Dy burra të kërkuar për përpjekje për të kontrabanduar armë në Kinë dhe për të ngacmuar disidentin, ikin nga arresti shtëpiak në Serbi

Dy burra të akuzuar nga Shtetet e Bashkuara për përpjekjen për të kontrabanduar teknologji të ndjeshme ushtarake në Kinë dhe për të organizuar ngacmimin e një artisti kinezo-amerikan i shpëtuan arrestit shtëpiak në Serbi ndërsa prisnin ekstradimin, dhe vendndodhja e tyre nuk dihet.

Nuk është e qartë se kur John Miller, një shtetas britanik, dhe Cui Guanghai, një shtetas kinez, i shpëtuan arrestit shtëpiak. Gjykata e Lartë në Beograd njoftoi më 9 shtator se një urdhër arresti ishte lëshuar për dyshen që më 15 gusht dhe më pas tha më 12 shtator se burrat kërkohen sipas një urdhër arresti ndërkombëtar të Interpolit dhe se një kërkim për ta është ende duke u zhvilluar.

Arratisja dhe ndjekja pasuese e njeriut në Serbi janë zhvillimet më të fundit në një rast që shtrihet nga San Francisco në Pekin, që përfshin trafikimin e armëve dhe frikësimin e Hui Bo, një artist disident i cili organizoi një protestë kundër udhëheqësit kinez Xi Jinping gjatë samitit të APEC-ut në Shtetet e Bashkuara në vitin 2023.

“Isha i tronditur dhe i indinjuar kur mësova se Cui Guanghai dhe John Miller u zhdukën nga arresti i tyre shtëpiak në Beograd”, tha Hui, i cili aktualisht jeton në Los Angeles, për Radion Evropa e Lirë, duke shtuar se arratisja e tyre nxjerr në pah “rreziqe serioze” për sigurinë e tij personale.

Miller dhe Cui u arrestuan në Beograd në prill me kërkesë të FBI-së gjatë një udhëtimi pune dhe më pas u vunë në arrest shtëpiak në maj.

Sipas dokumenteve të gjykatës amerikane të publikuara si pjesë e aktakuzës, Miller u zu në kurth nga agjentët e FBI-së, në të cilin një hetues u paraqit si një tregtar armësh, të cilit burrat dyshohet se i kërkuan të siguronte pajisje mbrojtëse amerikane, duke përfshirë raketa tokë-ajër, radarë të mbrojtjes ajrore, dronë dhe pajisje enkriptimi për eksport të paligjshëm në Kinë.

Miller dyshohet se i tha një agjenti të fshehtë se pajisjet do të kopjoheshin në Kinë dhe se Pekini do të paguante dy deri në tre herë më shumë koston e blerjes së pajisjeve.

Të dy burrat janë akuzuar në Shtetet e Bashkuara për ndjekje ndërshtetërore, komplot për të kryer ndjekje ndërshtetërore, kontrabandë dhe shkelje të Aktit të Kontrollit të Eksportit të Armëve. Së bashku, ata përballen me deri në 40 vjet burg.

Nuk dihet nëse ata janë ende në vend, dhe autoritetet amerikane janë koordinuar me homologët e tyre serbë në lidhje me ekstradimin e afërt të dy burrave.

Departamenti i Shtetit i SHBA-së refuzoi t’u përgjigjej pyetjeve nga Radio Evropa e Lirë në lidhje me arratisjen e dy burrave nga arresti shtëpiak.

Disidentët kinezë në SHBA në shënjestër

Autoritetet amerikane nuk kanë deklaruar në mënyrë të qartë se Miller dhe Cui po vepronin në emër të qeverisë kineze për të kryer kontrabandën dhe ngacmimin, dhe Zyra e Prokurorit të SHBA-së për Distriktin Qendror të Kalifornisë tha më parë se akuzat ishin “thjesht një akuzë”.

“Të gjithë të pandehurit supozohen të pafajshëm derisa të provohet fajtorë përtej çdo dyshimi të arsyeshëm në një gjykatë,” deklaruan prokurorët kur njoftuan akuzat në prill.

Megjithatë, aktakuza përfshin gjithashtu telefonata dhe regjistrime me Miller dhe Cui – dhe Hui, artisti disident, konfirmoi disa detaje të këtyre për Radio Evropa e Lirë. Dokumentet e gjykatës zbulojnë gjithashtu se Miller dhe Cui orkestruan ngacmimin dhe frikësimin e Hui-t, së pari në margjinat e Samitit të APEC-ut 2023 në San Francisko dhe përsëri në fillim të këtij viti.

Aktakuza pretendon se dy individët rekrutuan dy individë në Shtetet e Bashkuara për të zbatuar një plan për të penguar Hui-n të organizonte një protestë kundër pjesëmarrjes së Xi-së në forumin ekonomik, ku ai planifikonte të zbulonte skulptura gjysmë të zhveshura që kishte krijuar të Xi-së dhe gruas së tij, Peng Liyuan.

Megjithatë, Miller dhe Cui nuk ishin në dijeni se këta dy individë po vepronin sipas udhëzimeve të FBI-së.

“Në javët para Samitit të APEC-ut, Cui dhe Miller drejtuan dhe koordinuan një plan ndërqeveritar për të ndjekur viktimën, për të vendosur pajisje gjurmuese në makinën e tij, për të dëmtuar gomat e tij dhe për të blerë e shkatërruar statujat e artit që ai kishte krijuar që përshkruanin Presidentin Xi dhe gruan e tij”, thuhet në aktakuzë.

Hui i tha Radios Evropa e Lirë se në vitin 2023, ai mësoi se dy persona po monitoroheshin nga FBI-ja dhe se ai ishte informuar për planet për të shkatërruar skulpturat e tij dhe për ta sulmuar atë.

“Ata menjëherë organizuan zhvendosjen time dhe të familjes sime në një vend të sigurt dhe na siguruan strehim falas, gjë që më bëri të kuptoj se sa real dhe urgjent ishte kërcënimi”, i tha ai Radios Evropa e Lirë.

Një seri ngjarjesh të ngjashme dyshohet se ndodhi në vitin 2025, kur Hui njoftoi në një video publike se planifikonte të shfaqte statuja të reja të Xi dhe gruas së tij. Dokumentet e gjykatës tregojnë se Miller dhe Cui punësuan dy persona të tjerë për ta frikësuar atë që të mos zbulonte statujat e tij të reja.

Këta individë u paguan 36,000 dollarë, por aktakuza vëren se të dy ishin gjithashtu në kontakt me FBI-në dhe vepronin sipas udhëzimeve të saj./Rferl/