BE harton një plan për të nxjerrë më shumë fitime nga asetet e ngrira ruse

Transferimi i 200 miliardë eurove të fondeve ruse në investime më të rrezikshme do të rriste pagesat për Ukrainën pa prekur kapitalin bazë.

Bashkimi Evropian dëshiron të nxjerrë miliarda euro shtesë nga asetet e ngrira ruse duke i zhvendosur ato në investime më të rrezikshme, përmes një plani që do të rriste ndihmën për Ukrainën, duke shmangur akuzat për vjedhje parash nga Moska.

Ekzekutivi i BE-së po shqyrton transferimin e gati 200 miliardë eurove të fondeve shtetërore ruse të ngrira të mbajtura në Belgjikë në një fond të ri investimesh më të rrezikshëm që do të paguante interesa më të larta, thanë për POLITICO katër zyrtarë me njohuri për çështjen.

Qëllimi është të gjenerohen më shumë fitime për të mbajtur ekonominë e shkatërruar nga lufta të Ukrainës në sipërfaqe mes kërcënimeve nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump për të ndërprerë financimin. Asetet u ngrinë në vitin 2022 në përgjigje të pushtimit të Ukrainës nga Rusia.

Megjithatë, masa nuk do të ishte e mjaftueshme për të konfiskuar plotësisht asetet ruse – diçka që disa shtete të BE-së, përfshirë Gjermaninë dhe Italinë, e kundërshtojnë për arsye financiare dhe ligjore. Duke shpërndarë vetëm interesin dhe duke e lënë kapitalin themelor të paprekur, BE shpreson të shmangë akuzat për shkelje të së drejtës ndërkombëtare.

Anëtarët e grupit G7 të vendeve të industrializuara ranë dakord vitin e kaluar t’i japin Ukrainës 45 miliardë euro të gjeneruara nga investimi i fondeve shtetërore të papërdorura.

Megjithatë, pjesa e BE-së nga kredia prej 18 miliardë eurosh e G7 do të disbursohet plotësisht deri në fund të vitit, duke ngritur pyetjen se si do të përmbushen nevojat e financimit të Ukrainës në vitin 2026.

Ministrat e financave nga 27 vendet e BE-së do të nisin këto diskutime në një darkë joformale në Luksemburg të enjten.

“Është e rëndësishme që të dëgjojmë nga Komisioni rreth opsioneve të disponueshme, veçanërisht në lidhje me përdorimin e mundshëm të aseteve të ngrira ruse dhe hapat e mëtejshëm në lidhje me regjimin e sanksioneve”, shkroi presidenca polake me rotacion, e cila organizoi darkën, në letrën e ftesës drejtuar ministrave, të parë nga POLITICO.

Polonia gjithashtu sugjeroi që programi i ri i kredisë së mbrojtjes së BE-së, SAFE, mund të përdoret nga vendet për të blerë armë për Ukrainën.

Takimi i së enjtes do të përgatisë skenën për muaj të tërë diskutimesh të tensionuara, ndërsa kryeqytetet evropiane, me buxhetet e tyre të mbingarkuara, e gjejnë veten gjithnjë e më të ndarë midis vazhdimit të mbështetjes së Ukrainës dhe përmbushjes së prioriteteve politike të brendshme.

Zgjidhja e BE-së

Si një zgjidhje e mundshme, zyrtarët e BE-së po shqyrtojnë transferimin e aseteve të Euroclear në Belgjikë në një “mjet për qëllime të veçanta” nën ombrellën e BE-së.

Avantazhi kryesor i krijimit të shpejtë të fondit të ri është se asetet mund të ndahen më pas për investime më të rrezikshme që do të gjeneronin kthime shumë më të larta për Ukrainën. Zyrtarët nuk specifikuan se çfarë lloj investimesh mund të jenë këto.

Euroclear kërkohet nga rregullat e tij të investojë asetet – shumë prej të cilave që atëherë janë bërë asete likuide – me bankën qendrore belge, e cila ofron normën më të ulët të interesit pa rrezik të disponueshme.

Në vitin 2024, fitimet e papritura nga këto investime arritën në 4 miliardë euro, të cilat më vonë u përdorën për të shërbyer kredinë e G7 për Ukrainën.

Mbështetësit e fondit të ri të investimeve argumentojnë se BE-ja duhet të gjenerojë më shumë të ardhura nga fondet sovrane ruse të pasurisë për të ofruar mbështetje afatgjatë për Ukrainën mes bllokimit të zgjatur në bisedimet e paqes me Moskën.

Një tjetër avantazh i mundshëm është se fondi mund të provojë të jetë një mburojë e dobishme kundër rrezikut që Hungaria të vërë veton ndaj zgjatjes së sanksioneve dhe në fakt t’i kthejë fondet Rusisë.

Asetet ruse janë bllokuar sipas regjimit të sanksioneve të BE-së, i cili duhet të rinovohet unanimisht çdo gjashtë muaj, dhe qeveria hungareze ka kërcënuar vazhdimisht se do ta vërë veton ndaj masës si shenjë e vullnetit të mirë ndaj Kremlinit.

Në javët e fundit, Komisioni ka zhvilluar bisedime joformale me një grup vendesh – përfshirë Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Estoninë – për të shqyrtuar mundësitë ligjore për ngrirjen e aseteve nëse Hungaria bllokon zgjatjen e sanksioneve, thanë për POLITICO dy zyrtarë të njohur me çështjen. Megjithatë, grupi i punës nuk ka arritur të gjejë një zgjidhje për të arritur këtë rezultat.

Aritmetikë e Vështirë Buxhetore

Zyrtarët e BE-së po eksplorojnë mënyra për të krijuar fondin e ri me shumicë të thjeshtë – në krahasim me unanimitetin – në mënyrë që të lënë mënjanë kryeministrin hungarez Viktor Orbán.

Megjithatë, kritikët e instrumentit të ri të financimit paralajmërojnë se taksapaguesit e BE-së në fund të fundit do të duhet të paguajnë faturën për investimet joproduktive.

BE-ja po kërkon zgjidhje krijuese, pasi fondi i saj qendror prej 1.2 trilionë eurosh — i cili rregullon të gjitha shpenzimet publike — është i mbingarkuar dhe buxheti i ri nuk do të hyjë në fuqi deri në vitin 2028.

“Nuk do të jetë e lehtë të gjesh para brenda MFF-së aktuale [kornizës financiare shumëvjeçare],” tha një diplomat i BE-së.

Një pjesë e madhe e 50 miliardë eurove që BE-ja po i jep Ukrainës, të dakordësuara në vitin 2023 dhe të destinuara të zgjasin deri në fund të vitit 2027, janë shpenzuar tashmë.

Duke lënë mënjanë kufizimet ekonomike, zyrtarët janë skeptikë në lidhje me idenë e rritjes së mëtejshme të buxhetit qendror të BE-së, sepse kjo kërkon unanimitet — dhe Hungaria ka të ngjarë të refuzojë./Politico/