Vendndodhja sekrete bërthamore e Iranit që mund të goditet vetëm nga një bombë amerikane

I fshehur në një shpat mali në jug të Teheranit ndodhet një objekt pasurimi kritik për ambiciet bërthamore të Iranit – dhe përpjekjet e Izraelit për t’i shkatërruar ato.

Ndërsa Izraeli ka fituar kontrollin e hapësirës ajrore iraniane, objekti bërthamor Fordow, që besohet të jetë më thellë nën tokë se Tuneli i Kanalit midis Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës, ka mbetur jashtë mundësive të armëve izraelite.

Vetëm SHBA-të besohet se kanë një bombë mjaftueshëm të madhe për të shkatërruar Fordow – një veprim që mund të përshkallëzojë në mënyrë dramatike një luftë në Lindjen e Mesme.

Ne hedhim një vështrim në objektin sekret, të cilin Irani pretendon se shërben ekskluzivisht për qëllime civile, por Izraeli beson se kërcënon mbijetesën e vendit.

Çfarë është objekti i pasurimit Fordow?

Objekti i pasurimit të uraniumit Fordow ndodhet afërsisht 96 km (60 milje) në jug të kryeqytetit Teheran në një rajon malor pranë qytetit të Qom.

Fillimisht, kompleksi Fordow ishte një seri tunelesh të përdorura nga Trupat elitare të Gardës Revolucionare Islamike të vendit. Megjithatë, në vitin 2009, Irani pranoi ekzistencën e impiantit të pasurimit pasi u zbulua nga agjencitë perëndimore të inteligjencës.

Besohet se objekti nëntokësor përbëhet nga dy tunele kryesore që strehojnë centrifuga për pasurimin e uraniumit, si dhe një rrjet tunelesh më të vegjël.

A është Fordow i pathyeshëm?

Objekti Fordow paraqet një sfidë unike për ushtrinë izraelite për shkak të thellësisë së objekteve nëntokësore.

Për të shkaktuar dëme të konsiderueshme në objekt, do të duhej të sulmohej me një municion “bunker buster” të aftë të depërtojë thellë nën sipërfaqe.

Besohet se Izraeli zotëron armë të tilla, por ato mund të vendosen vetëm në një thellësi më të vogël se 10 m (33 ft). Megjithatë, SHBA-të kanë një bombë që mund ta përmbushë këtë detyrë: GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) prej 13,000 kg.

Predha e rëndë dhe pesha e MOP-it lejojnë që ajo të depërtojë rreth 18 m beton ose 61 m tokë para se të shpërthejë, sipas analistëve në Janes, një firmë inteligjence mbrojtëse.

Por edhe nëse goditet nga një MOP, shkatërrimi i objektit të Fordos nuk është i garantuar, pasi tunelet besohet të jenë 80-90 m nën sipërfaqe.

Ky objekt ndodhet shumë më thellë se objekti tjetër nëntokësor i pasurimit të uraniumit i Iranit në Natanz, për të cilin analistët thonë se është rreth 20 metra nën sipërfaqe. Izraeli tashmë e ka shënjestruar objektin e Natanzit dhe ekspertët besojnë se tani është “dëmtuar rëndë, nëse jo plotësisht i shkatërruar”.

Zëvendësadmirali Mark Mellett, ish-kreu i Forcave Mbrojtëse Irlandeze, i tha BBC Verify se gjasat që këta “shkatërrues bunkerësh” të jenë në gjendje të shkatërrojnë një objekt si Fordo varen nga sa fort janë përforcuar tunelet nëntokësore.

“[Irani] i di specifikimet e këtij lloji municioni. Ata do të dinin se çfarë do të duhej të përballonin me këtë lloj municioni. Pra, pyetja është nëse [objektet e Fordos] janë përtej rrezes së këtij lloji municioni.”

Një tregues se SHBA-të mund të jenë duke u përgatitur të përdorin MOP kundër objektivave në Iran do të ishte vendosja e bombarduesve të saj të fshehtë B-2 në Diego Garcia, një bazë ajrore 3,700 km larg Iranit, por brenda rrezes së B-2.

B-2 është i vetmi bombardues amerikan i aftë të mbajë bombat MOP 6.2 m të gjata.

Në fillim të prillit, gjashtë bombardues B-2 u fotografuan në bazën në Diego Garcia, por nuk është e qartë nëse ndonjëri prej tyre është ende i stacionuar atje, pasi ato nuk janë më të dukshme në imazhet e fundit satelitore.

Marshalli i Ajrit Greg Bagwell – një ish-zëvendësdrejtor i operacioneve për RAF – i tha BBC Verify se SHBA-të do të ishin në gjendje të kryenin fluturime shumë më efikase të B-2 nga Diego Garcia, sikur avioni të operonte nga bazat amerikane.

Por ai shtoi: “Nuk po flasim për një operacion të qëndrueshëm kundër bunkerëve. Mund të duhen vetëm një ose dy nga këto armë speciale për të bërë shkeljen e dëshiruar.”

A do të përfshihet SHBA-ja?

Edhe pse SHBA-ja tashmë po ndihmon në rrëzimin e raketave iraniane të lëshuara drejt Izraelit në shenjë hakmarrjeje, ajo nuk është përfshirë drejtpërdrejt në asnjë nga sulmet ndaj Iranit.

Megjithatë, një analizë e BBC Verify sugjeron se SHBA-ja mund të jetë duke u përgatitur për një rol më të madh në konflikt. Në ditët e fundit, 30 avionë ushtarakë amerikanë janë vendosur nga bazat në SHBA në Evropë. Shumë prej tyre janë tankerë KC-135, të cilët përdoren për të furnizuar me karburant avionët luftarakë dhe bombarduesit.

Justin Bronk, një analist i lartë në grupin e ekspertëve Royal United Services Institute, tha se vendosjet ishin “shumë sugjeruese” se SHBA-ja po vinte plane emergjence për të “mbështetur operacionet intensive luftarake” në rajon në javët e ardhshme. Në një fjalim në Shtëpinë e Bardhë, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të mërkurën se ende po shqyrtonte nëse SHBA-të do t’u bashkoheshin sulmeve të Izraelit ndaj Iranit, duke shtuar se durimi i tij me Teheranin “tashmë po mbaronte”.

“Ndoshta do ta bëj, ndoshta jo. Dua të them, askush nuk e di se çfarë do të bëj”, u tha ai gazetarëve./BBC/