Gazetari i BIRN-it: Punonjësit e medias në Serbi të ekspozuar ndaj sulmeve digjitale dhe mbikëqyrjes sekrete – shumica e rasteve kalojnë pa u vënë re

Gazetarët në Serbi shpesh janë të ekspozuar ndaj spiunazhit, sulmeve digjitale dhe mbikëqyrjes sekrete, por shumica e këtyre rasteve kalojnë pa u vënë re, deklaroi për FoNet gazetari i Rrjetit Ballkanik për Gazetari Hulumtuese (BIRN), Aleksa Tešić.

Ai thekson se sulmet si rrëzimi i faqeve të internetit ose rrjedhja e korrespondencave janë provat e vetme të dukshme dhe se “askush nuk e di në të vërtetë se çfarë posedon dhe përdor BIA”.

“Ajo që gazetarët shohin kryesisht është kur tashmë kanë prova – është rrëzuar një sajt, ka rrjedhur korrespondenca, dhe pastaj thonë: me shumë gjasë është BIA, nuk ka kush tjetër. Edhe sulmi me Pegasus – ka ndodhur tek ne, nuk kemi konfirmim se kush e ka bërë, por supozojmë se është Agjencia e Informacionit të Sigurisë (BIA) ose dikush nga qeveria, sepse askush tjetër nuk ka mjete për të paguar për Pegasus,” tha Tešić, duke folur në serinë e bisedave të FoNetit për skenën mediatike “Kiosku”.

Ai theksoi se mbikëqyrja sekrete lejohet me ligj me urdhër të prokurorisë dhe gjykatës, por se “problemi është të justifikosh para gjyqtarit dhe prokurorit pse të duhet mbikëqyrja e gazetarëve”.

Si institucione të cilave gazetarët mund t’u drejtohen, ai përmendi Komisionerin për Mbrojtjen e të Dhënave Personale, Ombudsmenin dhe Prokurorinë e Lartë, duke vlerësuar se “ata nuk i kuptojnë kërcënimet kibernetike ose bëjnë sikur nuk i kuptojnë”.

Tešić shtoi se institucionet shtetërore kishin pasur trajnime kibernetike, por “nuk e përdorin atë njohuri”.

Kur një gazetar merr konfirmimin se pajisja e tij është komprometuar, hapi tjetër është, sipas tij, “të bëjë kallëzim penal dhe të nisë rrugën ligjore, e cila është e gjatë, por është e rëndësishme që të mbetet gjurmë”.

“Gjëja tjetër që u mbetet gazetarëve është presioni publik – ti ke kanalin tënd, portalin tënd, të cilin mund ta përdorësh për t’i kërkuar institucioneve të bëjnë punën e tyre,” theksoi Tešić.

Si një grup veçanërisht të cënueshëm, ai përmendi gazetarët lokalë, të cilët “nuk kanë mbrojtje sepse nuk janë të dukshëm në mediat kombëtare, ndaj janë shënjestër më e lehtë”.

Duke folur për shembuj konkretë, Tešić tha se dy gazetare të BIRN-it kishin marrë mesazhe të dyshimta me lidhje të çuditshme, që ishte një “phishing i personalizuar – një mesazh i shkruar posaçërisht për ato gazetare dhe i drejtuar atyre, që luante me kuriozitetin gazetaresk”.

“Më së miri është të mos klikoni fare mbi ato lidhje,” këshilloi Tešić, duke shtuar se çelësi është rritja e vetëdijes për kërcënimet digjitale.

“Çdo gazetar mund të lexojë tekstet dhe të shohë afërsisht se çfarë kanë Ministria e Brendshme (MUP) dhe BIA, sepse kur je i informuar, mund të marrësh vendimin se çfarë mase sigurie të aplikosh.”

Ai beson se është e rëndësishme të gjendet një balancë midis sigurisë dhe prakticitetit.

“Mund të përdor aplikacionet dhe telefonat më të koduar, por do të harxhoja shumë kohë. Më duhet të zgjedh midis komoditetit dhe sigurisë,” shpjegoi Tešić.

I pyetur për të ashtuquajturat biseda miqësore me policinë për të cilat gazetarët marrin thirrje, Tešić sqaroi se gazetarët “nuk kanë detyrim t’i japin fjalëkalimin për telefonin ose llogaritë” dhe se “mund të jenë të pranishëm gjatë kryerjes së forenzikës, së bashku me avokatin.
“/FoNet/