Fitorja surprizë e Nicusor Dan në zgjedhjet presidenciale rumune sinjalizon lehtësim për BE-në dhe NATO-n

Pas muajsh trazirash politike pas anulimit të zgjedhjeve dhe një kandidati nacionalist të ndaluar, rumunët më në fund kanë zgjedhur një president të ri që do të sjellë lehtësim në Bruksel.

Kryebashkiaku i Bukureshtit, Nicusor Dan, pro-BE dhe pro-ukrainas, tani po hyn në skenën ndërkombëtare, ndërsa në vendin fqinj, në Ukrainë, po zhvillohet konflikti më i madh evropian që nga Lufta e Dytë Botërore.

“Rumania kishte një zgjedhje të qartë në këto zgjedhje: të vazhdonte kursin e saj pro-perëndimor ose të ecte drejt ultranacionalizmit dhe të favorizonte Rusinë. Duke zgjedhur Nicușor Danin, ata zgjodhën vazhdimësinë pro-perëndimore”, tha për Radion Evropa e Lirë Oana Lungescu, një bashkëpunëtore në Institutin Britanik të Shërbimeve të Bashkuara Mbretërore, për mbrojtjen dhe sigurinë.

“Do të ketë një psherëtimë lehtësimi si në BE ashtu edhe në NATO, anëtare e së cilës Rumania ka qenë e përhershme për dekada. Rumania ka një pozicion strategjik”, shtoi Lungescu, një ish-zëdhënëse e NATO-s.

Rikthimi i Nicusor Dan kundër George Simion

Fitorja zgjedhore e Nicusor Dan më 18 maj, në të cilën ai mori rreth 54 përqind të votave dhe mundi ultranacionalistin 38-vjeçar George Simion në raundin e dytë të balotazhit, është e jashtëzakonshme në shumë mënyra.

Dani as nuk kandidoi për këtë post në përpjekjen e tij të parë në nëntor të vitit të kaluar, pasi ai kishte marrë vetëm kohët e fundit një mandat të dytë në Bashkinë e Bukureshtit.

Por kur ato zgjedhje u anuluan për shkak të akuzave për ndërhyrje ruse, Dan vendosi të kandidonte në përsëritjen e zgjedhjeve në maj.

«Jemi në një moment ekuilibri, më i vështiri që nga viti 1989», tha ai, duke iu referuar vitit në të cilin regjimi komunist në Rumani u përmbys me gjakderdhje.

Fakti i dytë i rëndësishëm është se në raundin e parë, Dan e mundi ngushtë kandidatin e vendit të tretë, Crin Antonescu, me më pak se një pikë përqindjeje, dhe rreth 20 përqind pas Simion.

Ai e ka kompensuar disavantazhin dhe e ka mposhtur Simionin, por tani duhet të qetësojë tensionet politike në një vend shumë të polarizuar.

Sfidat për Nicusor Dan

Dani kandidoi si i pavarur dhe u mposht si nga koalicioni qeverisës ashtu edhe nga partia kryesore opozitare dhe aleatët e saj, të përfaqësuar nga Simion.

Kjo mund të nënkuptojë që ai mund ta paraqesë veten si një unifikues, por gjithashtu do të thotë se ai duhet të fitojë mbështetje në Parlament.

Kjo do të jetë veçanërisht e rëndësishme për një nga detyrat e para të Danit, përkatësisht emërimin e një kryeministri të ri me shumicë.

“Nuk është e lehtë, është e komplikuar, sepse parlamenti është shumë i fragmentuar”, tha për Radion Evropa e Lirë Sergiu Miscoiu i Fakultetit të Studimeve Evropiane në Universitetin e Kluzhit.

Presidenca është një rol gjysmë-ekzekutiv që ka funksione të rëndësishme për politikën e jashtme, të tilla si pjesëmarrja në samitet ndërkombëtare dhe ushtrimi i vetos së Rumanisë në BE.

Kush është i lumtur për fitoren e Danit?

Dani ka deklaruar se dëshiron të ruajë marrëdhënie të ngushta me Shtetet e Bashkuara, ndërkohë që mban një qëndrim vazhdimisht pro-BE-së dhe vazhdon të mbështesë Ukrainën.

Zgjedhja e tij u mirëprit në Bruksel dhe kryeqytete të tjera evropiane, të cilat e shohin Danin si aleatin e tyre natyror midis dy kandidatëve dhe dikë me të cilin mund të bëjnë biznes.

Presidenti francez Emmanuel Macron dhe kryeministri polak Donald Tusk e mbështetën drejtpërdrejt Danin vetëm dy ditë para zgjedhjeve, dhe mbështetja – së bashku me lehtësimin – vazhdoi një ditë pasi u shpallën rezultatet.

Macron tha se kishte folur me Danin në telefon dhe i vlerësoi rumunët për “zgjedhjen e rrugës së demokracisë pavarësisht përpjekjeve të shumta për manipulim”, ndërsa kancelari gjerman Friedrich Merz tha se vendi ishte “i përkushtuar ndaj një Evrope të fortë dhe të sigurt”.

Ursula von der Leyen, Presidente e Komisionit Evropian, tha në një postim në rrjetet sociale se rumunët kishin “zgjedhur premtimin e një Rumanie të hapur dhe të begatë në një Evropë të fortë”.

Administrata Trump, nga ana tjetër, e ka kritikuar me zë të lartë vendimin për anulimin e zgjedhjeve të vitit të kaluar – për kënaqësinë e mbështetësve të Simion.

Dan ka qenë një mbështetës i vendosur i NATO-s dhe shpreson të ketë Uashingtonin në anën e tij, jo vetëm sepse Shtetet e Bashkuara mbajnë një bazë kyçe raketash antibalistike dhe rreth 1,700 trupa në Rumani.

Duke pasur parasysh thashethemet e vazhdueshme rreth planeve të SHBA-së për të tërhequr trupat e saj nga Evropa, kjo mund të shkaktojë probleme të mëtejshme për presidentin e ri rumun.

“Çdo president i zgjedhur me një platformë pro-evropiane do të kishte disa probleme me administratën Trump. Por Nicusor Dan është gjithçka përveçse i majtë”, tha Miscoiu.

“Ai është më shumë, le të themi, një konservator i moderuar. Kjo mund ta ndihmojë atë në një diskutim me Shtëpinë e Bardhë”, shtoi ai./Rferl/