Kompanitë kineze të minierave paditen për ‘katastrofë ekologjike’ në Zambi

Fermerët në Zambi kanë ngritur një padi prej 80 miliardë dollarësh (58.5 miliardë paund) kundër dy kompanive kineze, duke i akuzuar ato për shkaktimin e një “katastrofe ekologjike” kur një digë u shemb, duke ruajtur mbetje të minierave të bakrit.

Miliona litra mbetje shumë acidike hynë në ujëra në shkurt, duke shkaktuar “ngordhje masive të peshqve”, duke e bërë ujin të papijshëm dhe duke shkatërruar të korrat, pretenduan fermerët në dokumentet e tyre gjyqësore.

Kjo është një nga paditë më të mëdha mjedisore në historinë e Zambisë. Fermerët thonë se ndotja ka prekur afërsisht 300,000 familje në rajonin e minierave të bakrit.

Ambasada e SHBA-së lëshoi një paralajmërim shëndetësor në gusht, duke ngritur shqetësime në lidhje me “kontaminimin e përhapur të ujit dhe tokës” në zonë.

Padia drejtohet kundër Sino Metals Leach Zambia dhe NFC Africa Mining, degë të kompanive shtetërore kineze, dhe drejtohet nga fshatarë, të cilët janë kryesisht fermerë që jetojnë me jetesë.

Një grup prej 176 fshatarësh ka ngritur një padi në emër të komunitetit të tyre në Gjykatën Supreme në kryeqytetin e Zambisë, Lusaka. Ata pretendojnë se prishja e digës së pellgut të mbeturinave — në pronësi të Sino Metals Leach Zambia, por që ndodhet në pronën e NFC Africa Mining — u shkaktua nga faktorë të shumtë, duke përfshirë mangësitë teknike, të metat në projektim dhe keqmenaxhimin.

Kompanitë nuk kanë komentuar ende mbi padinë, por Sino Metals Leach Zambia më parë deklaroi se afërsisht 50,000 metra kub mbeturina kishin rrjedhur.

“Rrjedhja dhe çarja e grumbullit të mbeturinave u ndaluan menjëherë brenda pak orësh nga zbulimi i saj,” tha kompania në një deklaratë të datës 3 shtator.

Në dokumentet e gjykatës, fermerët deklaruan se mësuan vetëm disa ditë pas shpërthimit të digës se uji ishte shumë toksik.

Kjo rrezikoi shëndetin e komunitetit dhe njerëzit raportuan simptoma të ndryshme sëmundjesh, duke përfshirë gjak në urinë dhe shtrëngim në gjoks, thuhet në dokumente.

Shumica e fshatrave kishin hapur puse, por edhe këto ishin të kontaminuara dhe të korrat duhej të digjeshin sepse ishin të papërshtatshme për konsum, thanë paditësit.

Ata kërkuan që të dy kompanitë të depozitonin 80 miliardë dollarë në një llogari të administruar nga qeveria zambiane, duke përfshirë edhe si “siguri” për “pastrimin mjedisor” dhe “kompensim të plotë”.

Ankuesit kërkuan gjithashtu krijimin e një fondi emergjence prej 20 milionë dollarësh për të ofruar ndihmë “të menjëhershme dhe urgjente” për ata që preken nga katastrofa dhe për të kryer vlerësime të plota shëndetësore dhe mjedisore.

Muajin e kaluar, Ambasada e SHBA-së njoftoi se kishte urdhëruar tërheqjen e menjëhershme të personelit të saj nga Kitwe – qyteti më i madh në rajonin e Copperbelt – dhe zonat përreth, pasi shprehu shqetësimin se, përveç “ujit dhe tokës së kontaminuar, ndotësit nga mbeturinat e minierave të derdhura mund të liroheshin në ajër dhe të përbënin një kërcënim për shëndetin nëse thitheshin”.

Në përgjigje, zëdhënësi i qeverisë zambiane, Cornelius Mweetwa, tha se nuk kishte më implikime serioze për shëndetin publik dhe “nuk kishte nevojë të shtypej butoni i panikut sot për të njoftuar kombin dhe komunitetin ndërkombëtar”./BBC/