkëpunimit të shtuar mes institucioneve dhe ngritjes së mekanizmave për analizimin e kërcënimeve hibride. Qëllimi është krijimi i një mjedisi ku dezinformimi, ndërhyrjet zgjedhore, presioni ekonomik dhe operacionet e fshehta të mos gjejnë terren të hapur.

Mesazhi amerikan është i qartë: Ballkani është në qendër të interesit strategjik të botës demokratike dhe duhet të ndërtojë urgjentisht mekanizmat e mbrojtjes kundër ndikimit të huaj të dëmshëm.

Në një kohë kur rendi ndërkombëtar po sfidohet, rajoni nuk mund të lejojë të shndërrohet në laborator të operacioneve hibride që minojnë demokracinë, paqen dhe stabilitetin./TheGeopos.